Արխիվային նշում. Տեքստը վերցված է Nomika Epilekta-ի հին արխիվից և խնամքով պահպանվում է պատմական և տեղեկատվական ընթերցման համար։

Անբեկանելի դատապարտման չեղարկում՝ 401/2012 որոշմամբ Արեոպագի խորհրդի կողմից Արեոպագի որոշմամբ չեղարկվեց ցմահ ազատազրկման անբեկանելի դատապարտումը և հօգուտ դատապարտյալի կարգադրվեց քրեական վարույթի կրկնումը։ Արեոպագի Քրեական բաժնի 401/2012 որոշմամբ, որը կայացվել է 20.02.2012-ին [հրապարակված «Քրեական իրավունքի պրակտիկա և խոսք (ՊրաքսԼոգՊԴ)» իրավաբանական պարբերականում, հատոր 2011, էջ 493], բավարարվեց մեղադրյալի դիմումը քրեական վարույթի կրկնման մասին, որը ավարտվել էր Արևմտյան Մակեդոնիայի հինգանդամ վերաքննիչ դատարանի թիվ 50/2005 անբեկանելի որոշմամբ։ Ըստ որոշման՝ չեղարկվեց Արևմտյան Մակեդոնիայի հինգանդամ վերաքննիչ դատարանի թիվ 50/2005 որոշումը, և գործը դիմողի մասով նոր քննության ուղարկվեց Լարիսայի հինգանդամ վերաքննիչ դատարան։ Քրեական վարույթի կրկնումը բացառիկ դեպքերում նախատեսում է Քրեական դատավարության օրենսգրքի 525-րդ հոդվածը [Nomika Epilekta. «վարույթի կրկնումը և արդար քրեական դատավարությունը. ՔԴՕ 525-րդ հոդվածը ՄԻԵԿ 6-րդ հոդվածի և դատական պրակտիկայի հետ հակադրության մեջ»]։ Արեոպագի վերոնշյալ որոշմամբ դատապարտյալին հնարավորություն տրվեց, սխալի պատճառով, կրկին դատվել՝ հիմք ընդունելով ավելի նոր տվյալները և հետագայում առաջացած ապացույցները, որոնց նա վկայակոչել էր Արեոպագի դատական խորհրդի առջև։ Սա Արեոպագի կարևոր որոշում է, որով նախապատվություն տրվեց էական (իրական) արդարադատության իրականացմանը՝ ճիշտ և արդար որոշման կայացման միջոցով, և նահանջեց իրավական որոշակիության “պահանջը”, այսինքն՝ այն անմարդկային պահանջը, որ անբեկանելի դատապարտող որոշումները չշրջվեն նույնիսկ այն դեպքում, երբ դրանցով անարդարություն է արվել որևէ մեկի նկատմամբ, որը լինելով անմեղ՝ դատական, անբեկանելի որոշմամբ ճանաչվել է մեղավոր (այնպիսի որոշմամբ, որը չի կարող բողոքարկվել իրավական միջոցներով)։ Արեոպագի որոշման պատճառաբանության համաձայն՝ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 1-ին պարբերության 2-րդ դեպքով անբեկանելի որոշմամբ ավարտված քրեական վարույթը կրկնվում է հանցանք կամ ծանր հանցանք կատարելու համար դատապարտված անձի շահերից ելնելով նաև այն ժամանակ, երբ նրա վերջնական դատապարտումից հետո բացահայտվել են նոր՝ նրան դատապարտած դատավորներին անհայտ փաստեր կամ ապացույցներ, որոնք առանձին կամ նախկինում ներկայացված ապացույցների հետ համակցված ակնհայտ են դարձնում, որ դատապարտված անձը անմեղ է կամ դատապարտվել է ավելի ծանր հանցանքի համար, քան այն, որն իրականում կատարել է։ Այս դրույթի ճշմարիտ իմաստով նոր ապացույցներ են այն ապացույցները, որոնք չեն ներկայացվել մեղադրյալին դատապարտած դատարանին և այդ պատճառով անհայտ են եղել գործը քննած դատավորներին՝ անկախ նրանից, դրանք գոյություն ունեցել են մինչև դատապարտումը, թե ստեղծվել են հետագայում։ Այն եզրակացությունը, որ առկա են նոր ապացույցներ, վարույթի կրկնման դիմումը