ԿԻՆԱԼ-ի ղեկավարության թեկնածուները

\n

դաս քաղե՞լ են ՊԱՍՕԿ-ի սխալներից

\n

ԿԻՆԱԼ-ի նոր առաջնորդի ընտրության առիթով անհրաժեշտ է հետադարձ հայացք գցել ոչ թե ՊԱՍՕԿ-ի դրական, այլ բացասական կողմերին, որպեսզի դրանցից դաս քաղենք։

\n

Ավելի երիտասարդ սերունդները չգիտեն, որ 1981 թվականին, երկրի՝ Եվրոպական Միություն (այն ժամանակ՝ ԵՏՀ) մտնելու հետ մեկտեղ, իշխանության եկավ ՊԱՍՕԿ-ը։ Նրանք չգիտեն, որ սկզբում այն ունեցել է հույների ճնշող մեծամասնության աջակցությունը և կարող էր հրաշքներ գործել։ Սակայն, հրաշքների փոխարեն, մի շարք հարցերում ընդունեց բացասական որոշումներ։ Օրինակ՝

\n

Ա) Հասարակական հատվածում գնահատման վերացումը։ Նկատի ունենալ, որ նույնիսկ այսօր՝ քառասուն տարի անց, ուսուցիչների գնահատում չկա (հավանաբար նաև՝ այլ պետական ծառայողների)։ Գնահատում չկա, որովհետև դա մերժում են պոպուլիստական ձախերը, պոպուլիստական ՊԱՍՕԿ-ը, և նրանց հետևում է պոպուլիստական աջը։

\n

Բ) Օրենքը արհմիութենականության մասին։ Արհմիութենականները պարզապես իշխանության բաժնետեր չդարձան, այլ դարձան նաև դրա պարտադրող ուժը։ Հենց նրանց է, մեծապես, պարտական երկրի սնանկությունը։ Թերևս միայն Յաննիցիսի բարեփոխումը՝ ապահովագրական/թոշակային համակարգի համար, բավարար կլիներ, որպեսզի չսնանկանայինք։ Բայց արհմիութենականները, ձախի և ՊԱՍՕԿ-ի առաջատարությամբ, քանդում էին մայթերը, և այդպիսով Յաննիցիսի բարեփոխումը տապալվեց։

\n

Գ) Պետության կուսակցականացումը և կոռուպցիայի խրախուսումը։ Հարյուր հազարավոր մարդիկ աշխատանքի ընդունվեցին պետական հատվածում, և հաճախորդային հարաբերությունները (պատգամավորների ու կուսակցության գրասենյակները) իրենց փառքի օրերն ապրեցին։ Կանաչ ավազակախմբերը վերահսկում էին պետական հատվածը։ Կանաչ ու կապույտ սրճարանները բաժանեցին հասարակությունը։

\n

Դ) Խնդրահարույց ձեռնարկությունների սոցիալականացումը։ Սոցիալիստական տեսլականներով և առաջնագծում կանգնած արհմիութենական ղեկավարներով պետությունը բեռնվեց խնդրահարույց ձեռնարկություններով։ Բոլոր նրանք, ովքեր աշխատում էին դրանցում, դարձան փաստացի պետական ծառայողներ։ Ամենուր կուսակցական գործիչներ նշանակվեցին որպես նախագահներ և/կամ գլխավոր տնօրեններ։ Եվ նրանք բոլորը հոգ էին տանում, որ ձեռնարկությունները մնան բաց, նույնիսկ եթե պետք է փակվեին, որպեսզի շարունակեն ստանալ իրենց բարձր վարձատրությունը։

\n

Մի քանի օրինակ, որպեսզի պարզ լինի, որ 2010 թվականին պայթած երկրի սնանկության հիմքերը դրել էին 1980-ականները.

\n

Ա) 1981 թվականին պետական պարտքը ՀՆԱ-ի (Համախառն ներքին արդյունք) 29%-ն էր, իսկ 2004 թվականին հասավ 109%-ի։ Այդ տարիներին աջը կառավարել է ընդամենը երեք տարի։ Հենց այս չափով էլ գտնվում է երկրի սնանկացման հիմքը։ Հիշեցնենք, որ 1985 թվականին Հունաստանի Բանկի նախագահը գնաց Կաստրի և ասաց Անդրեասին՝ սնանկանում ենք։ Այն ժամանակ Անդրեասը շրջադարձ կատարեց, և մենք խուսափեցինք սնանկությունից։

\n

Բ) 1981 թվականին գործազրկությունը 4% էր, իսկ 2004 թվականին հասավ 11%-ի՝ չնայած հարյուր հազարավոր նշանակումների պետական հատվածում։

\n

Գ) 1981 թվականին հույների կենսամակարդակը Եվրոպական Միության միջին մակարդակի 77%-ն էր, իսկ 2004 թվականին՝ 75%։ Այսինքն՝ բարելավվելու փոխարեն այն վատթարանում էր։ Եվ դա՝ Եվրոպական Միությունից ստացված հսկայական կապիտալի հոսքերի պարագայում։

\n

Եվ այնուամենայնիվ, ՊԱՍՕԿ-ի որոշ ընկերներ շարունակում են պնդել։ Նրանք ասում են, թե «գրեթե բոլորը հարուստ էին ապրում»։ Անշուշտ, շատ գյուղացիներ խմում էին «ագրոտիկո» կամ «սկլիրո» (այդպես էին ասում վիսկիին)։ Բայց մոռանում են, որ այդ վիսկիները վարկով էին, և որ մեզանից աղքատ երկրները, օրինակ՝ պորտուգալացիները, մեզ շրջանցեցին։ ՊԱՍՕԿ-ի ընկերները անտեսում են համեմատությունը, ուստի էլ հանգում են սխալ եզրակացությունների։

\n

1994 թվականից հետո ՊԱՍՕԿ-ը թողեց իր վատ կողմերը և փորձեց վերականգնել երկիրը, հատկապես Սիմիտիսի շրջանում։ Սակայն ՊԱՍՕԿ-ի շատ գործիչներ ու անդամներ մերժում են կատարված սխալները, ինչպես նրանք, որոնց մասին խոսվեց վերևում։ Միգուցե որովհետև չեն համարձակվում դիպչել Անդրեասին։ Կամ գուցե չեն կարողանում ընդունել իրենց սխալները։

\n

Այնուամենայնիվ, պոպուլիզմը իշխում էր ՊԱՍՕԿ-ում նրա ծննդից ի վեր։ Պոպուլիստական ՊԱՍՕԿ-ը, առաջին հերթին, պատասխանատու է երկրի ուշացման և սնանկության համար։ Ահա թե ինչու այն արդեն տարիներ շարունակ դանդաղ մահանում է։ Եվ շարունակելու է դանդաղ մահանալ, մինչև չասի ճշմարտությունը ինքն իրեն և հունական հասարակությանը։ Միայն ճշմարտությունն է ազատագրում և տանում առաջընթացի։

\n

Պավլոս Մարանտոս

\n

marantosp@gmail.com

\n