Παρασκευή 1 Δεκεμβρίου 2017


Ο ΑΗ-ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΟΥ ΜΑΪΟΥ

Είναι βέβαια λίγο νωρίς ακόμη για να καλωσορίσουμε τον Άη-Βασίλη, όταν ακόμη έχουμε Μάϊο. Όμως οι ψηφοφόροι στις πρόσφατες εκλογές φαίνεται πως δεν μπορούσαν να περιμένουν άλλο : επιβράβευσαν φανερά όλους τους τύπους δημαγωγίας και λαϊκισμού.
 
Βλέπουν, δηλαδή, οι ψηφορόροι το κράτος σαν έναν Άη-Βασίλη, που θα έλθει φορτωμένος με δώρα και θα τους λύσει τα προβλήματα. Εξάλλου, κάπως έτσι έβλεπε ο έλληνας το κράτος, για πολλές δεκαετίες. Δεν περίμενε ούτε σωστές υπηρεσίες, ούτε καλή διοίκηση από τον κρατικό μηχανισμό. Απλά, έβλεπε τον μηχανισμό αυτό σαν πηγή αργομισθιών και παρασιτισμού. Έτσι δημιουργήθηκε το ελληνικό όνειρο ζωής (the Greek dream of life), το οποίο, σε αντίθεση με το αμερικανικό, που έχει σαν περιεχόμενο την προκοπή, επικεντρώνει στο βόλεμα στο δημόσιο.
 
Αυτό, βέβαια, το έχουν καταλάβει και οι πολιτικοί. Αν δεν υποσχεθούν λαγούς με πετραχήλια, πίτες αφάγωτες και σκύλους χορτάτους, και να φορτώνουν τα βάρετα σε διάφορους κόκορες, που μας φταίνε για όλα (συνήθως αλλοεθνείς, ακόμη και εξωγήινοι καμιά φορά...), δεν πρόκειται να στραβώσουν ψήφο.
 
Αυτό ισχύει και για τα νέα κόμματα, που εμφανίζονται στις μέρες μας. Φέρουν ονόματα πρωτότυπα, όπως λαγκάδια, ραχούλες, συκιές, καλάμια, μόνον οι βόθροι δεν βγήκαν ακόμη, αλλά εκεί σταματά η πρωτοτυπία τους. Από εκεί και πέρα ισχύει το να χαϊδέψουμε όσα αυτιά μπορέσουμε, να υποσχεθούμε αορίστως ένα καλύτερο μέλλον, ώστε να αρπάξουμε μερικές ψήφους – καθώς και μερικά εκατομμύρια ευρωπούλων κρατικής ενίσχυσης, που παρέχεται σε κάθε κομματικό μαγαζί.
 
Σήμερα πιά κανείς δεν τολμά να μιλήσει για πραγματική πρόοδο και ανάπτυξη, διότι αυτό δεν ενδιαφέρει τους ψηφοφόρους. Αυτό, εξάλλου, δεν είναι καινούργιο έργο, έχει παιχθεί και στο παρελθόν.
 
Ο νους μου πάει στον Σπύρο Μαρκεζίνη, τον υπερυπουργό συντονισμού του Παπάγου. Ο Μαρκεζίνης ήταν ένα ανοιχτό και φωτισμένο μυαλό, με ευρυμάθεια, που δεν κολούσε σε ετικέτες και κονκάρδες. Η εποχή του ήταν ανώμαλη, αφού ήταν αμέσως μετά τον εμφύλιο πόλεμο, αλλά από τότε αυτός μιλούσε όχι απλώς για αμνηστία ή συμφιλίωση, αλλά για απόλυτη λήθη. Έλεγε επίσης πως δεν έχει σημασία ποιός κέρδισε τον πόλεμο στρατιωτικά, αν δεν κερδίσει και την ειρήνη, που ήταν ακριβώς η οικονομική ανάπτυξη. Και δεν μιλούσε μόνον, αλλά έπραττε. Και συνεργάστηκε πολιτικά με τους πάντες.
 