քննող դատարանը ձևավորում է նախորդ դատաքննության արձանագրությունների և փաստաթղթերի ուսումնասիրությունից։ Նոր ապացույցներ կարող են լինել ցանկացած ապացուցողական նյութեր, ինչպես օրինակ նոր վկաների ցուցմունքները կամ արդեն հարցաքննված վկաների ավելի ուշ ցուցմունքները, որոնք լրացնում կամ պարզաբանում են դատարանի առջև դրված հարցերը, նոր փաստաթղթեր կամ այլ տվյալներ, որոնք պարզաբանում են գործի կասկածելի կետերը, պայմանով, որ այդ ապացույցները այնպիսին են, որ եթե գնահատվեին մեղադրյալին դատապարտած դատարանի կողմից, առանձին կամ այդ դատարանին արդեն ներկայացված ապացույցների հետ միասին, ակնհայտ կդարձնեին, որ դատապարտված անձը անմեղ է կամ անարդարացիորեն դատապարտվել է ավելի ծանր հանցանքի համար։ Նույն դրույթի իմաստով փաստեր են համարվում հանգամանքները, հարաբերությունները և հատկանիշները, որոնք կարող են ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն ազդեցություն ունենալ այն որոշման փոքր նախադրյալի վրա, որը վիճարկվում է վարույթի կրկնման դիմումով։ Բացի այդ, վարույթի կրկնման դիմումը մերժվելու դեպքում թույլատրվում է ներկայացնել նոր դիմում, եթե այն հիմնված է այլ հիմքի վրա կամ նույնիսկ նույն հիմքի վրա, երբ դրա հիմնավորման համար ներկայացվում են նոր ապացուցողական նյութեր։ Այնուհետև, ՔԴՕ 528-րդ հոդվածի 1-ին պարբերության ա կետի և 527-րդ հոդվածի 3-րդ պարբերության համաձայն, վարույթի կրկնման դիմումի վերաբերյալ որոշում կայացնելու իրավասու մարմինը Արեոպագի խորհուրդն է, եթե անբեկանելի դատապարտումը հրապարակվել է վերաքննիչ դատարանի կողմից։ Հետևաբար, դիմումը, որով դիմողը ձգտում է կրկնել քրեական վարույթը, որն ավարտվել է Արևմտյան Մակեդոնիայի հինգանդամ վերաքննիչ դատարանի թիվ 50/2005 որոշմամբ, որով նա անբեկանելիորեն դատապարտվել էր այն բանից հետո, երբ այդ որոշման դեմ ներկայացված վճռաբեկ բողոքը մերժվել էր Արեոպագի թիվ 501/2008 որոշմամբ, ցմահ ազատազրկման և 50.000 եվրո դրամական պատժի՝ տարածք ներմուծելու, թմրամիջոցներ պահելու և տեղափոխելու գործողությունները կազմակերպելու և դրանց կատարման համար ցուցումներ ու հրաման տալու համար՝ որպես հատկապես վտանգավոր կատարող, քանի որ դատապարտումից հետո բացահայտվել են նոր ապացույցներ, որոնք ակնհայտ են դարձնում, որ նա անմեղ է այդ գործողություններում, օրինական է և պատշաճորեն ներկայացվել է այս Դատարանին՝ Խորհրդի կազմում, վերը նշված դրույթների համաձայն, և պետք է քննվի ըստ էության։ Գործի նյութերից հետևում է հետևյալը. Արևմտյան Մակեդոնիայի հինգանդամ վերաքննիչ դատարանի թիվ 50/2005 որոշմամբ, որը, ինչպես նշվեց, դարձել է անբեկանելի, դիմողը ճանաչվել է մեղավոր և դատապարտվել վերոնշյալ պատժին այն բանի համար, որ՝ (Ա) 17.03.2003-ին Աթենքում նա կազմակերպել է հունական տարածք ընդհանուր 812 կիլոգրամ հնդկական կանեփի ներմուծումը, պահումը և տեղափոխումը Ալբանիայի Լաչ քաղաքից, որը նա իր համամեղադրյալ Գ. Տ.-ի միջոցով խնամքով փաթեթավորել էր 336 կապոցների մեջ, որոնք նրա ցուցումով խնամքով թաքցվել էին փայտածխի 605 պարկերի մեջ, և որոնք բեռնվել էին KOA գրանցման համարով ալբանական բեռնատար ավտոմեքենայի վրա, որը պատկանում էր M. MI.