Τρίτη 3 Οκτωβρίου 2017


ΦΤΑΙΕΙ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

 
Δεν αρέσει στη φάρα μας ο σταράτος και συγκεκριμένος λόγος. Προτιμάμε τα φλύαρα διανθίσματα με αερολογίες, ωραιολογίες και αοριστίες. Προ πάντων, μας τέρπουν τα αναμασήματα, ιδίως όταν αυτά ¨επιβεβαιώνουν¨ και μάλιστα ¨για μια ακόμη φορά¨ κάποια προκαθορισμένη ορθοδοξία.
 
 
Ένα πολύ συνηθισμένο αναμάσημα είναι πως για όλα τα κακά ¨φταίει το σύστημα¨. Επειδή δε, οι εκφορείς της ¨διαπίστωσης¨ αυτής κατά κανόνα προέρχονται αριστερόθεν, το νόημα, που υποφώσκει, είναι πως φταίει ο καπιταλισμός. Συνεπώς, αν αντικαταστήσουμε το καπιταλιστικό σύστημα με το σοσιαλιστικό, λύθηκαν τα προβλήματα. Τώρα, το κατά πόσο αυτό υποστηρίζεται και εμπειρικά είναι άλλο θέμα. Κατά την κρατούσα άποψη, η δοκιμή και πλάνη κατέληξε στην πλάνη, άσχετο αν μερικοί δεν έμαθαν τίποτε από το πάθημα.
 
 
Θα μπορούσε, βέβαια, κανείς να ορίσει σαν σύστημα κάθε σύνολο αρχών ή διαδικασιών με τις οποίες λειτουργούν τα πράγματα, πράγμα που το κάνουν και τα λεξικά. Για παράδειγμα, για το πώς λειτουργεί η γλώσσα έχουμε ένα σύνολο κανόνων γραμματικής, συντακτικού, προφοράς κτλ., που μαζί συναποτελούν ένα σύστημα. Με την έννοια αυτή, όντως φταίει το σύστημα για την κατρακύλα της χώρας. Για την ακρίβεια, όχι ¨το σύστημα¨ αλλά τα συστήματα, στον πληθυντικό. Διότι πρόκειται για πολλά συστήματα, μικρά και μεγάλα, που χρησιμοποιούνται για τις πάσης φύσεως συναλλαγές στη ζωή, που έχουν όλα ένα κοινό: τη δυσλειτουργία. Και δυσλειτουργούν διότι είναι φτιαγμένα για να είναι δύσχρηστα.
\
 
Έτσι, οποιαδήποτε ενέργεια, πρωτοβουλία, επιχείρημα, δοσοληψία, διαχείριση των δικαιωμάτων σου ή των συγκρούσεών σου και να προσπαθήσεις, είτε πρόκειται για την ιδιωτική σου ζωή είτε για την επαγγελματική σου δραστηριότητα, θα συναντήσεις χίλια δύο απίθανα αλλά και απροσπέλαστα εμπόδια, τα οποία αυξάνονται διαρκώς, ακριβώς γιατί τα συστήματα στα οποία θα πρέπει να βασιστείς είναι χειρίστης ποιότητος.
 
 
Βασικά, τα συστήματα αυτά είναι φτιαγμένα όχι για να παράγουν αποτελέσματα, ούτε βέβαια για να μας υπηρετούν, αλλά για να υπηρετούμε εμείς τους γραφειοκράτες και τους συμμάχους τους (τα άπειρα παρασιτικά επαγγέλματα, που σαν μόνο λόγο ύπαρξης έχουν τα κακά γραφειοκρατικά συστήματα) και να τους δίνουμε εξουσία και δυνατότητες πλουτισμού, κυρίως παρανόμου και αδικαιολογήτου.
 
 
Έτσι, το να πουλήσεις ακίνητο, να ξεκινήσεις μια επιχείρηση, να κάνεις μια επένδυση, να ανοίξεις ή να κλείσεις έναν τραπεζικό λογαριασμό, ακόμη και το να πληρώσεις ένα χρέος σου στο δημόσιο ή σε κάποιο ασφαλιστικό ταμείο, για να δώσω μερικά – απειροελάχιστα – παραδείγματα, μεταβάλλεται σε ένα αδιέξοδο κυνήγι περιττών κωλόχαρτων. Άσκοπη σπατάλη χρόνου, χρήματος, ενέργειας, φαιάς ουσίας και γαλήνης, για πράγματα, που αν θέλαμε, θα μπορούσαν να διεκπεραιώνονται με ένα απλό τηλεφώνημα, όπως γίνεται σε πολλές άλλες χώρες.
 
