Σαββάτο 18 Αυγούστου 2018


ΣΩΦΡΟΝΙΣΤΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ

Ο Σωφρονιστικός Κώδικας περιλαμβάνει διατάξεις που ρυθμίζουν τους όρους και τις συνθήκες εκτέλεσης των ποινών (και μέτρων ασφαλείας) κατά της ελευθερίας, που πρέπει να είναι σύμφωνες με το Σύνταγμα, τις Διεθνείς Συμβάσεις και τη Νομοθεσία.
 
Στη χώρα μας και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν αναγνωρίζεται άλλη ποινή εκτός από την ποινή στέρησης της ελευθερίας των καταδικασμένων και των προφυλακισμένων (υποδίκων).
 
Στην πράξη, στο πλαίσιο του Σωφρονιστικού Κώδικα (του σωφρονισμού), επιβάλλονται και άλλες, μη προβλεπόμενες, “ποινές”. Πρόκειται για βασανιστήρια, τα οποία επιδοκιμάζει με την αδράνειά του το ισχύον σύστημα του δήθεν σωφρονισμού των καταδικασμένων, χρεοφειλετών και υποδίκων [εγκλεισμός - στοίβαγμα των καταδικασμένων και των υποδίκων σε χώρους ακατάλληλους ακόμη και για ζώα, χορήγηση ακατάλληλης τροφής, μη διασφάλιση συνθηκών ανεκτής διαβίωσης, ρυπαρότητα, παραβίαση όλων των ατομικών δικαιωμάτων, στέρηση ή παρεμπόδιση του δικαιώματος τηλεφωνικής επικοινωνίας, παράλογες απαγορεύσεις, εξευτελισμοί του κρατούμενου και των μελών της οικογένειάς του, έλλειψη ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, επίδειξη απανθρωπιάς και σκληρότητας, στέρηση αδειών. Άλλες ταλαιπωρίες και βασανιστήρια που μπορεί κανείς να πληροφορηθεί διαβάζοντας τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που εκδόθηκαν εναντίον της Ελλάδας].
 
Από τη στιγμή που κάποιος θα εμπλακεί σε ποινική δίωξη υφίσταται αφάνταστους βασανισμούς, ταλαιπωρίες και αδικίες και, αν είναι πραγματικά ένοχος, δεν θα σωφρονιστεί. Θα χειροτερεύσει. Θα γεμίσει με μίσος εναντίον της Κοινωνίας και θα σκέπτεται μόνο την ανταπόδοση και την εκδίκηση. Αν είναι αθώος, όπως συχνά συμβαίνει, με τις άδικες καταδίκες, θα μεταβληθεί σε θηρίο.
 
Αντικείμενο του κατ’ ευφημισμό εφαρμοζόμενου “σωφρονισμού” είναι η εξόντωση του φυλακισμένου και, κυρίως, εκείνου που τυχόν θα προφυλακιστεί ή θα καταδικαστεί σε, κατά κανόνα, άδικες και απάνθρωπες ποινές δεκάδων ετών της λεγόμενης κάθειρξης, που ξεκινά από τα πέντε χρόνια και διακρίνεται σε πρόσκαιρη, έως είκοσι χρόνια, και σε ισόβια κάθειρξη (πάνω από είκοσι έτη). Πρόκειται για ποινές που επιβάλλονται από τα Δικαστήρια, τα οποία στελεχώνουν επαγγελματίες και, κατ’ εξαίρεση, λαϊκοί Δικαστές (ένορκοι).
 
Η χώρα μας διατηρεί τα πρωτεία της αδικίας σχετικά με τις ποινές και τις καταδίκες. Είναι η χώρα, εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τους ασύγκριτα περισσότερους καταδικασμένους σε ισόβια κάθειρξη και σε άδικα προφυλακισμένους και έχει καταταχθεί τελευταία ως προς την απονεμόμενη Δικαιοσύνη. Γι’ αυτό, δεν μπορεί να γίνει σοβαρά λόγος περί σωφρονισμού, αλλά μόνο περί αντιμετώπισης και περιορισμού των μαρτυρίων των φυλακισμένων, με κάθε πρόσφορο μέτρο, με την επίκληση των διατάξεων του Συντάγματος και των Διεθνών Συνθηκών, που απαγορεύουν την απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση.
 
Οι επαγγελματίες δικαστές διαθέτουν ισοβιότητα και προνόμια, αποτελώντας κοινωνική τάξη, η οποία, στη χώρα μας, διαβιώνει εντελώς ξεκομμένη από την κοινωνική ζωή, απομονωμένη και περιχαρακωμένη. Αυτή η κατάσταση δημιουργεί στους δικαστικούς ανάλογη ψυχολογία που εκδηλώνεται μέσω των κρίσεών τους, δηλαδή των δικαστικών αποφάσεων, η ορθότητα των οποίων δύσκολα εξασφαλίζεται.
 
