Κυριακή 17 Δεκεμβρίου 2017


Ο ΓΡΑΠΤΟΣ ΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ

Ο Πλατωνισμός στην Νεοελληνική Κοινωνία
 
Πολλά και καλά ελάβομεν από τους ενδοξωτάτους αρχαίους ημών προγόνους. Και επιστήμη, και φιλοσοφία, και δημοκρατία, και διάλογο, και τόσα άλλα εντυπωσιακά, ων ουκ έστιν αριθμός, και τα οποία διαλαλούμε με κάθε ευκαιρία, ενίοτε δε διεκδικούμε και την πνευματική ιδιοκτησία, ιδίως όταν τα αγαθά αυτά χρησιμοποιούνται (και μάλιστα αξιοποιούνται) και από άλλους λαούς. Κακώς, δεν δικαιούνται! Βέβαια, το πώς κρατάμε, το πώς αξιοποιούμε και το πώς χρησιμοποιούμε εμείς τα όσα κληρονομήσαμε, είναι άλλο θέμα...
 
Ένα από τα αγαθά, που κληρονομήσαμε μέσα από την ιστορία του τόπου, είναι και ο γραπτός λόγος.
 
Στο σημερινό άρθρο θα ασχοληθούμε λίγο με το τί μορφή έχει λάβει σήμερα ο γραπτός λόγος, όπου τόσο διέπρεψε η Αρχαία Ελλάδα, και το τί ρόλο παίζει στη σημερινή μας κοινωνία, η οποία, βέβαια, είναι η απ΄ευθείας προέκταση και μετεξέλιξη της κοινωνίας των αρχαίων, χωρίς καθόλου κενά ή αλλαγές, όπως εξάλλου μας πληροφορεί με εγκυρότητα και ο ελλογιμώτατος Λιακόπουλος, ο σοφολογιώτατος Κ. Πλεύρης, και άλλοι ταγοί του πολιτισμού, ευαγγελιστές των χρυσών αβγών και του όλου συναπαντήματος.
 
Στην αρχαιότητα, για πρώτη φορά στην Ευρώπη τουλάχιστον, χρησιμοποιήθηκε ο γραπτός λόγος με τρόπο συστηματικό για την καταγραφή της ιστορίας, της λογοτεχνίας, της σκέψης και της επιστήμης. Καλά ήταν αυτά, δεν λέγω, όμως δεν φτάνουν στο ύψος, όπου έχουμε ανάξει εμείς σήμερα τον γραπτό λόγο: εμείς έχουμε δώσει στον λόγο αυτό τόσο μεγάλη αξία, που να αντικαθιστά αυτόματα και αυτοδίκαια (ipso jure) τις πέντε αισθήσεις μας!
 
Όντως, ενώ πολλοί αφελείς πιστεύουν πως προσλαμβάνουμε την πραγματικότητα με τις πέντε αισθήσεις που μας έδωσε ο Γιαραμπής, ώστε να βλέπουμε, να ακούμε, να μυριζόμαστε, να γευόμαστε και να πιάνουμε αυτά που υπάρχουν και τεκταίνονται γύρω μας, ο Πλάτων μας δίδαξε κάτι άλλο: δεν υπάρχουν, λέει, αυτά που προσλαμβάνετε με τις αισθήσεις! Μόνον οι ιδέες υπάρχουν! Μάλιστα, οι ιδέες προϋπάρχουν των πραγμάτων. Για παράδειγμα, ο πρώτος άνθρωπος, που έφτιαξε μιά καρέκλα, θα πρέπει να είχε την εικόνα της καρέκλας στο μυαλό του, διότι αν έκοβε τα ξύλα στα τυφλά, χωρίς να ξέρει τί κάνει, μάλλον θα έβγαινε κανένα εξάμβλωμα και όχι καρέκλα. Θα πήγαινε ο άλλος να κάτσει και θα στράβωνε ο πισινός του.
 
Αυτή η θεωρία των ιδεών, μέσα στο διάβα του μεγάλου πολιτισμού μας, εφαρμόστηκε και στην εικονογραφία της εκκλησίας, διότι αν οι άγιοι και ο Χριστός είχαν όντως την εμφάνιση, που τους προσδίδουν οι εκόνες, θα πάθαινε συγκοπή από τον τρόμο του ο κάθε καρδιακός που θα τους έβλεπε στο δρόμο (αν και σίγουρα θα έκανε όλα τα μικρά παιδιά να τρώνε το φαγητό τους χωρίς αντιρρήσεις). Όμως, οι εικόνες δεν είναι νατουραλιστικά έργα, απλά, μας μεταφέρουν την ιδέα της αγιότητος, της ευλαβείας και άλλα τέτοια σεμνά και πνευματικά, ώστε να μας δημιουργούνται τα ανάλογα συναισθήματα όταν τις βλέπουμε και να μην τρομάζουμε.
 
