Δευτέρα 13 Νοεμβρίου 2017


Αγλωσσία

 

Πολλοί προβαίνουν σε διαπιστώσεις σχετικά με την οικονομική κρίση, την κοινωνική αποσάθρωση, την εκπαιδευτική διάλυση, την αύξηση της βαριάς εγκληματικότητας, τη δημογραφική καταστροφή, την πολιτική απαξίωση, τη δημοκρατική υποχώρηση και τη γενικευμένη κατάπτωση σε όλους τους τομείς της καθημερινότητας στη χώρα μας.

 
Μεμονωμένα γίνονται σπασμωδικές προσπάθειες να συνέλθει η κλυδωνιζόμενη κοινωνία από την ελεύθερη πτώση που δεν φαίνεται ν’ ανακόπτεται ελλείψει εμπνευσμένης ηγεσίας και πνευματικών ανθρώπων με κύρος, ανιδιοτέλεια, θέληση, ισχύ και αποφασιστικότητα.
 
Μέχρι ν’ ανατείλει η αυγή της ανασυγκρότησης της χώρας και η οργάνωση της κοινωνίας, θα συνεχίσουμε την καταγραφή όσων αρνητικών διαπιστώνουμε.
 
Από τις χειρότερες καταστροφές που επεκτείνονται είναι η έλλειψη σεβασμού στη νεοελληνική γλώσσα, η κακή διδασκαλία της και η βαθμιαία, χωρίς εμφανή λόγο, αντικατάστασή της από την κακόηχη αμερικάνικη.
 
Η κοινωνία μας, αποστρεφόμενη τις υγιείς παραδόσεις (υπάρχουν και αντίθετες, “παραδόσεις” που εμποδίζουν την πρόοδο), δεν νοιάζεται για την τύχη της γλώσσας που επικρατεί στη χώρα μας και, όπως λένε πολλοί, είναι ίσως η πιο τέλεια.
 
Ικανή να διατυπώνει διανοήματα, σκέψεις και ό τι επιθυμείς να εξωτερικεύσεις με πληρότητα και καταπληκτική ακρίβεια.
 
Επί πλέον θεωρείται η νεοελληνική γλώσσα σαν ιδιαίτερη λόγω της αδιάκοπης ιστορικής της εξέλιξης που έχει τις ρίζες της στην αρχαιότητα, στην αρχαία ελληνική, φτάνοντας μέχρι την προϊστορία (στις γραμμικές γραφές και τα ιδεογράμματα).
 
Σχετικά με την ιστορία, την αξία και την εξέλιξη της ελληνικής γλώσσας μπορεί να διαφωτίσει αυθεντικά κάποιος ικανός γλωσσολόγος. Όχι βέβαια ο προβεβλημένος γλωσσολόγος των σαλονιών, αλλά ένας αληθινός ερευνητής και δάσκαλος.
 
Όμως, έχουμε τη δυνατότητα παρατηρήσεων σχετικά με την υποχώρηση της ελληνικής γλώσσας μπροστά στην αμερικάνικη και, κυρίως, σχετικά με τη βάναυση κακοποίησή της.
 
Η εξάπλωση της αμερικανικής γλώσσας αποτελεί φυσικό επακόλουθο της ισχύος των ΗΠΑ και της εξάπλωσης της βρετανικής αυτοκρατορίας σε ολόκληρη την υφήλιο και δεν μπορεί κανείς ν’ αντιδράσει σε αυτή.
 
Άλλωστε οποιαδήποτε αντίδραση είναι ανόητη επειδή η επικράτηση της αγγλικής (ειδικά της αμερικάνικης εκδοχής της) αποτελεί γεγονός τετελεσμένο και μάλλον χρήσιμο για τη διευκόλυνση της επικοινωνίας των λαών.
 
Όμως, η κακοποίηση της δικής μας ιστορικής γλώσσας αποτελεί ένα φαινόμενο που πρέπει ν’ αποδοκιμαστεί και να περιοριστεί (αν δεν είναι πολύ αργά).
 
Με τις αλλεπάλληλες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις, μεταρρυθμίστηκε πολλές φορές και ριζικά η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας και, μαζί με αυτήν, ο τρόπος σκέψης και το ίδιο το μυαλό μας.
 
Εξ αιτίας των μεταρρυθμίσεων, που ξεκίνησαν με την κατάργηση της αρχαίας γλώσσας σαν διδασκόμενου μαθήματος, οι μαθητές έπαψαν να έχουν επαφή με την ιστορική ορθογραφία και, ακόμα χειρότερα, έπαψαν να ενδιαφέρονται για τη γραμματική και τη σύνταξη, με τη γνώση των οποίων πειθαρχείται ο λόγος και γίνεται κατορθωτό να διατυπώνονται σωστά τα διανοήματα.
 
Σημειώνουμε πως ακόμα και το ζήτημα της μορφής της γλώσσας, αν αυτή θα είναι η καθαρεύουσα, η αττική διάλεκτος, η δημοτική ή άλλο είδος, πέρασε αναγκαστικά από τις κομματικές αντιπαλότητες και κομματικοποιήθηκε μέχρι αηδίας.
 
Κύλησαν πολλές δεκαετίες από τότε που συγκροτήθηκε το νέο ελληνικό κράτος μέχρι να καταλαγιάσει ο κουρνιαχτός των σχετικών με την επίσημη γλώσσα του κράτους συγκρούσεων και να πάψει η γλώσσα ν’ αποτελεί αντικείμενο ερίδων που κάποτε απέκτησαν τέτοια οξύτητα ώστε πολλοί έχασαν ακόμα και την ίδια τη ζωή τους…
 
Το σημερινό πρόβλημα εντοπίζεται στην αδυναμία της πλειονότητας των κατοίκων της χώρας μας να επικοινωνούν γραπτά αλλά και προφορικά στη μητρική τους ελληνική γλώσσα.
 