Η επιβολή σε βάρος των κατηγορουμένων ποινών στέρησης της ελευθερίας καθώς και ο χωρίς δίκη εγκλεισμός των υποδίκων στις υπερκορεσμένες φυλακές συνεπάγονται την ενεργοποίηση των κανόνων του Σωφρονιστικού Κώδικα, ενός νομοθετήματος του 1999, του οποίου επίκειται η αναθεώρηση μάλλον προς το χειρότερο. Με επιβολή και άλλων απάνθρωπων μέτρων σε βάρος των εγκλείστων (καταδίκων και υποδίκων, με την ίδρυση άχρηστων φυλακών υψίστης ασφαλείας και με άλλες μιμήσεις ξένων αντίστοιχων αποτυχημένων νομοθετημάτων, με τα οποία αποθηριώνεται ο φυλακισμένος και δεν σωφρονίζεται).
 
Ο σωφρονισμός πρέπει να οργανώνεται και να ρυθμίζεται από κατάλληλους επιστήμονες και ειδικούς, που θα διαθέτουν συγκεκριμένες αρετές, κυρίως αγάπη προς τον Άνθρωπο , ήθος, κατάρτιση, σωφροσύνη, νηφαλιότητα, εμπειρία, σεμνότητα, ανεξαρτησία, αρχές και πίστη στη Δημοκρατία, με προσανατολισμό προς την πλήρη κατάργηση των στερητικών της ελευθερίας ποινών και, βεβαίως, των φυλακών. Την αντικατάσταση, δηλαδή της παράλογης στέρησης της ελευθερίας με άλλους σύγχρονους τρόπους αληθινού σωφρονισμού (όπως είναι η παροχή κοινωφελούς εργασίας και η συμμετοχή σε ειδικά προγράμματα).  
 
Η αναθεώρηση του Σωφρονιστικού και των άλλων Κωδίκων (όπως του Ποινικού Κώδικα και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας) ανατίθεται από την Κυβέρνηση σε πρόσωπα, τα οποία η ίδια επιλέγει όχι πάντοτε με αξιοκρατικά κριτήρια. Στις Επιτροπές Αναθεώρησης μετέχουν πρόσωπα που επιλέγονται με κριτήρια κομματικά ή ευνοιοκρατικά. Μπορεί μια Επιτροπή Αναθεώρησης να στελεχωθεί, για παράδειγμα, από δικηγόρο – τέκνο ανώτατου δικαστικού, που συνδέεται με την Κυβέρνηση ή από συγγενή κυβερνητικού παράγοντα.
 
Δεν αποτελεί πάντοτε προσόν συμμετοχής σε Επιτροπή η ικανότητα, η εμπειρία, το ήθος και η κατάρτιση, αλλά άλλα στοιχεία, άσχετα από το αντικείμενο της εργασίας της Επιτροπής. Γι’ αυτό, οι Κώδικες και οι Νόμοι είναι ασαφείς, περιέχουν αντιφατικές διατάξεις και δεν ανταποκρίνονται στις σύγχρονες απαιτήσεις.
 
Με τις διαβουλεύσεις, δεν μεταβάλλεται η κατάσταση εφόσον η  Νομοθεσία διαμορφώνεται στο πλαίσιο που χαράσσει η εκάστοτε Κυβέρνηση, χωρίς τη συμβολή των επαϊόντων.
 
Εξ αιτίας της πλήρους αποτυχίας του ισχύοντος συστήματος σωφρονισμού, που δεν σωφρονίζει αλλά ενισχύει το έγκλημα, οφείλει η Πολιτεία και, προς παντός, οι ειδικοί και η Κοινωνία να θεσπίσουν νέους κανόνες στο πλαίσιο συγκεκριμένης Σωφρονιστικής Πολιτικής, χωρίς αποσπασματικές, επιπόλαιες και περιστασιακές νομοθετήσεις.
 
Η ίδρυση νέων φυλακών (αντί της κατάργησης και των παλιών) καθώς και φυλακών “υψίστης ασφαλείας”, ο περιορισμός ή η κατάργηση των αδειών των κρατουμένων, αντί της χορήγησης περισσότερων και υπό λιγότερες προϋποθέσεις και, το χειρότερο, η καθιέρωση του βάρβαρου μέτρου της ηλεκτρονικής επιτήρησης αποτελούν οπισθοδρόμηση.
 
 Όμως, επί του ζητήματος τούτου θα επανέλθουμε με προτάσεις βελτίωσης του σωφρονιστικού συστήματος, που έχει πλήρως αποτύχει.
 

Θεόδωρος Σκίρας  

Your rating: None Average: 5 (53 votes)