Τρίτη 4 Ιουλίου 2017


Το παλίμψηστο του Αρχιμήδη

Ο όρος παλίμψηστο περιγράφει αρχαία κείμενα σε πάπυρους και περγαμηνές ή ζωγραφικά έργα που επικαλύφτηκαν με άλλο κείμενο ή εικόνα σε μεταγενέστερο χρόνο αφού πρώτα το καθάριζαν με τη βοήθεια χημικών ουσιών όπως κιτρικό οξύ ή με άλλες μεθόδους όπως τριβή. Αυτό συνέβαινε ως επί το πλείστον διότι η περγαμηνή ήταν εξαιρετικά πολύτιμο υλικό. Με τις σύγχρονες επιστημονικές μεθόδους όπως πολυφασική απεικόνιση και ακτίνες Χ είναι πια δυνατή η ανάγνωση των χαμένων δεδομένων.

 
Ένα παλίμψηστο που πρόσφατα διαβάστηκε ολόκληρο είναι το παλίμψηστο του Αρχιμήδη. Περιέχει τρεις πραγματείες του, “Περί μηχανικών θεωρημάτων”, “Περί των επιπλεόντων σωμάτων και Οστομάχιον”. Πρόκειται για ένα βιβλίο φτιαγμένο από περγαμηνή .
 

Το ταξίδι του μέσα στο χρόνο είναι μακρύ. Χρονολογείται τον 10ο αιώνα μΧ και πιστεύεται ότι πρόκειται για αντιγραφή από αρχαιότερη πηγή διατηρώντας τα ελληνικά του πρωτοτύπου. Δυόμιση αιώνες αργότερα ένας μοναχός στην Ιερουσαλήμ, ονόματι Ιωάννης Μύρωνας, έσβησε το παλιό κείμενο, δίπλωσε τις σελίδες στη μέση και έγραψε προσευχές. Για χρόνια έμεινε ξεχασμένο. Ανακαλύφθηκε το 1846 από τον Κώνσταντιν Φον Τίσενντορφ ενώ το 1998 βρέθηκε σε μια δημοπρασία των Cristie’ s στη Νέα Υόρκη και αγοράστηκε για 2,2 εκατομμύρια δολάρια από συλλέκτη του οποίου το όνομα δεν έγινε γνωστό. Σημερινός κάτοχος είναι το Walters Art Museum της Βαλτιμόρης μετά τη δωρεά του άγνωστου συλλέκτη. Το 2006 φανερώθηκε ολόκληρο το έγγραφο από μια ομάδα επιστημόνων με επικεφαλή τον φυσικό Uwe Bergmann. Το βιβλίο περιείχε ακόμα δυο κείμενα, ένα του φιλόσοφου Αλέξανδρου της Αφροδισιάδος και ένα του Αθηναίου ρήτορα Υπερείδη.

 

inside-archimedes-palimpsest-in.jpgΤο βιβλίο εξαιτίας των κακών συνθηκών φύλαξης και χρήσης ήταν σε πολύ κακή κατάσταση διατήρησης και οι εργασίες συντήρησης διήρκησαν τέσσερα χρόνια. Χρειάστηκε να λυθεί φύλλο φύλλο για να συντηρηθεί και να υποστεί επεξεργασία. Χρησιμοποιήθηκαν τεχνικές απεικόνισης σε διαφορετικά μήκη κύματος του υπέρυθρου, ορατού και υπεριώδους φωτός. Με τη χρήση διαφορετικών μεθόδων επεξεργασίας αποκαλύφθηκαν τα κρυμμένα κείμενα. Στην προσπάθεια αυτή συμμετείχαν επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων, συντηρητές, μαθηματικοί, φυσικοί, φιλόλογοι και ειδικοί στην επεξεργασία της εικόνας. Οι πληροφορίες που έδωσαν τα κείμενα αυτά αναθεωρούν την ιστορία των μαθηματικών και αποδεικνύουν ότι ο Αρχιμήδης γνώριζε τις αρχές και την πρακτική του Διαφορικούκαι του Ολοκληρωτικούλογισμού πολλούς αιώνες πριν τη διατύπωσή τους από τον Νεύτωνα και τον Λάιμπνιτς.
 
Σήμερα παρουσιάζεται στο κοινό, σε μια έκθεση με τίτλο «Απολεσθέντα και Ευρισκόμενα: Τα μυστικά του Αρχιμήδη» στο Walters Art Museum της Βαλτιμόρης και θα διαρκέσει μέχρι την 1η Ιανουαρίου. Η έκθεση μέσα από κείμενα και φωτογραφίες αφηγείται τη διαδρομή του βιβλίου στον χρόνο, τις εργασίες συντήρησής του, τη σύγχρονη τεχνολογία που χρησιμοποιήθηκε για την αποκάλυψη των χαμένων δεδομένων και φυσικά εξυμνεί τη μεγάλη προσωπικότητα του αρχαίου Έλληνα μαθηματικού, φυσικού, μηχανικού, αστρονόμου και εφευρέτη γεμίζοντας εθνική υπερηφάνεια τους Έλληνες που έχουν τόσο ανάγκη ειδικά την περίοδο που διανύουμε.
 
Μαρίνα Αυγερινού
 
Πηγές
 

 

Your rating: None Average: 4.9 (11 votes)