Η δυσκολία των περισσότερων να εκφράζονται στην ελληνική διαπιστώνεται ακόμα και από συνεντεύξεις, δηλώσεις περαστικών τους οποίους ρωτούν οι δημοσιογράφοι σχετικά με διάφορα ζητήματα και θέματα της επικαιρότητας.
 
Ακούμε μεγάλους και μικρούς, μαθητές, φοιτητές, υπαλλήλους, εμπόρους ακόμα και καθηγητές και δάσκαλους να δυσκολεύονται να εκφραστούν και, πολλές φορές, φαίνεται σα να πνίγονται καθώς αγωνίζονται να θέσουν σε τάξη τη σκέψη τους και να αρθρώσουν μια λογική απάντηση.
 
Όσοι ερωτώνται απαντούν με μεγάλα χάσματα σιωπής μεταξύ των λέξεων, επαναλαμβάνοντας οι περισσότεροι εκνευριστικά ένα παρατεταμένο “εεε” ή και “ααα”, άλλοτε βήχοντας και άλλοτε ψελλίζοντας με μεγάλο άγχος και αγωνία, χωρίς τελικά να βγαίνει νόημα από τα χωρίς ειρμό λεγόμενά τους.
 
Ίδια και χειρότερη είναι η κατάσταση στον γραπτό λόγο όχι μόνο των ολιγογράμματων αλλά και των εφοδιασμένων με ένα ή περισσότερα πανεπιστημιακά πτυχία, οι οποίοι επίσης αδυνατούν να εκφραστούν.
 
Απαίδευτοι, άξεστοι και ανίκανοι να γράψουν πέντε αράδες είναι και οι δημοσιογράφοι, με ελάχιστες εξαιρέσεις.
 
Χαρακτηριστικό και όχι από τα χειρότερα είναι το ακόλουθο παράδειγμα δημοσιεύματος της 17.02.2012 (αποσπάσματος γραπτού κάποιου ημιμαθούς) που βρίθει σολοικισμών, ασυνταξιών, ασυναρτησιών και απευθύνεται στο ευρύ κοινό μέσω ηλεκτρονικής εφημερίδας (της “SigmaLive”):
 
«…Πλέον υπάρχουν κοινοί εχθροί εκτός από τα οικονομικά συμφέροντα. Σε σημερινό δημοσίευμα της η Jerusalem Post, χαρακτηρίζει την Τουρκία ως μεγάλη απών αλλά ταυτόχρονα παρών στη χθεσινή συνάντηση Χριστόφια Νετανιάχου, αφού ήταν ένα θέμα το οποίο βρισκόταν στο μυαλό όλων (…δεν μας λέει που ακριβώς…) Σε καμία περίπτωση η Κύπρος, η Ελλάδα και οι χώρες των Βαλκανίων, δεν μπορούν να αντικαταστήσουν το κενό της Τουρκίας. Σε αυτή την συμμαχία το Ισραήλ έχασε δέκα χρόνια αναφέρει το δημοσίευμα (...) Την ίδια ώρα η παρουσία Νετανιάχου στη Λευκωσία ήταν από μόνη της απάντηση. “Σας ακούμε, αλλά το Ισραήλ θα κάνει ότι νιώθει προκειμένου να πρωθήσει τα στρατηγικά και οικονομικά συμφέροντα, ανεξαρτήτου τι πιστεύει η Τουρκία”…»!
 
Ο αγράμματος δημοσιογράφος -συντάκτης του άρθρου, από το οποίο λήφθηκαν τα παραπάνω αποσπάσματα- δεν γνωρίζει ότι η λέξη “απών” διαθέτει και θηλυκό γένος (“απούσα”) και το θηλυκό της λέξης “παρών” είναι η λέξη “παρούσα”.
 
Επίσης, δεν μπορεί ν’ αντιληφθεί πως η Κύπρος, η Ελλάδα και οι χώρες των Βαλκανίων δεν αντικαθιστούν το κενό (με άλλο κενό!), αλλά το καλύπτουν…
 
Και, στο τέλος, το Ισραήλ θα προωθήσει (και δεν θα “πρωθήσει”, επειδή δεν υπάρχει ρήμα “πρωθώ”, αλλά προωθώ) τα συμφέροντά του ανεξάρτητα ή ανεξαρτήτως του τι πιστεύει η Τουρκία (και όχι “ανεξαρτήτου” τι πιστεύει η Τουρκία, που αποτελεί ασυγχώρητο σολοικισμό).
 
Η απαιδευσιά, η αδιαφορία και η αμέλεια για τη διδασκαλία της γλώσσας περιορίζουν τη δυνατότητα λογικής προσέγγισης των πραγμάτων. Καταλήγουν σε αγλωσσία που καταργεί την επικοινωνία, τη συνεννόηση και τη συνύπαρξη. Δημιουργείται σταδιακά χάος, μέσα στο οποίο περιδινούμαστε.
 
Η έξοδος από την κρίση μπορεί να βρεθεί μόνο μέσω της παιδείας, με τη σωστή διδασκαλία της γλώσσας, του τέλειου εργαλείου επικοινωνίας, συνεννόησης, ομόνοιας και προόδου.
 
 
Ε. Παπαδάκης
 
 

 

Your rating: None Average: 4.9 (12 votes)