 
Πολλά λέγονται για την κατάντια της χώρας τα τελευταία χρόνια. Τσακώνονται οι μαϊντανοί στην τηλεόραση, γαβγίζουν οι λαϊκοί αγωνιστές του Mein Kampf στα πεζοδρόμια, οργανώνουν ημερίδες και σεμινάρια οι αμπελοφιλόσοφοι, μεριμνούν και τυρβάζουν περί πολλά, εκτός από αυτά που όντως χρειάζονται για να βγούμε από την κρίση. Έτσι, αντί για συστημικές μεταρρυθμίσεις, η κρατική μηχανή αποσαθρώνεται όλο και περισσότερο και αντί να παράγει περισσότερες και καλύτερες υπηρεσίες παράγει όλο και περισσότερη γραφειοκρατία. Μια εφιαλτική γραφειοκρατία που αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο και μπλοκάρει κυριολεκτικά τα πάντα, προ πάντων, μπλοκάρει την ανάπτυξη και την επιχειρηματικότητα.
 
 
Βέβαια, η εμμονή σε κακά συστήματα είναι εκ του πονηρού, εφόσον αποσκοπεί στη διαιώνιση της τυραννίας των γραφειοκρατών, διότι οι πραγματικοί ¨εχθροί του λαού¨ στην Ελλάδα τελικά δεν είναι ούτε οι δεξιοί ούτε οι αριστεροί, ούτε οι ημεδαποί ούτε οι αλλοδαποί, ούτε καν οι φαύλοι πολιτικοί, αλλά οι γραφειοκράτες – και οι συνδικαλιστές.
 
 
Όμως, όταν για δεκαετίες ¨εξειδικεύεσαι¨ στην δημιουργία άθλιων γραφειοκρατικών συστημάτων, τελικά χάνεις ακόμη και την ικανότητα να φτιάξεις έξυπνα και αποτελεσματικά συστήματα, και εδώ είναι που όσο και να θέλουν να κάνουν μεταρρυθμίσεις οι πολιτικοί, οι γραφειοκράτες βρίσκονται πάντα ένα βήμα μπροστά, αφού βρίσκουν τρόπους να μετατρέπουν και τους πιο αγγελικούς νόμους σε σενάρια Κάφκα.
 
 
Επειδή, όμως, οι συναλλαγές που ανέφερα παραπάνω δεν γίνονται μόνον στην Ελλάδα αλλά και σε άλλες χώρες, θεωρώ ότι θα μπορούσαμε να ωφεληθούμε αν αντιγράφαμε μερικά έξυπνα συστήματα από χώρες μοντέλα, αρκεί βέβαια η αντιγραφή να είναι έξυπνη και όχι με καρμπόν, όπως έγινε με τον νόμο περί ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, που ήταν απλή μετάφραση ενός αντίστοιχου από την Αυστραλία, σε σημείο που είχε ειδικές παραγράφους, για να ρυθμίζουν την περίθαλψη σε περίπτωση δαγκώματος από καγκουρό. Ίσως θα γινόταν καλύτερη δουλειά αν η μετάφραση και προσαρμογή γινόταν από ένα επιτελείο Αυστραλών και όχι συμπατριωτών μας...
 
 
Αλλά και αυτό δεν το βλέπω να γίνεται, διότι ο λαός μας πιστεύει πως τα ξέρει όλα και το θεωρεί υποτιμητικό να αντιγράψει συστήματα και μεθόδους από τους κουτόφραγκους. Έτσι, τα αγύριστα κεφάλια παραμένουν αγύριστα, και το μόνο που μας απομένει είναι να εξαναγκαστούμε σε αλλαγές όταν φτάσουμε σε πολύ μεγαλύτερο αδιέξοδο από αυτό που είμαστε τώρα. Δυστυχώς, είμαστε κλασσική περίπτωση του learning the hard way, και δεν διαφαίνεται φως στην άκρη του τούνελ.
 
 
 
Γεράσιμος Φουρλάνος
Διδάκτωρ Νομικής
Πανεπιστήμιο Ουψάλας
 

  

Your rating: None Average: 5 (41 votes)