Բարեփոխումներ հիմա

որպեսզի երկիրը վերելք ապրի

Ժամանակն է հիշել և հետևել 1960-ականների աճի տեմպերին, երբ Հունաստանը տարեկան 6% աճ ուներ՝ աշխարհում ամենաբարձր ցուցանիշներից մեկը։

Հիշենք նաև, որ 1981-ից, երբ մտանք Եվրոպական Միություն, մինչև 2010 թվականը, երբ տեղի ունեցավ սնանկացումը, ավելի քան 300 միլիարդ եվրոյի շահ ենք ունեցել դոնոր-ստացող հարաբերությունից։ Բայց «ճիշտ» կառավարման բացակայության պատճառով մենք, համընկնելու փոխարեն, հեռացանք եվրոպական միջին ցուցանիշից։

Երկրի նոր արտադրական մոդելը, ըստ «Պիսսարիդիսի զեկույցի», հիմնվում է եվրոպական միջոցների արդյունավետ օգտագործման, ներդրումների աճի, կապիտալի ներհոսքի, նորարարության և բացվածության, ինչպես նաև երկրի թվային փոխակերպման վրա։ Այս ամենը մեկ արտահայտությամբ՝ մրցունակ տնտեսություն ստեղծելու նպատակ ունի։

Այս ամենը պահանջում է զսպել հսկայական, բյուրոկրատական, շռայլ, կոռումպացված, կուսակցական պետությունը, որը երկիրը պահում է թերզարգացման մեջ։ Պահանջվում է փոքր, ճկուն, արդյունավետ, ռազմավարական պետություն, այո՝ ռազմավարական, չնայած անտեղյակների անկառավարելի ճիչերին, որպեսզի այն աջակցի և խթանի ներդրումները։

Պետք է ընդգծել, որ ցանկացած զարգացում պետք է իրականացվի շրջակա միջավայրի պաշտպանությամբ։ Կանաչ էներգիան և, ընդլայնմամբ, կանաչ զարգացումը Եվրոպական Միության պաշտոնական քաղաքականությունն է։ Հունաստանը կարող է և պետք է առաջնագծում լինի կանաչ զարգացման հարցում։

Միաժամանակ մենք ապրում ենք չորրորդ արդյունաբերական-տեխնոլոգիական հեղափոխության մեջ։ Արդեն 2020 թվականին տրվել են երեք լիցենզիաներ 5G տեխնոլոգիայի զարգացման համար։ Ավելին, այդ լիցենզիաներից ստացված եկամուտների 25%-ը ֆինանսավորում է սկսնակ ձեռնարկությունները։ Բացի այդ, եվրոպական միջոցների մեծ մասը նախատեսված է տեխնոլոգիայի հետ կապված ներդրումների համար։ Հունաստանը արագ քայլերով մտնում է թվային փոխակերպման փուլ։

Անցյալը վկայում է թե՛ ձեռքբերումների, թե՛ սխալների մասին։ Այն նաև վկայում է, որ Հունաստանն ունի բոլոր նախադրյալները վերելք ապրելու համար, եթե միայն հիմա իրականացվեն համարձակ բարեփոխումներ։ Նախադրյալները կան։

Հունաստանն ունի անհրաժեշտ մարդկային ներուժը։ Հույները պատմականորեն ունեն ձեռնարկատիրության դայմոնիոն, բայց պակասում է համագործակցելու դայմոնիոնը։ Ժամանակն է հասկանալու, որ ուժերի միավորումը և համագործակցությունը անհրաժեշտ են։

Պանդեմիան բացահայտեց հույների բազմաթիվ հատկանիշներ, ինչպես արագ հարմարվելու ունակությունը, ճկունությունը, արդյունավետությունը։ Յուրաքանչյուր ճգնաժամ հնարավորություն է՝ փոփոխության, հարմարվելու և նոր ուղու համար։

Տնտեսության, ինչպես պետական, այնպես էլ մասնավոր, բանալի բառը արդյունավետությունն է, որը նշանակում է կազմակերպության կամ ձեռնարկության ունակությունը տալու լավագույն արդյունքը։ Դա նշանակում է «մրցունակ տնտեսություն»։

Երկիրը պետք է առաջ բերի իր համեմատական առավելությունները։ Հունաստանն ունի աշխարհաքաղաքական դիրք։ Այն գտնվում է երեք մայրցամաքների՝ Եվրոպայի, Ասիայի և Աֆրիկայի խաչմերուկում։ Այն անդամ է Եվրոպական Միությանը, ինչը նրան տալիս է հեղինակություն և ուժ։ Այն ունի պատմություն և փառավոր մշակույթ։

Բացի այդ, այն ունի մեղմ միջերկրածովյան կլիմա։ Մի կապույտ երկինք, որ հմայում է և տանում։ Այն ազատում է երևակայությունը, դարձնում է քեզ ուրիշ մարդ։ Շատերը կցանկանային ապրել և աշխատել նման օրհնված վայրում։ Եվ այսօր դա հնարավոր է տեխնոլոգիայի շնորհիվ։ Յուրաքանչյուրը կարող է ապրել Կալամատայում և աշխատել իր ընկերության համար, որի կենտրոնը գտնվում է Անգլիայում, Ամերիկայում կամ Չինաստանում։ Հունաստանը իդեալական վայր է ապրելու համար։ Եվ նաև՝ միջերկրածովյան սննդակարգի պատճառով, որը հունական է։ Այդ պատճառով մենք այն կոչում ենք «հունական սննդակարգ»։

Ուրեմն ի՞նչ է անհրաժեշտ Հունաստանի վերելքի համար։ Հույները պետք է մի կողմ դնեն ժանգոտած գաղափարները և հետևեն այն համաշխարհային կանոնին, ըստ որի՝ այն երկրներում, որտեղ կա ազատական, ժողովրդավարական, բաց տնտեսություն, քաղաքացիները վայելում են ժողովրդավարության, ազատության և բարեկեցության բարձր մակարդակ։

Բայց պետությունն էլ պետք է թողնի հնացած կուսակցական մտածողությունն ու գործելակերպը և գործի կառավարման կանոններով։

Մշտական փոփոխության և հարմարվելու տնտեսությունը պահանջում է մշտական փոփոխության և հարմարվելու հասարակություն։ Բայց նաև անհրաժեշտ է արժանիքների վրա հիմնված, թափանցիկ և արդյունավետ պետություն։ Այդ պատճառով մենք կառավարությանն ասում ենք՝ առաջ գնալ համարձակ բարեփոխումներով բոլոր ոլորտներում։ Բարեփոխումներ հիմա, որպեսզի երկիրը վերելք ապրի։

Պավլոս Մարանդոս

marantosp@gmail.com