Αυτή τη μεγάλη και περίλαμπρη παράδοση ακολουθούμε και υπηρετούμε πιστά και σήμερα. Δεν υπάρχει, κύριε, η πραγματική πραγματικότητα. Ισχύει ως πραγματικό και αληθινό μόνον αυτό, που γράφουν τα χαρτιά! Να, λοιπόν, σε τί συνίσταται η απόλυτη καταξίωση του γραπτού λόγου, και σε ποιά βαθειά φιλοσοφική σκέψη βασίζεται.
 
Έτσι, λοιπόν, απαιτούνται έγγραφες πιστοποιήσεις για τα πάντα, ακόμη και για τα πιό αυτονόητα. Όσοι σπουδάσαμε νομικά, μάθαμε (κακώς βέβαια, αλλά ας όψωνται οι Ρωμαίοι) πως δεν χρειάζεται σε μιά δίκη να αποδείξεις το αυτονόητο, ούτε το γνωστό τοις πάσι. Για την ελληνική διοίκηση, όμως πρέπει να αποδεικνύεις ανά πάσα στιγμή, ότι δεν είσαι ελέφαντας. Το ότι δεν έχεις την εμφάνιση, τον όγκο, τη φωνή, τις οσμές ή οποιαδήποτε άλλη ιδιότητα του ελέφαντα ποσώς ενδιαφέρει, το θέμα είναι αυτό να πιστοποιείται εγγράφως.
 
  • Τί θα πει ότι είναι ο άλλος τυφλός; Το ότι δεν βλέπει; Ποσώς μας ενδιαφέρει αν βλέπει ή δεν βλέπει. Το θέμα είναι να υπάρχει ένα χαρτί, που να μας το λέει αυτό.
 
  • Τί θα πεί ότι ο άλλος είναι άπορος; Το ότι δεν έχει λεφτά; Καμία σχέση. Θα πει πως έχει ένα χαρτί, που πιστοποιεί πως είναι άπορος.
 
  • Τί θα πει ότι ο άλλος είναι υπέρβαρος; Το ότι είναι τετράπαχος; Ουδόλως. Αν προσκομίσει ένα χαρτί, που να λέει ότι είναι αποσκελετωμένος και ότι πάσχει από anorexia nervosa, τότε αυτό είναι η μοναδική αλήθεια και ας ζυγίζει και οχτακόσιες οκάδες.
 
  • Τί θα πει ότι ο άλλος είναι γιατρός ή μηχανικός ή δικηγόρος; Ότι έχει τις σχετικές γνώσεις; Ούτε κατά διάνοια. Απλά, είναι θέμα να έχεις ένα χαρτί, που να πιστοποιεί πώς έχεις τις γνώσεις αυτές, όλα τα άλλα περιττεύουν.
 
Βέβαια, οι πιστοποιήσεις δεν μπορούν να γίνονται και σε οποιοδήποτε στρατσόχαρτο. Ούτε, βέβαια, σε κεραμίδια και πλάκες, όπως έκαναν οι αρχαίοι, οι οποίοι δεν είχαν ακόμη προοδεύσει όπως εμείς. Όχι, πρέπει να γίνονται σε χαρτιά με ιδιαίτερη μορφή και τύπο, με βαρύγδουπη γλώσσα, να στολίζονται με σφραγίδες, βουλοκέρια, υπογραφές, μονογραφές, επικυρώσεις και άλλα μεταφυσικά και συμβολικά στοιχεία.
 
Τα χαρτιά, οι σφραγίδες και όλα αυτά τα εργαλεία του γραφειοκράτη έχουν περάσει στο υποσυνείδητο του νεοέλληνα σαν ιερά αντικείμενα με αληθινή πνευματική αξία. Ιδιαίτερα η λέξη ¨χαρτιά¨ έχει πολύ σπουδαίο άκουσμα στα αυτιά του νεοέλληνα, ο οποίος χρησιμοποιεί ένα λεξιλόγιο σχεδόν εκκλησιαστικό για αυτά τα πράγματα: ¨προσκομίζει¨ τα δικαιολογητικά, ¨υποβάλλει¨ την αίτηση κ.ο.κ. Βέβαια, υπάρχουν και μερικοί βέβηλοι, που ονομάζουν τα ιερά αυτά πράγματα ¨κωλόχαρτα¨, αλλά σε μιά κοινωνία θα υπάρχουν και οι αμαρτωλοί και οι ανάξιοι και οι βέβηλοι, το θέμα είναι ποιός έχει την εξουσία.
 