-ին, և այդ կերպ ներմուծվել էին հունական տարածք Կրիստալոպիգիի մաքսատնով՝ վերջնական նպատակ ունենալով դրանք տեղափոխել Աթենք, որտեղ նա դրանք պետք է ստանար 18.03.2003 թվագրված ալբանական փաստաթղթի, 18.03.2003 թ. CMR բեռնագրի հիման վրա, որտեղ վերջինս նշված էր որպես տեղափոխվող փայտածխի քանակի ստացող՝ իր Աթենքի ձեռնարկության հասցեով, և 18.03.2003 թ. վաճառքի հաշիվ-ապրանքագրի հիման վրա, որտեղ նշված էին այդ տվյալները, ինչպես նաև նրա հեռախոսահամարը, մինչդեռ նրա առևտրային գործունեությունը կապված էր պահարանների վաճառքի հետ և որևէ կապ չուներ փայտածխի առևտրի հետ, և (Բ) վերոնշյալ վայրում և ժամանակում, նախ իր համամեղադրյալ Գ. Տ.-ին հանձնարարելով փայտածխի 605 պարկերի մեջ խնամքով թաքցնել նշված 812 կիլոգրամ հնդկական կանեփը (հաշիշ), այնուհետև նա՝ Գ. Տ.-ն, հանձնարարել է անհայտ ինքնությամբ երրորդ անձի այդ պարկերի մեջ խնամքով թաքցնել նշված քանակի հնդկական կանեփը, և ապա B. A. որդի S.-ին հանձնարարել է այդ քանակի փայտածուխը տեղափոխել Աթենք՝ առանց B. A.-ի իմանալու, որ փայտածխի մեջ թաքցված է հնդկական կանեփի քանակ, և B. A. որդի S.-ը, KOA համարով ալբանական բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդը, տեղափոխել է փայտածխի քանակը, սակայն Կրիստալոպիգիի մաքսատանը ոստիկանության շների օգնությամբ հայտնաբերվել է վերոնշյալ թմրամիջոցների խնամքով թաքցված քանակը։ Նշված (Ա), (Բ) գործողությունները, որոնք վերաբերում են նույն քանակի թմրամիջոցներին, նա կատարել է առանց թմրամոլ լինելու 1729/1987 օրենքի 13-րդ հոդվածի 1-ին պարբերության իմաստով, ինչպես այն գործում է այսօր, իսկ այդ գործողությունների կատարման հանգամանքները, մասնավորապես թմրամիջոցների մեծ քանակը (812 կիլոգրամ հնդկական կանեփ) և այն խնամված եղանակը, որով նրա սեփական ցուցումներով և հրամաններով կազմակերպվել և կատարվել են թմրամիջոցների տարածք ներմուծման, պահման և տեղափոխման, ինչպես նաև փայտածխի պարկերում դրանց թաքցման վերոնշյալ գործողությունները, որոնք հայտնաբերվել են Կրիստալոպիգի-Կաստորիայի մաքսատան թմրամիջոցներ հայտնաբերող շների աջակցությամբ, վկայում են, որ նա հատկապես վտանգավոր է։ 24.11.2008-ի իր նախորդ դիմումով դիմողը խնդրել էր կրկնել վերոնշյալ ձևով ավարտված քրեական վարույթը այն հիմքով, որ այդ դիմումում նշված նոր և իրեն դատապարտած դատավորներին անհայտ ապացույցներից ակնհայտ է դառնում, որ նա անմեղ էր վերոնշյալ գործողություններում, որոնց համար դատապարտվել էր։ Այդ դիմումը մերժվեց ըստ էության անհիմն լինելու պատճառով՝ այս Դատարանի թիվ 1396/2008 որոշմամբ։ Այժմ, կրկին ձգտելով նույն քրեական վարույթի կրկնմանը՝ նույն հիմքով, ինչ իր մերժված նախորդ դիմումը, դիմողը վկայակոչում և ներկայացնում է այս երկրորդ դիմումի հիմնավորման համար որպես նոր ապացուցողական նյութեր հետևյալը. (1) Էկոնոմիկայի և ֆինանսների նախարարության Արևմտյան Մակեդոնիայի ֆինանսական տեսչության հարկային և մաքսային հարցերի գլխավոր քարտուղարության թիվ 1595/27.04.2009 փաստաթուղթը, որը ամբողջությամբ ներառում է Կրիստալոպիգիի մաքսատան տնօրենի՝ տվյալ քննության համար վճռորոշ ժամանակահատվածում Ա. Խ.