Ο Μαρκεζίνης, με καταπληκτική εξυπνάδα και ενεργητικότητα έθεσε τις βάσεις μιάς αναπτυξιακής πολιτικής, που εξασφάλισε στην Ελλάδα μιά εικοσαετία (1953-1973) περίπου οικονομικής ανάπτυξης με ρυθμούς γύρω στο 7% ετησίως, από τους υψηλότερους του ΟΟΣΑ. Ανέλαβε υπουργός συντονισμού σε μιά εποχή που ήθελες άδεια ακόμη και για να γίνεις καπνεργάτης, και προώθησε μετρα πάταξης της γραφειοκρατίας, φιλελευθεροποίησης της οικονομίας, προστασίας και ενθάρρυνσης των επενδύσεων. Έλεγε πως πριν μιλάμε για μοιρασιά της πίτας πρέπει πρώτα να έχουμε πίτα ώστε να φτάνει.
 
Βέβαια, ο ίδιος παραιτήθηκε από την κυβέρνηση Παπάγου μέσα σε μία διετία, λόγω διαφωνιών με τον Παπάγο, όμως οι καταστάσεις που επακολούθησαν (Κωνσταντίνος Καραμανλής, αποστάτες, χούντα) βάδισαν πάνω στην οικονομική πολιτική που είχε χαράξει εκείνος, ίσως γιατί δεν είχαν και τη δυνατότητα να την αλλάξουν.
 
Δεν καταλάβαινε, όμως, από δημαγωγία ο υπερδραστήριος Μαρκεζίνης, γιαυτό και το κόμμα του, που πολύ σωστά ονομαζόταν “προοδευτικό”, απέτυχε οικτρά στις εκλογές.
 
Πολύ αργότερα, το 1973, ο Μαρκεζίνης ανέλαβε να γίνει ο πρωθυπουργός της χούντας, με σκοπό, βέβαια, να εκδημοκρατιστεί το καθεστώς – παίζοντας έτσι στα ζάρια και την ίδια την υπόληψή του. Δυστυχώς, ο αριστερός, κυρίως, κόσμος της Ελλάδας, όχι μόνον δεν τον υποστήριξε (με εξαίρεση τον Ηλία Ηλιού, που έβλεπε και λίγο παραπέρα από τα στεγανά), αλλά εκμεταλλεύτηκε και τις πρώτες ελευθερίες που δόθηκαν (αμνηστία, κατάργηση της λογοκρισίας κτλ.) για να οργανώσει τις γνωστές πορείες και ¨λαϊκές κινητοποιήσεις¨, με αποκορύφωμα το Πολυτεχνείο. Το αποτέλεσμα ήταν η ανατροπή του Παπαδόπουλου από τον Ιωαννίδη, το πραξικόπημα στην Κύπρο και η τουρκική εισβολή. Τίποτε από όλα αυτά δεν θα είχε συμβεί αν οι παλαιοπολιτικοί άφηναν τον Μαρκεζίνη να προχωρήσει με τον εκδημοκρατισμό. Απεδείχθησαν όμως εντελώς ανίκανοι να βγουν λίγο από την περιχαρακωμένη σκέψη τους.
 
Η περίπτωση Μαρκεζίνη είναι, βέβαια, γνωστή στους σημερινούς πολιτικούς. Γιαυτό και κανείς τους δεν τολμά να μιλήσει τη γλώσσα της ανάπτυξης. Ακόμη και αυτοί που δεν έχουν επιλογή παρά την ανάπτυξη και τις μεταρρυθμίσεις, που θα οδηγήσουν σε αυτή, πρέπει ούτως ή άλλως να χρησιμοποιήσουν τη δημαγωγία και το λαϊκισμό σαν κύρια εργαλεία, αν θέλουν να τους ψηφίσει ο κατά τα άλλα δημοκρατικός και προοδευτικός μας λαός.
 
Γεράσιμος Φουρλάνος, διδάκτωρ νομικής
26 Μαΐου 2014

  

Your rating: None Average: 5 (55 votes)