Στο σύστημα αυτό του Γραπτού Λόγου, που κυριαρχεί στη σημερινή Ελλάδα, την εξουσία την έχει μια ειδική κάστα ανθρώπων, που τους είχε περιγράψει και ο Πλάτων στην Πολιτεία του, οι οποίοι σήμερα ονομάζονται γραφειοκράτες. Και ακριβώς επειδή υπάρχει πλέον ειδική κατηγορία πολιτών, που αυτοπροσδιορίζονται, βιοπορίζονται και αυτοπραγματώνονται σαν μέλη της εν λόγω νομενκλατούρας, το γραφειοκρατικό φαινόμενο δεν είναι μόνον θέμα χαρτούρας, νομικισμών και δυσχρήστων διαδικασιών, αλλά και μιας αντιμετώπισης αφ’ υψηλού, ενίοτε μισανθρωπικής (εκτός, βέβαια, αν ο διοικούμενος είναι γνωστός και μή εξαιρετέος, αν είναι καμιά όμορφη γκόμενα ή αν διαθέτει οβολόν).
 
Η αλήθεια είναι πως αν η γραφειοκρατική τάξη δεν χρησιμοποιούσε τέτοιες μεθόδους, μάλλον θα έχανε τα αβγά και τα καλάθια. Διότι πολλές άλλες κοινωνικές τάξεις μπορεί να βαυκαλίζονται πως ασκούν εξουσία στην ελληνική κοινωνία, όπως οι πλούσιοι, οι πολιτικοί, οι δημοσιογράφοι κ.ο.κ., αλλά η πραγματική εξουσία ανήκει στους θεσματοφύλακες του Γραπτού Λόγου, κοινώς γραφειοκράτες.
 
Καμιά φορά τα καταφέρνει η πολιτική εξουσία να απλοποιήσει τα χαρτιά, ώστε μιά απλή συναλλαγή (π.χ., ένα πιστοποιητικό γεννήσεως) να γίνεται με έναν εξίσου απλό τρόπο, χωρίς νομικισμούς, βυζαντινισμούς και σούρτα-φέρτα. Όμως, τα λίγα λεπτά που κρατάει μιά τέτοια εκλογικευμένη συναλλαγή, ο υπάλληλος ούτε θα σου μιλήσει, ούτε θα σε κυττάξει, ούτε θα σου προσφέρει καρέκλα, αν δε τολμήσεις να κάνεις και μιά ερώτηση παραπάνω θα σε κεραυνοβολήσει. Όχι, για να ξέρουμε, δηλαδή, ποιός είναι το αφεντικό...
 
Εξάλλου, οι εκλογικεύσεις αυτές είναι προσωρινά φαινόμενα. Οι γραφειοκράτες έχουν τον τρόπο τους να τις υποσκάπτουν σιγά-σιγά ή να δημιουργούν πολυπλοκότητα κάπου αλλού, ώστε η συνολική εικόνα να παραμένει η ίδια: εμείς ορίζουμε τί ισχύει. Ξεχάστε τον νόμο, ξεχάστε τη λογική, ξεχάστε τις πέντε αισθήσεις: εμείς χτίζουμε μιά τέλεια πραγματικότητα στα χαρτιά, δημιουργούμε φακέλους όπου το κάθε τί στηρίζεται σε γραπτές πιστοποιήσεις, και αυτό που υπάρχει στα χαρτιά ισχύει και ως πραγματικότητα και αλήθεια. Μιλάμε, στην ουσία, για μιά εικονική πραγματικότητα, μιά virtual reality. Ποτέ άλλοτε δεν χρησιμοποιήθηκε ο Γραπτός Λόγος τόσο αποτελεσματικά, σαν εργαλείο και όχημα εξουσίας.
 
Έτσι τα καταφέρνει η ελληνική γραφειοκρατία να δημιουργεί φοβερό κόστος στην εθνική οικονομία, να παρεμποδίζει κάθε είδος δημιουργικής δραστηριότητας και να ευνοεί τη λοβιτούρα. Οι ίδιοι οι γραφειοκράτες ισχυρίζονται, πως η στρυφνότητα των διαδικασιών τους απαιτείται για να προλαμβάνονται οι απάτες. Ακριβώς το αντίθετο συμβαίνει! Οι απατεώνες αγαπούν τα χαρτιά και τις σφραγίδες γιατί τα κατασκευάζουν εύκολα και δεν χρειάζεται να κατασκευάσουν την ουσία. Ευκολώτερα κατασκευάζεις ένα πιστοποιητικό ότι είσαι τυφλός, για να πάρεις κάποιο επίδομα, παρά να γίνεις αληθινά τυφλός, όταν δεν είσαι βέβαια! Έπειτα, αν γίνεις αληθινά τυφλός, πώς θα βγάλεις και άδεια ταξί μετά; Ενώ αν γίνεις τυφλός στα χαρτιά και οδηγός ταξί γίνεσαι, και ζωγράφος, ακόμη και μπανιστιρτζής, άμα λάχει.
 
 
Δρ Γεράσιμος Φουρλάνος

Διδάκτωρ Νομικής 

Your rating: None Average: 5 (26 votes)