-ի 03.04.2009 թ. ցուցմունքը, (2) Էկոնոմիկայի և ֆինանսների նախարարության Մաքսատների գլխավոր տնօրինության Մաքսային ընթացակարգերի տնօրինության թիվ E2836/394/A0019՝ 27.10.2003 թ. փաստաթուղթը, (3) Էկոնոմիկայի և ֆինանսների նախարարության հարկային և մաքսային հարցերի գլխավոր քարտուղարության Մաքսատների և ԱԱՀ/ակցիզների անձնակազմի տնօրինության թիվ 501852/6267՝ 13.05.2009 թ. փաստաթուղթը և (4) Խ. Պ.-ի թիվ 3021/2010 երդվյալ հայտարարությունը Աթենքի խաղաղության դատավորի առջև։ Նա նաև վկայակոչում և ներկայացնում է հետևյալ փաստաթղթերը, որոնք վկայակոչել էր վերոնշյալ նախորդ, մերժված դիմումը հիմնավորելու համար, այսինքն՝ (I) ալբանական դատարանների՝ առաջին ատյանի, երկրորդ ատյանի և ալբանական վճռաբեկ դատարանի համապատասխանաբար թիվ 33/110/03.06.2005/13/23.02.2006, 43/3-5-2006/49/10.07.2006 և 1456/688/420/20.04.2007 որոշումները, (II) Մ. Կ.-ի 04.06.2008 թ. պատասխանատու հայտարարությունը (1599/1988 օրենքի 8-րդ հոդված) և (III) Գ. Ս.-ի 04.06.2008 թ. պատասխանատու հայտարարությունը (1599/1988 օրենքի 8-րդ հոդված)։ Այս փաստաթղթերը նոր ապացուցողական նյութեր են և, հետևաբար, անհայտ են դատապարտած դատավորներին, քանի որ հաջորդել են գործի քննությանը, բացառությամբ թիվ 2 փաստաթղթի, որը, ինչպես հետևում է դատաքննության արձանագրությունների և այնտեղ որպես ընթերցված նշված արձանագրությունների ու փաստաթղթերի ուսումնասիրությունից, չի ներկայացվել գործը քննած դատարանին, թեև գոյություն է ունեցել գործի քննությունից առաջ ինչպես առաջին, այնպես էլ երկրորդ ատյանում։ Այս Դատարանում գերակշռած կարծիքի համաձայն՝ վերոնշյալ ապացուցողական նյութերից, գործը քննած դատարանին ներկայացված նյութերի հետ համակցված, այսինքն՝ դրանք համեմատելով նրանց միջև կապը բացահայտելու իմաստով, հետևում է հետևյալը. Խ. Պ.-ի՝ դիմողի հոր գործընկերոջ երդվյալ հայտարարության համաձայն, որն անձնական ընկալում ուներ նրա գործունեության և համագործակցությունների մասին ընդհանրապես և հատկապես Ալբանիայում, դատապարտված դիմողը չի ճանաչել Գ. Տ.-ին՝ իր համամեղադրյալին, և երբեք նրա հետ որևէ անմիջական կամ անուղղակի հաղորդակցություն չի ունեցել։ Այս ցուցմունքը հաստատվում է այն փաստով, որ բեռին ուղեկցող փաստաթղթերում, որոնց կազմումը Տիրանայում կազմակերպել էր նաև Գ. Տ.-ն և որոնք նա հանձնել էր բեռնատարի վարորդին, այսինքն՝ 18.03.2003 թ. հաշիվ-ապրանքագրում, CMR բեռնագրում և երրորդ հանրային փաստաթղթում, որոնք գործը քննած դատարանում ընթերցվել էին թիվ 10 համարով, թեև որպես ստացողի հասցե նշված է դիմողի ճշգրիտ աշխատանքային հասցեն Աթենքում, ինչպես նաև հաշիվ-ապրանքագրում՝ նրա իրական հեռախոսահամարը, որպես ստացողի անուն-ազգանուն նշված է T. N., այսինքն՝ դիմողի անունից տարբեր անուն, որը Գ. Տ.