Անհրաժեշտ է

կուսակցական-քաղաքական համակարգի արդիականացում (I)

Հունաստանն ունի կուսակցական/քաղաքական (կ/ք) համակարգ, որը երկիրը պահում է կախված վիճակում, խոչընդոտում է նրա զարգացմանը և, ինչու ոչ, առաջատար դիրք գրավելուն։ Չկան անհրաժեշտ համաձայնությունները և փոխադրումները այն ամենի համար, ինչը ինքնին ակնհայտ է։ Չկա շարունակականություն և հետևողականություն հիմնական ինստիտուտների գործունեության մեջ (օրինակ՝ կրթության ոլորտում)։ Բացի այդ, շատ դեպքերում հասարակությունը առաջ է գնում, իսկ կ/ք համակարգը հետևում է՝ եթե ընդհանրապես հետևում է՝ շնչահեղձ վիճակում։

Կուսակցական-քաղաքական արդիականացման անհրաժեշտությունը հունականության գոյատևման անհրաժեշտությունն է։ Այդ պատճառով հունական հասարակությունը պետք է պահանջի և պարտադրի արդիականացումը կ/ք համակարգում։ Քաղաքական արդիականացման մի քանի օրինակներ են հետևյալը՝

Ա) Դադարեցնել որոշ արտոնություններ, որոնք տրամադրվում են կ/ք համակարգի անձնակազմին (բարձր աշխատավարձեր, մեքենա, հեռախոս, բազմաթիվ աշխատակիցներ և այլն)։

Բ) Դադարեցնել կուսակցական-քաղաքական անձնակազմի կողմից պետությունը որպես ավար դիտարկելը։ Դադարեցնել ավերիչ կուսակցապետությունը։

Գ) Դադարեցնել պետության կուսակցականացումը և կուսակցության պետականացումը։ Այս իրավիճակները հիշեցնում են Լատինական Ամերիկայի բանանային պետություններն ու Աֆրիկայի ցեղապետական պետությունները։ Դրանք նաև հիշեցնում են նախկին սոցիալիստական/կոմունիստական երկրները, որտեղ կուսակցությունը տիրապետում էր պետությանը և բռնապետում հասարակությանը։

Դ) Զգալիորեն կրճատել կ/ք համակարգի անձնակազմը։ Համաձայն իր բնակչության՝ երկիրը պետք է ունենար՝ ա) ոչ թե 300, այլ 100 պատգամավոր, բ) ոչ թե 50-60, այլ 10-12 նախարար, գ) ոչ թե հարյուրավոր կուսակցական գլխավոր քարտուղարներ, այլ միայն մեկական յուրաքանչյուր նախարարությունում, դ) ոչ թե 700 հազար, այլ 300 հազար պետական ծառայող, ե) ոչ թե սև, այլ միայն օրինական փող կուսակցություններում և այլն։

Ինչպես երևում է, կ/ք համակարգը հիմնականում հետաքրքրված է իշխանության բաժանմամբ։ Բարեբախտաբար, իշխել է նաև ձախը, և մենք տեսանք դրա արդյունքները։ Մյուսների թվում՝ տեսանք Ալեքսիս Ցիպրասին զբոսնելիս յախտայով, սիգարը ծխելիս, ճիշտ ինչպես որևէ կապիտալիստ։ Այսպիսով, ձախն էլ կառավարեց, և արդյունքներով կառավարեց աջից ավելի վատ։

Մենք ապրում ենք չորրորդ արդյունաբերական-տեխնոլոգիական հեղափոխությունը։ Զարգացումները չափազանց արագ են։ Հասարակությունը փորձում է հասցնել, որպեսզի հետ չմնա։ Եթե կ/ք համակարգը քարշ է գալիս կրիայի պես, մինչդեռ տեխնոլոգիան և դրանից բխող զարգացումները վազում են նապաստակի պես, ապա խնդիր կա։ Մեծ խնդիր, որովհետև այն «պահում» է հասարակությանը և խոչընդոտում նրան հետևել զարգացումներին։

Իսկ, այնուամենայնիվ, կուսակցական-քաղաքական համակարգը պետք է լիներ առաջնագծում։ Այն պետք է առաջնորդեր զարգացումները։ Եվ քանի որ, ըստ տրամաբանության, տեխնոլոգիական և մյուս զարգացումներն անխուսափելի են, դրանք անպայման կսրբեն ներկայիս ծերացած, հետամնաց կ/ք համակարգը։

Մասնավորապես, ձախ կ/ք համակարգը գրեթե ամեն արդիականացման է դիմադրում։ Բայց սովորաբար ձախ համակարգի խորամանկությունը առաջ է մղում կուսակցական արհմիութենականներին։ Այսպես թվում է, թե արհմիութենականներն են դիմադրում, ոչ թե ինքը։ Այլ խոսքով՝ ձախ կուսակցական արհմիութենականությունը «կեղտոտ գործն» է անում, ինչպես հիշեցնենք Կոմունիստական կուսակցության գլխավոր քարտուղարի արտահայտությունը։

Թերևս արհմիութենական կրետինիզմի ամենաբնութագրական դեպքը գնահատման-արժանահավատության-թափանցիկության մերժումն է։ Նրանք դա մերժում են արդեն քառասուն տարի, որովհետև եթե դա իրականացվի, փուչիկները կդադարեն լողալուց։

Կուսակցական-քաղաքական անձնակազմի հուսահատորեն ցածր որակը երկրի քաղաքական հետամնացության գլխավոր գործոնն է։ Քանի որ քաղաքական իշխանությունը՝ այսինքն խորհրդարանն ու կառավարությունը, օրենսդրության միջոցով սահմանում են հասարակության բոլոր ոլորտների գործունեության շրջանակը, քաղաքական հետամնացությունն ամբողջ երկրի համատարած հետամնացության է հանգեցնում։

Քաղաքական հետամնացության ակնհայտ ապացույցը միշտ ներկա է. կառավարությունն ու ընդդիմությունը չեն հակասում սկզբունքների, արժեքների, ծրագրերի շուրջ, այլ իշխանության բաժանման համար։ Նրանք կռվում են այն բանի շուրջ, թե ով է գրավելու իշխանությունը, որպեսզի օգտվի նրա արտոնություններից։ Այլ խոսքով՝ վեճը իշխանության աթոռի համար է։

Վերոնշյալն ու շատ այլ բաներ գիտի կուսակցական-քաղաքական անձնակազմը։ Բայց գոյություն ունեցող հետամնացությունն իրեն ձեռնտու է, որպեսզի շարունակի վայելել իր արտոնությունները։

Միցոտակիսի կառավարությունը արդիականացման նշաններ է ցույց տվել։ Սակայն անհրաժեշտ են ավելի լավ և ավելի արագ քայլեր։ Երկրի զարգացման համար հիմա անհրաժեշտ են համարձակ բարեփոխումներ (շարունակելի)։

Պավլոս Մարանտոս

marantosp@gmail.com