կրթության անկման համար

Հունական համալսարանները ընթանում են աննշանության ու միջակության ճանապարհով։ Ավելին, դրանք վերարտադրում են աննշանությունն ու միջակությունը։ Աշխարհի առաջին երեք հարյուրի մեջ ոչ մեկը չի մտնում։ Եվ այնուամենայնիվ դրանք կարող էին առաջատար լինել, քանի որ կա արժանի մարդկային ներուժ։

Իհարկե, կան մի քանի համալսարանական բաժիններ, որոնք առանձնանում են, բայց դրանք շատ քիչ են։ Կան նաև որոշ համալսարանականներ, որոնք առանձնանում են։ Նույնը վերաբերում է ուսանողներին։ Լավագույնները առանձնանում են։ Եվ երբ ավարտում են, մեկնում են Ամերիկայի լավ համալսարաններ։

Սակիս Մումձիսը, նախկին ձախակողմյան գործիչը, գրում է Հունաստանից հեռացող յուրաքանչյուր լավագույնի մասին. «Ի՞նչ անի, մնա Հունաստանում ու նստի՞։ Հետևի՞ դասերին խարխուլ համալսարաններում, դասախոսներով, որոնք համերաշխ են խուլիգանների և շենք գրավողների հետ։ Մնա՞ մի երկրում, որտեղ գերազանցությունը պիտակ է։ Լիակատար դեպի ներքև հավասարեցման երկրում։ Մի երկրում, որտեղ չեն ուզում ջանք գործադրել առաջինին հասնելու համար, այլ պայքարում են նրան իրենց չափերին հասցնելու համար»։ Մենք լիովին համաձայն ենք և ստորագրում ենք։

Սիրիզան և պարոն Ցիպրասը տեսնում են միայն այն հույն գիտնականներին, ովքեր համաշխարհային մակարդակով առանձնանում են։ Եվ բազմիցս խոսում են հունական համալսարանների հաջողությունների մասին։ Սակայն իրականությունը այլ է։ Համալսարանական ֆակուլտետների ու բաժինների մեծամասնությունը տալիս է ցածրից մինչև միջակ կրթություն։

Բացի այդ, ուսանողների մեծամասնությունը ավարտում է թերի և անպետք գիտելիքներով։ Եվ շատ ուսանողներ, քանի որ կիսագրագետ են, չեն կարողանում ավարտել համալսարանը։ Այս ակնհայտ բաները, կարծես, ձախը չի կարողանում հասկանալ։ Իսկ գեղեցիկն այն է, որ ամբողջ այս անկումն անվանում է «առաջադեմ ձեռքբերում»։

Ձախի երեք մահացու մեղքերն են, որոնք կրթությունը պահում են թերզարգացած վիճակում։ Եվ դրանք շարունակական հանցագործություններ են։ Մասնավորապես՝

Առաջին՝ գրավումները։ Գրավումներ, դասերի խափանում, լաբորատորիաների ու ենթակառուցվածքների ավերում և այլն, արդեն քառասուն տարի սովորական երևույթ են։ Այս ամենում հիմնական դերակատարներն են ծայրահեղ ձախ խմբավորումները, որոնց շոյում է Սիրիզան։ Այս շրջանում նրանք ևս մեկ վանդալիզմ կատարեցին Թեսալոնիկիի Արիստոտելի համալսարանում։

Երկրորդ՝ գնահատման ու արժանիքների սկզբունքի մերժումը։ Քառասուն և ավելի տարի ձախը պայքարում է գնահատման դեմ կրթության բոլոր աստիճաններում։ Արդյունքում կրթության յուրաքանչյուր մակարդակից՝ տարրական դպրոցից մինչև համալսարան, շրջանավարտների մեծամասնությունը անգրագետ կամ կիսագրագետ է։ Սա գիտեն նաև ծնողները և հունական հասարակությունը, բայց լռում են՝ հավանաբար համակատարության պատճառով։

Երրորդ՝ պոպուլիզմը։ Պոպուլիզմը գերիշխում է բոլոր ոլորտներում։ Եվ նաև կրթության մեջ։ Սիրիզան 2019 թվականի ընտրություններից առաջ, օրինակ՝ ա) հիմնեց երեսունյոթ (37) նոր համալսարանական բաժիններ՝ հաճախորդային պատճառներով, քանի որ բոլորը ավելորդ էին, բ) պարոն Ցիպրասը, հետևելով Անդրեաս Պապանդրեուի օրինակին, որին փորձում է նմանվել, բայց չի հաջողվում, հայտարարեց միասնական քննությունների վերացման մասին։ Եվ անգերազանցելին՝ քիչ անց կրթության պատասխանատու նախարարը հայտարարեց, որ՝ «Դեռ չգիտենք, թե ինչպես դա կարվի»։

Ուրեմն կրթական համակարգի որակը չի գնահատվում այն 5 տոկոս շրջանավարտներով, որոնք լավագույնն են ու հաջողում են Հունաստանում և արտերկրում։ Այն գնահատվում է մնացած 95 տոկոսի որակով։ Եվ այդ 95 տոկոսի ճնշող մեծամասնությունը ավարտում է կիսագրագետ վիճակում։ Եվ այս վիճակի համար առաջին հերթին պատասխանատու է ձախը։

Բայց պատասխանատու է նաև կառավարությունը, որը չի առաջ մղում զրոյական արժեք ունեցող բարեփոխումներ, օրինակ՝ դպրոց ընտրելու հնարավորությունը՝ տարրական, միջնակարգ ու ավագ դպրոցների աշակերտների համար։ Դա կզատի ցորենը տիրից։ Լավ դպրոցները կլցվեն աշակերտներով, իսկ անպիտանները կդատարկվեն։ Եվ ապա ուսուցիչները կամ կշտկվեն, որպեսզի աշակերտներ ունենան, կամ կազատվեն աշխատանքից։

Միգուցե կառավարությունը չի համարձակվում նման բարեփոխում իրականացնել, քանի որ վախենում է ձախից, որը կբարձրանա տանիքներին։

Իհարկե, երբ մի ժողովուրդ հասնում է այնտեղ, որ ընտրի մի գրավողին որպես վարչապետ, մնացած ամեն ինչ ավելորդ է։ Պետք է դա հասկանալ. ձախը հակադրվում է յուրաքանչյուր բարեփոխման, որը բարելավում է կրթությունը։ Այն հետաքրքրված է միայն կրթության քայքայմամբ։

Պավլոս Մարանտոս

marantosp@gmail.com