-ն անշուշտ ճշգրիտ կիմանար, եթե ճանաչեր դիմողին, և տրամաբանորեն այն կգրվեր այդ փաստաթղթերում, հատկապես հաշվի առնելով, որ վերոնշյալ թիվ 1 ներկայացված փաստաթղթում ներառված՝ Կրիստալոպիգիի մաքսատան տնօրենի՝ վճռորոշ ժամանակահատվածում Ա. Խ.-ի ցուցմունքի համաձայն, T1 ներմուծման վկայականը կազմվում է բեռի ուղեկցող փաստաթղթերի տվյալների հիման վրա, և դրանցում նշված ստացողից պահանջվում է լիազորագիր՝ մաքսային գործակալի լիազորման համար մաքսազերծման գործողությունները կատարելու նպատակով, ինչից հետևում է, որ ստացողի ճշգրիտ և իրական անուն-ազգանունը էական է և նշվում է։ Վերոնշյալ անմիջական հանգամանքներից և դրանց համադրմամբ հունարեն ձեռագիր նշման հետ, օրացույցի թերթի վրա, որը շաբաթներով պատկերում է ժամանակը և պարունակում է դիմողի անուն-ազգանունը, հասցեն և հեռախոսները, որպես իրականություն չի հետևում, որ այդ նշումը գրել է Գ. Տ.-ն, քանի որ այդպիսի դեպքում, որը անհրաժեշտաբար նշանակում է, որ Գ. Տ.-ն գիտեր դիմողի անուն-ազգանունը, այն պետք է նշված լիներ նաև բեռի ուղեկցող փաստաթղթերում։ Նույն երդվյալ հայտարարությունից և դրա համադրումից Ի. Մ.-ի դատարանում տված ցուցմունքների հետ առաջանում է այլ պատկեր, քան այն, որն ընդունվել էր, Ի. Մ.-ի հեռախոսազանգի ժամանակ ասվածների վերաբերյալ, որին պատասխանել էր դիմողի դուստրը, և մասնավորապես առաջանում է այն պատկեր, որ Ի. Մ.-ն փնտրել է ստացողին այն անունով, որը գրված էր ուղեկցող փաստաթղթերում, և ոչ Պ. անունով, և որ նա չի ստացել դիմողի համաձայնությունը բեռի ներմուծումը շարունակելու համար։ Ներկայացված ալբանական դատարանների որոշումների համաձայն՝ դրանցով նույն կենսական իրադարձության, այսինքն՝ նույն քանակի թմրամիջոցների շրջանառության, ներմուծման կազմակերպման, պահման և տեղափոխման համար, որի համար դատապարտվել էր դիմողը, դատապարտված Տ. Ռ.-ն ներկայացվում է որպես Գ. Տ.-ի հետ համատեղ գործած անձ՝ այդ գործողության մանրամասն նկարագրություններով, և այդ որոշումներից չի բխում դիմողի ներգրավվածությունը նշված գործողություններում։ Ներկայացված պատասխանատու հայտարարությունների և դրանց նույն, ինչպես վերևում, համադրման համաձայն՝ Տիրանայից Աթենք սովորաբար հետևվող ճանապարհը Կակավիա-Յանինա ճանապարհով է՝ որպես ավելի կարճ, իսկ Կրիստալոպիգիի ճանապարհը չէր ընտրվի, եթե բեռի նպատակակետը Աթենքը լիներ. այն ընտրվել է, որովհետև այդ բեռը պետք է թաքցվեր Գ. Տ.-ի բնակության վայրին մոտ կետում (Կոլոկինթու, Կաստորիա)։ Ներկայացված վերոնշյալ թիվ 1 փաստաթղթում ներառված Ա. Խ.-ի ցուցմունքի համաձայն՝ երրորդ երկրից ներմուծվող ապրանքների համար T1 ներմուծման վկայական կազմելու համար անհրաժեշտ է ստացողի հարկային համարի առկայությունը, իսկ մաքսազերծման համար անհրաժեշտ է ստացողի լիազորագիրը մաքսային գործակալին։ Նույն երդվյալ հայտարարության համաձայն՝ դատապարտված դիմողը, ձեռնարկատեր, որը զբաղվում էր պահարանների վաճառքով և գործարար շրջանառություն ուներ նաև Ալբանիայում, շատ լավ գիտեր արտասահմանից ապրանքների ներմուծման ընթացակարգերը, քանի որ իր վաճառած անվտանգության համակարգերի մեծ մասը ներմուծում էր արտասահմանից։ Իր բոլոր ներմուծումների համար նա որպես մաքսային գործակալներ օգտագործում էր Կ.