Սկսեցին բոբիկ գյուղից և գնացին Աթենք կամ մեկ այլ քաղաքային կենտրոն։ Միացան կուսակցության, դարձան պաստառ փակցնողներ ու բարձրացան մինչև կուսակցական/քաղաքական/արհմիութենական դասը կամ պետական ոլորտի բարձր պաշտոններ, որոնք նախատեսված են կուսակցական նոմենկլատուրայի համար։ Կուսակցական քարտով ու պաստառ փակցնողի ծառայությամբ ամեն ինչ հեշտ էր։

Սակայն այդ բարձրացումը պետք է տեսանելի լիներ, պետք է դա ապացուցվեր ուրիշներին, հատկապես ծանոթներին։ Ապացուցելու անկասկած միջոցներից մեկը, և մինչ այսօր էլ, ցուցադրական շռայլությունն էր։ Այսպես՝ գյուղից կամ քաղաքից բոբիկ եկածները ուզեցին ու ձեռք բերեցին Armani-ի կոստյումներ, Tod’s-ի կոշիկներ, Gucci-ի վերնաշապիկներ, Rolex-ի ժամացույցներ և այլն։ Եվ իհարկե որոշները, երբեմնի հզոր Օլիմպիական ավիաընկերության տոմսը չվճարելով, առավոտյան գնում էին Լոնդոն գնումներ անելու կամ սուրճ խմելու, իսկ երեկոյան վերադառնում էին Աթենք։

Բոլորն էլ սկսել էին անծանոթ ու աննշան լինելով։ Կուսակցությանը ծառայելով՝ նրանք դարձան գործադուլների, երթերի ու զբաղեցումների մասնագետներ։ Այսպես դուրս եկան աննկատությունից։ Դարձան ճանաչելի։ Դժվար է պատկերացնել, եթե մարդը դա չի ապրել, թե ինչ է զգում նա, ով սկսում է ոչնչից և պաստառներ կպցնելով դառնում է «մեկը»։ Շատերը նրանցից մտածեցին, թե դարձել են «Պապաներ»։ Ի վերջո, այդ մասին վկայում էին հենց ցուցադրական շռայլությունն ու նրանց կենսակերպը։

Շռայլության սերունդը միաժամանակ եղել է և՛ հեշտության սերունդը։ Այն պահանջում էր քիչ աշխատել և առատ վարձատրվել։ Փորձում էր նվազագույնը տալ և առավելագույնը վայելել։ Ցանկանում էր թոշակի անցնել, ընդ որում՝ խոշոր թոշակով, առանց աշխատելու կամ հնարավորինս քիչ տարիներ աշխատելով։ Այսինքն՝ թոշակ ստանալ քառասուն կամ հիսուն տարեկանից սկսած։

Մարդ ինքն իրեն հարց է տալիս՝ ինչու էին այս սերնդի բոլոր ցանկությունները կատարվում հերթական կառավարության կողմից։ Գուցե որովհետև խոսքը հայտնի Պոլիտեխնիկի սերնդի մասին է, որն իր դաշնակիցն ուներ, կարդա՝ խրախուսողներ, ողջ կուսակցական/քաղաքական/արհմիութենական դասը։ Ի վերջո, նրանք բոլորն էլ այդ դասի անդամներ էին։

Շռայլության և հեշտության սերունդը չուներ բարոյական որևէ հիմք։ Անամոթաբար միլիարդներ էր պարտք վերցնում, որպեսզի լավ ապրի՝ անտեսելով այն ծանր բեռը, որ թողնում էր հաջորդ սերունդներին։ Անպատկառորեն մեղադրում էր ձեռնարկատիրությունն ու գործարարներին, որովհետև ինքն ապահովված էր պետական կամ համայնքային համակարգում։ Այսպիսով՝ անամոթաբար ու անպատկառորեն քանդեց տնտեսության արտադրական հիմքը և սնանկացրեց երկիրը։

Այս սերնդից ոմանք հասկացան իրենց սխալները և լռեցին, ոմանք հեռացան, ոմանք ներողություն խնդրեցին։ Սակայն մնացին բավական շատ մնացորդներ, որոնց ուղեղը կարծես թուլացած է։ Սովորաբար նրանք իրենց անվանում են առաջադեմ, ոչ թե որովհետև իրականում այդպիսին են, այլ որովհետև մի ժամանակ «առաջադեմը» ինչ-որ բան էր նշանակում։ Մի ժամանակ, ասում ենք, որովհետև 1989-ից հետո իրենց առաջադեմ հռչակողները պարզվեցին պահպանողական ու հետադիմական։

Մնացորդները շարունակում են նույն երգը՝ կարծես ոչինչ էլ չի եղել։ Եթե նրանց կուսակցությունը իշխանության մեջ է, նշանակում են, իսկ եթե ընդդիմության մեջ են, պետական սնանկացած համակարգում նշանակում են պահանջում։ Նրանք ապրում են իրենց աշխարհում՝ անկարող հարմարվելու փոփոխվող իրականությանը։ Գուցե հենց դա էլ նրանց պատիժն է։ Այսինքն՝ նրանք կլքեն այս ունայն աշխարհը՝ ատելությամբ լցված հասարակության հանդեպ և մշտական կեղծահեղափոխական անհագությամբ։ Եվ, լրացուցիչ, հաջորդ սերնդի անեծքով ու արգահատանքով։

Նշվում է, որ շռայլության և հեշտության սերնդի մեջ գրեթե չի մտնում մասնավոր հատվածի ամբողջությունը։ Բնականաբար, մտնում են մասնավոր հատվածի գողերն ու խաբեբաները։ Հայտնի է, որ կուսակցական պետությունը ստեղծեց հարուստ գործարարներ և սնանկ ձեռնարկություններ։

Եվ իհարկե շռայլության և հեշտության սերնդի մեջ չի մտնում գյուղից եկած բոբիկը, ով իր աշխատանքի, իր ուսման, իր կարողությունների շնորհիվ կարողացավ բարձրանալ պետական հատվածի բարձրագույն պաշտոնների կամ փայլել մասնավոր հատվածում՝ թե՛ որպես ազատ մասնագետ, թե՛ որպես գործարար։ Եվ, բարեբախտաբար, երկրում այդպիսիք շատ են։ Նրանք արժանի են մեծ գովասանքի և պետք է օրինակ ծառայեն բոլորի համար։

Ի տարբերություն նրանց, շռայլության և հեշտության սերունդը արժանի է մեղադրանքի և պետք է բոլորի համար դառնա խուսափելու օրինակ։

Պավլոս Մարանդոս

marantosp@gmail.com