կարոտում են ՊԱՍՕԿ-ի լավագույն օրերը

1981 թվականից, երբ ՊԱՍՕԿ-ը հաղթեց ընտրություններում, և ժողովուրդը վերցրեց իշխանությունը, անցել է ավելի քան քառասուն տարի։ Եվ, այնուամենայնիվ, ոմանք չեն կարող մոռանալ «անցյալի մեծությունները» և կարոտում են ՊԱՍՕԿ-ի լավագույն օրերը։

Անշուշտ, 1980-ականներին շատերի գրպանները լցվեցին փողերով։ Թեսալիայի գյուղացիները խնջույք էին անում Թեսալական դաշտավայրի «մշակութային կենտրոններում», իսկ երկրի սրճարաններում մանր գյուղացիները խմում էին մի «կարծր» կամ «ագրոտիկ», ինչպես էին անվանել վիսկին։

Սակայն արդեն 1985-ին Հունաստանի Բանկի այն ժամանակվա նախագահ պարոն Խալկիասը, որը նշանակվել էր Անդրեասի կողմից, տեղեկացրեց Անդրեասին, որ գնում ենք դեպի սնանկացում։ Եվ, բարեբախտաբար, Անդրեասն արեց տնտեսության մեծ շրջադարձը։

Իսկապես, որտեղի՞ց հայտնվեցին փողերը, և մենք լավ ապրեցինք։ Դրանք հայտնվեցին Եվրոպական Միության, այն ժամանակ՝ ԵՏՀ, միջոցներից, որոնք սկսեցին հոսել երկիր, և փոխառություններից։ 1981-ից հետո պետական փոխառությունները սկսեցին կտրուկ աճել։

Ովքե՞ր են նրանք, ովքեր կարոտում են ՊԱՍՕԿ-ը։ Առաջին հերթին՝ երբեմնի հզոր ՊԱՍՕԿ-ի մնացած կուսակցական և արհմիութենական նոմենկլատուրան։ Երկրորդ հերթին՝ նրանք, ովքեր օգուտ են քաղել ՊԱՍՕԿ-ից։ Նրանք, ովքեր վարկ են ստացել, որովհետև կապեր ունեին, և նրանք, ովքեր եղել են կամ ձևացել են, թե կանաչապահներն են, ու նշանակվել են պետական հատվածում կամ պետականացված ձեռնարկություններում՝ որպես «պետական ծառայողներ»։

Այսօր ՊԱՍՕԿ չկա, այլ Փոփոխության շարժումը։ Դրա մեջ, հին ՊԱՍՕԿ-ի կադրերից ու ընտրողներից բացի, մասնակցում են նաև այլ հոսանքներից եկած անձինք, Դեմոկրատական ձախ, Պոտամի, կենտրոնաձախեր, անկուսակցականներ և ուրիշներ։ Նրանք բոլորը, հավանաբար, չեն ցանկանում նոր ՊԱՍՕԿ, որովհետև չեն մոռանում, որ, ի հեճուկս իր ունեցած ցանկացած դրական կողմի, այն պատասխանատու է բազմաթիվ բացասականների համար՝ պոպուլիզմից մինչև երկրի սնանկացումը։ Եվ ՊԱՍՕԿ-ի պարտքերից մինչև այն տնտեսական կլանների պարտքերը, որոնք այն ստեղծեց։

Այսօր խնդիրներն ու պահանջները տարբեր են։ Դրանք ոչ մի կապ չունեն 1981 թվականի հետ։ Բացի այդ, այն ժամանակ կար մի մեծ խարիզմատիկ անձնավորություն՝ Անդրեաս Պապանդրեուն, որը յուրաքանչյուր խոսքով հուզում էր բազմություններին։ Իհարկե, նա մեծ պոպուլիստ էր, որը վայելում էր իշխանությունը, բայց դա այլ թեմա է։

Հետևաբար, նրանք, ովքեր երազում են ՊԱՍՕԿ-ի վերածննդի մասին, հավանաբար կմնան իրենց երազանքների հետ։ Եթե միայն չեն երազում մոտավորապես 7-8%-անոց մի փոքր կուսակցության մասին, որը կբավարարվի իրենով, քանի որ մնում է երրորդ կուսակցությունը։

Երկիրն ունի կենտրոնաձախ կուսակցության կարիք, որը կունենա արձագանք հասարակության մեջ, որպեսզի դառնա գլխավոր ընդդիմություն և ապագայում՝ կառավարություն։ Նման կուսակցություն չեն կառուցում ՊԱՍՕԿ-ի պապիկներով։ Անհրաժեշտ են երիտասարդ մարդիկ՝ նոր գաղափարներով, որոնք ոչ մի կապ չունեն 1980-ականների հետ։ Այսօրվա երիտասարդները Անդրեաս Պապանդրեուին տեսել են միայն լուսանկարներում։ Եվ, իհարկե, մեկ բան է Անդրեասին տեսնել լուսանկարում, մեկ այլ բան՝ նրան կենդանի տեսնել նախընտրական հանրահավաքում։

Ոմանք կասեն, որ կենտրոնաձախի ճանապարհը դժվար է։ Բացի այդ, այդ դաշտը վիճարկում է նաև Սիրիզան։ Ճիշտ է այդպես։ Բայց ո՞վ է հաղթելու այդ տարածքը։ Նա, ով խոսքով և գործով ապացուցում է իր կենտրոնաձախ-սոցիալ-դեմոկրատական բնույթը։

Սիրիզան, նույնիսկ եթե ուզում է և փորձում է, չի կարող նվաճել այդ տարածքը, որովհետև կապված է 3,6%-ի հետ։ Որովհետև այդ տարածքը ոչ մի կապ չունի խուլիգանների, ծայրահեղ ձախ ճյուղավորումների, ահաբեկչության ընկերների և այլն-ի հետ։

Կենտրոնաձախի իրական ճանապարհը դժվար է, բայց դժվարությունը բերում է փորձ և պտուղներ։ Այն բերում է ժամանակակից և սոցիալ-դեմոկրատական կենտրոնաձախ, որը արձագանքում է ժամանակի ազդակներին և հոգ է տանում անհատի ու հասարակության մասին։

Եթե աջը առաջնահերթություն է տալիս անհատին, ձախը առաջնահերթություն է տալիս հասարակությանը։ Սոցիալ-դեմոկրատիան կոչված է գտնելու հավասարակշռության կետը անհատի և հասարակության միջև։

Անկախ անհատի և հասարակության հավասարակշռության կետից՝ թե տեսության մեջ, թե գործնականում նպատակն այն է, որ անհատը հետաքրքրվի հասարակությամբ, իսկ հասարակությունը՝ անհատով։

Պավլոս Մարանտոս

marantosp@gmail.com