պատասխանատու արհմիութենականությանը

Հայտնի է, որ գործադուլներ տեղի են ունենում միայն պետական հատվածում և շատ հազվադեպ՝ մասնավոր հատվածում։ Հայտնի է նաև, որ պետական հատվածը, որի մեջ մտնում են նաև պետական ձեռնարկություններն ու կազմակերպությունները, ծառայում է հանրային շահին։ Այն ծառայում է հասարակությանը։

Վերջապես, հայտնի է, որ գործադուլներ են հայտարարում մի բուռ կուսակցական արհմիութենականներ՝ ոչ թե աշխատողների շահերից ելնելով, այլ կուսակցությունների շահերից ելնելով։ Այլ կերպ ասած, մի նվազ փոքրամասնություն որոշում է՝ դեմ գնալով աշխատողների ճնշող մեծամասնությանը։

Պետական հատվածում գործադուլների դեպքում, կախված ձեռնարկության կամ կազմակերպության օգտակարությունից, մենաշնորհային բնույթից և այլն, հասարակության վրա լինում են փոքր կամ մեծ հետևանքներ։ Կան գործադուլներ, որոնք բռնանում են հասարակության վրա։

Օրինակ՝ երբ գոյություն ուներ ԴԵՀ-ի մենաշնորհը, որոշ արհմիութենականներ իջեցնում էին անջատիչները, և երկիրը մեռնում էր։ Բացի այդ, արհմիութենականները, որպեսզի ցույց տան, թե ով է ղեկավարում ԴԵՀ-ը, «գրոհում» էին ձեռնարկության գրասենյակները՝ իրական խուլիգանների պես ահաբեկելով մարդկանց։

Ուստի անհրաժեշտ է անցում անպատասխանատուից պատասխանատու արհմիութենականությանը։ Դրան նպաստում է նոր աշխատանքային օրենքը, որն ունի առողջ բանականության մի շարք դրույթներ և կարգավորում է մի շարք երկարամյա հիվանդություններ, ինչպես օրինակ՝

Ա) Հասարակության ամբողջականության պաշտպանությունը գործադուլներից։ Վերջապես կարգավորվում է ինքնին ակնհայտը, այն է՝ որ հանրային ծառայությունը չդադարի ամբողջությամբ, երբ հայտարարվում է գործադուլ։ Այսպես, հանրային ծառայություններում յուրաքանչյուր գործադուլի դեպքում պարտադիր կլինի անվտանգության անձնակազմ։

Բ) Անօրինական գործադուլի վերահռչակման արգելքը։ Ավարտվում է երկարամյա շիզոֆրենիան։ Այսպես, եթե դատարանները որևէ գործադուլ ճանաչեն անօրինական, այն չի կարող կրկին հայտարարվել երկրորդական կամ երրորդական արհմիութենական կազմակերպության կողմից։

Գ) Աշխատանքի թվային քարտի կիրառումը։ Թվային քարտով (ԳՍԵԵ-ի պահանջ) պայքար է տարվում սև աշխատանքի և չհայտարարագրված արտաժամերի դեմ։

Դ) Ծառայողների և բանվորների փոխհատուցման հավասարեցումը։ Ավելացվում է աշխատանքից ազատման փոխհատուցումը աշխատավոր-տեխնիկական անձնակազմի համար և հավասարեցվում է ծառայողների փոխհատուցմանը։ Վերջապես վերացվում է ծառայողների և բանվորների միջև գոյություն ունեցող անընդունելի ու հնացած տարբերակումը։

Ե) Բռնության և հետապնդման դեմ միջոցառումների ընդունումը։ Ընդունվում են կանխարգելիչ և ճնշող միջոցառումներ՝ աշխատանքի վայրում բռնության և հետապնդման դեմ պայքարի համար՝ Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության համապատասխան կոնվենցիայի վավերացմամբ։

Զ) Աշխատողների առողջության և անվտանգության համար միջոցառումների ընդունումը։ Վավերացվում է Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության համապատասխան կոնվենցիան աշխատանքի առողջության և անվտանգության վերաբերյալ։

Օրինագիծը, որը, ամենայն հավանականությամբ, առաջիկա օրերին կքվեարկվի խորհրդարանում, վերը նշված բարելավումներից բացի, պարունակում է նաև լրացուցիչ փոփոխություններ, որոնք արդիականացնում են աշխատանքային օրենսդրությունը, ինչպես օրինակ՝

Ա) Թափանցիկության ապահովման միջոցներ արհմիութենականության մեջ։ Դրանց թվում են աշխատողների հեռավար մասնակցության հնարավորությունը և արհմիութենական կազմակերպությունների գրանցումը ռեգիստրներում։

Բ) Աշխատանքի տեսչության ստեղծումը որպես անկախ վարչական մարմին, որպեսզի այն չկախված լինի տվյալ պահին գործող աշխատանքի նախարարից։

Գ) Վերջ արհմիութենականների անսանձությանն ու անպատժելիությանը։ Արհմիութենականները կկրեն քաղաքացիական պատասխանատվություն, երբ բռնություն գործադրեն կամ, ընդհանրապես, անօրինական գործողությունների դիմեն գործադուլների ընթացքում։

Դ) Վերջ արհմիությունների կապակցվածությանը կուսակցությունների և գործատուների հետ։ Արգելվում է արհմիութենական կազմակերպությունների աջակցությունը գործատուների և կուսակցությունների կողմից։ Իհարկե, տարբերություն կա կուսակցությունների կողմից արհմիութենական պահանջներին ցուցաբերվող համակրանքի և արհմիությունների՝ կուսակցություններից կախվածության միջև։

Հետպատերազմյան շրջանում արհմիությունների ոսկեդարն էր։ Եվ այնուամենայնիվ, հունական արհմիությունները ոչինչ չարեցին «աշխատավորական գիտակցությունը» զարգացնելու համար։ Կուսակցություններից կախված՝ նրանք հոգում էին կուսակցությունների շահերը և անտեսում էին աշխատողների իրական շահերը։

Նոր աշխատանքային օրինագիծը կողմ է, ոչ թե դեմ աշխատողներին։ Առաջին հերթին՝ ձեռնարկվում են աշխատողների օգտին միջոցներ։ Բացի այդ, աշխատանքային օրենսդրությունը արդիականացվում է և համապատասխանեցվում է առավել զարգացած եվրոպական երկրների օրենսդրությանը։

Սահմանադրությամբ կառավարությունը ունի երկրի կառավարումը և խնդիրների լուծումը որպես իր առաքելություն։ Ընդդիմությունը պետք է զբաղվի ընդդիմադիր գործունեությամբ։ Եվ ժողովուրդը կառավարությունից պահանջում է ավելի արագ ընթացք և բարեփոխումներ բոլոր ոլորտներում։

Պավլոս Մարանտոս

marantosp@gmail.com