Արխիվային նշում. Այս տեքստը վերցված է Nomika Epilekta-ի հին արխիվից և խնամքով պահպանվում է պատմական ու տեղեկատվական ընթերցման համար։

Կամբոջայի սահմանադրության համաձայն՝ թագավորական գահը խիստ ժառանգական չէ. յուրաքանչյուր միապետ ընտրվում է խորհրդի կողմից, որի կազմում են վարչապետը, Ազգային ժողովի նախագահը, երկու բուդդայական վանահայրեր և նման այլ անձինք։ Սակայն միապետը պետք է պատկանի Կամբոջայի երեք պատմական դինաստիաներից մեկին՝ Անգ Դուոնգին (որն արդեն մարել է), Սիսովաթին կամ Նորոդոմին։ Կարծես Կամբոջայից նաև մենք՝ Հունաստանում, սովորեցինք, որ առաջնորդները անպայման պետք է ծագեն քաղաքական գերդաստաններից...

Միջպատերազմյան շրջանում, երբ ֆրանսիական գաղութատիրությունը դեռ գոյություն ուներ, թագավորը Մոնիվոնգ Սիսովաթն էր։ Թագավորական հիմնական պարտականությունն այն ժամանակ արարողակարգերն էին և, ամենից առաջ, Փնոմպենի թագավորական բալետի պահպանումը։

1941 թվականին ֆրանսիացիները, ցանկանալով գահը տալ Մոնիվոնգից էլ ավելի հնազանդ մարդու, թագավոր դարձրին 19-ամյա Սիհանուկ Նորոդոմին։ Բայց նրանք ծանր սխալվեցին։

Կարճահասակ և հմայիչ Սիհանուկը տպավորել էր Կամբոջայի ֆրանսիացի կառավարչի կնոջը, որը բացականչել էր. “Comme il est mignon ce petit!..” (“Ինչ սիրունիկն է այս փոքրը!..”) Սակայն, դժբախտաբար նրանց համար, նրանք սխալվեցին և թանկ վճարեցին իրենց փոքրիկ mignon Սիհանուկի համար. նա նախ մի քանի տարի լուռ մնաց, անտեղյակի դեր խաղալով և, արտաքուստ, զբաղվելով միայն բալետով, մինչև սովորեց խորամանկությունները, իսկ 1950 թվականին սկսեց չափազանց լավ կազմակերպված միջազգային արշավ, որի արդյունքը եղավ Կամբոջայի ամբողջական անկախությունը 1953 թվականին։

Հարկ է նշել, որ Սիսովաթները երբեք չներեցին Սիհանուկին, որ նա 1941 թվականին շրջանցեց նրանց գահաժառանգության մեջ։ Դրա համար էլ ժամանակ առ ժամանակ նրա դեմ տարբեր հեղաշրջումներ և դավադրություններ էին կազմակերպում։ Այսպես, 1970 թվականի բացահայտ ամերիկամետ հեղաշրջումը, երբ Լոն Նոլը տապալեց Սիհանուկին, մինչ վերջինս պաշտոնական այցով Մոսկվայում էր, կազմակերպել էր Սիսովաթներից մեկը՝ Սիրիկ Մատակը, որն այդ շրջանում դարձել էր երկրի ամենահարուստ գործարարը։

Ի վերջո, Սիրիկ Մատակը մահապատժի ենթարկվեց Կարմիր խմերների կողմից, երբ նրանք 1975 թվականին գրավեցին իշխանությունը, իսկ Լոն Նոլը հասցրեց փախչել։ Նա ապաստան գտավ Հավայան կղզիներում, որտեղ ամերիկացիները նրան տվեցին 500 000 դոլար՝ որպես ազգի փրկչի մատուցած ծառայությունների դիմաց։