-Գ.-ին, որոնց ներմուծումից առաջ միշտ լիազորագիր էր տալիս մաքսազերծման համար անհրաժեշտ աշխատանքները կատարելու համար։ Այս հանգամանքների համադրումից որպես իրականություն հետևում է, որ տվյալ բեռի ներմուծումը երկիր հնարավոր չէր առանց որպես ստացող նշված դիմողի հարկային համարի, իսկ դրա մաքսազերծումը պահանջում էր ստացողի կողմից լիազորված անձ, այնպիսի տվյալներ, որոնց առկայությունը պետք է ապահովեր ստացողը, և որոնք գոյություն չունեին։ Վերը նշված բոլոր ապացուցողական նյութերից, Դատարանում գերակշռած նույն կարծիքի համաձայն, ակնհայտ է դառնում, որ դրանք, նախկինում ներկայացված նյութերի հետ միասին, տալիս են այլ պատկեր այն արարքի վերաբերյալ, որի համար դատապարտվել էր դիմողը, և եթե այդ նյութերը ներկայացված լինեին դիմողի նկատմամբ դատապարտող որոշում կայացրած դատավորներին, նրանց դատողությունը կարող էր լինել արդարացնող դիմողի համար։ Հետևաբար, Դատարանում գերակշռած կարծիքի համաձայն, դիմողի մասով անհրաժեշտ է գործի լսման կրկնումը դատական նիստում, ուստի քննվող դիմումը ըստ էության հիմնավոր համարելով՝ պետք է դիմողի մասով չեղարկվի Արևմտյան Մակեդոնիայի հինգանդամ վերաքննիչ դատարանի թիվ 50/2005 որոշումը և գործը, ՔԴՕ 528-րդ հոդվածի 1-ին պարբերության գ կետի համաձայն, նոր քննության ուղարկվի Լարիսայի հինգանդամ վերաքննիչ դատարան, որը նույն աստիճանի դատարան է, ինչ դիմողին դատապարտած դատարանը։ Բավարարում է Գ. Պ. որդի Թ.-ի 15.07.2010 թ. դիմումը քրեական վարույթի կրկնման մասին, որը ավարտվել էր Արևմտյան Մակեդոնիայի հինգանդամ վերաքննիչ դատարանի թիվ 50/2005 անբեկանելի որոշմամբ։ Դիմող Գ. Պ. որդի Թ.-ի մասով չեղարկում է Արևմտյան Մակեդոնիայի հինգանդամ վերաքննիչ դատարանի թիվ 50/2005 որոշումը։ Գործը դիմողի մասով նոր քննության է ուղարկում Լարիսայի հինգանդամ վերաքննիչ դատարան։ Քննվել և որոշվել է Աթենքում 2012 թ. փետրվարի 16-ին։ Հրապարակվել է Աթենքում 2012 թ. փետրվարի 20-ին։ Այս որոշումը հազվադեպ օրինակ է ճիշտ և դիպուկ դատական դատողության, որը հարգեց իրավունքի ընդհանուր սկզբունքները, մարդու հիմնարար իրավունքները, այսինքն՝ մարդասիրության և քաղաքակրթության սկզբունքները, որոնք չեն ընդունում անարդար և կործանարար որոշումների պահպանումը այսպես կոչված “իրավական որոշակիության” համար։ Այս վերջին սկզբունքի համաձայն՝ նախապատվություն է տրվում նույնիսկ անարդար որոշումների պահպանմանը և անմեղների ազատության զրկմանը՝ իբր “հասարակական խաղաղության ամրապնդման և քաղաքացիների վստահության հաստատման համար պետության դատական համակարգի նկատմամբ”։ Այլ կերպ ասած, այս միջնադարյան ըմբռնման սկզբունքի համաձայն, մարդը դադարում է լինել իրավունքների և պարտականությունների սուբյեկտ և անձ, որի արժեքը պետական մարմինները պարտավոր են հարգել և պաշտպանել, և վերածվում է միջոցի, որով փորձ է արվում հենարան տալ պետական պարտադրանքի անմարդկային համակարգին, որը նմանակում է մութ միջնադարյան պատկերացումները։