Παρασκευή 11 Αυγούστου 2017


Η πρώτη Κυριακή της Σαρακοστής - η Κυριακή της Ορθοδοξίας

 

Η πρώτη Κυριακή της Σαρακοστής είναι η λεγόμενη «Κυριακή της ορθοδοξίας». Θεωρείται θριαμβική εορτή για την εκκλησία μας, αφού την ημέρα αυτή γιορτάζεται η αναστήλωση των εικόνων που πραγματοποιήθηκε το 842μ.Χ. (νέες επιστημονικές μελέτες θέλουν το 843 τη σωστή ημερομηνία αναστήλωσης των εικόνων)  από την αυτοκράτειρα Θεοδώρα και τον Πατριάρχη Μεθόδιο, μετά την λήξη της περιόδου της εικονομαχίας. Το τέλος της εικονομαχίας σήμανε την αρχή μιας πολύ παραγωγικής περιόδου, χτίστηκαν πολλοί ναοί, παράχθηκε  μεγάλος αριθμός βυζαντινών εικόνων και θριάμβευσε η βυζαντινή τέχνη. [Νομικά Επίλεκτα- Το χρονικό της βυζαντινής ζωγραφικής].  
 
Η αμφισβήτηση της λατρείας των εικόνων πήρε τη μορφή δραματικής διαμάχης μεταξύ εικονολατρών και εικονομάχων που κράτησε περίπου έναν αιώνα. Η εικονομαχία διήρκησε από το 726 μέχρι το 842. Κατά την πρώτη περίοδο ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Λέων ο Γ΄ ο Ίσαυρος, ο οποίος υποστήριζε ότι η προσκύνηση των εικόνων ήταν ειδωλολατρική πράξη, το 730μ.Χ. απαγόρευσε την λατρεία τους. Δυστυχώς την άποψη αυτή ενίσχυαν υπερβολικές αντιδράσεις από πλευράς πιστών στην προσκύνηση των εικόνων. Ακολούθησαν καταστροφές μονών, βυζαντινών εικόνων, εξευτελισμοί, κακοποίηση και εξορία μοναχών και διωγμοί χριστιανών εικονολατρών. Το 754μ.Χ. ο Κωνσταντίνος ο Ε΄, συγκάλεσε έκτακτη Οικουμενική Σύνοδο για να επιβεβαιώσει δογματικά την εικονομαχία. Το 787μ.Χ. η Ειρήνη η Αθηναία , καλεί την Ζ Οικουμενική Σύνοδο και επαναφέρει τις εικόνες στις εκκλησίες, καταδικάζοντας την εικονομαχία και ορίζοντας ότι με την προσκύνηση των εικόνων τιμώνται οι εικονιζόμενοι Άγιοι και όχι η εικόνα ως λατρευτικό αντικείμενο. Οι επόμενοι αυτοκράτορες ήταν κι αυτοί εικονομάχοι κι έτσι οι διαμάχες συνεχίστηκαν με την δεύτερη περίοδο της εικονομαχίας που διήρκησε μέχρι το 842μ.Χ., όταν η αυτοκράτειρα Θεοδώρα συγκάλεσε τοπική Σύνοδο στην Κωνσταντινούπολη, επικυρώνοντας τις αποφάσεις της Ζ Οικουμενικής Συνόδου κι έτσι τελείωσε οριστικά η εικονομαχία. Ο εορτασμός της αναστήλωσης των εικόνων στην Κωνσταντινούπολη, εκείνο το έτος έγινε με λαμπρό πανηγυρισμό και λιτανεία με μεγάλη πομπή. Σε ανάμνηση λοιπόν του θριάμβου της ορθοδοξίας κάθε χρόνο επαναλαμβανόταν στην Κωνσταντινούπολη και σε μεγάλες πόλεις της βυζαντινής αυτοκρατορίας η τελετή αυτή με την ίδια λαμπρότητα και με μεγάλο ενθουσιασμό. Σήμερα στη μνήμη της αναστήλωσης των εικόνων, εορτάζεται σε κάθε εκκλησία η Κυριακή της Ορθοδοξίας, την πρώτη Κυριακή των Νηστειών. Στα χρόνια δε της βασιλείας του Γεωργίου του Α΄, στην Ελλάδα, καθιερώθηκε στη μητρόπολη Αθηνών, η απαγγελία, από τον εκάστοτε βασιλιά, του «Συμβόλου της Πίστεως». Μετά την μεταπολίτευση, η απαγγελία γινόταν από τον εκάστοτε πρόεδρο της δημοκρατίας.  
 
Η εικόνα δεν αποτελεί είδωλο αλλά σύμβολο. Η τιμή δεν απευθύνεται στην ύλη αλλά στο εικονιζόμενο πρόσωπο. Πολλοί ακόμη και σήμερα υποστηρίζουν ότι δεν μπορούμε να αναπαριστούμε τον Θεό και τα θεία όμως εδώ απαντάμε ότι οι εικόνες αναπαριστούν και αφηγούνται ιστορίες και βίους ανθρώπων που έζησαν και έπραξαν στον ορατό κόσμο. Μην ξεχνάμε ότι οι αναπαραστάσεις Αγίων και  αφηγήσεων της Παλαιάς και Καινής Διαθήκης είχαν εξαρχής διδακτικό χαρακτήρα.. Και η αναπαράσταση αυτή έγινε τέχνη, κομμάτι του δεύτερου μεγαλύτερου πολιτισμού της Ελλάδας, του βυζαντινού πολιτισμού, άλλος ένας λόγος για να γιορτάσουμε την «Κυριακή της Ορθοδοξίας», ως χριστιανοί και ως Έλληνες.
 
Μαρίνα Αυγερινού
  
Your rating: None Average: 5 (6 votes)