Στις ποινικές υποθέσεις οι γενικές ειδήσεις δεν αρκούν

Όταν δημοσιεύεται μια αλλαγή στον Ποινικό Κώδικα, πολλοί πολίτες ακούνε μόνο τον τίτλο: “αυστηροποιήθηκαν οι ποινές”, “άλλαξε η διαδικασία”, “ισχύει νέος νόμος”. Στην πράξη όμως κάθε ποινική υπόθεση χρειάζεται συγκεκριμένο έλεγχο: ποια πράξη αφορά, πότε έγινε, ποια διάταξη ίσχυε τότε, ποια ισχύει σήμερα και αν υπάρχει ευμενέστερη ρύθμιση.

Γι’ αυτό το άρθρο δεν παραθέτει αποσπασματικές αλλαγές σαν είδηση. Δίνει έναν πρακτικό τρόπο σκέψης για τον πολίτη που εμπλέκεται σε ποινική υπόθεση ή θέλει να καταλάβει αν μια νέα ρύθμιση τον αφορά.

Τα βασικά ερωτήματα

  • Ποια είναι η ακριβής πράξη ή κατηγορία που αναφέρεται στο έγγραφο της υπόθεσης;
  • Ποιο άρθρο του Ποινικού Κώδικα ή ειδικού ποινικού νόμου εφαρμόζεται;
  • Πότε φέρεται να τελέστηκε η πράξη;
  • Υπήρξε μεταγενέστερη αλλαγή που είναι ευμενέστερη ή δυσμενέστερη;
  • Υπάρχει προθεσμία για έγκληση, υπόμνημα, ένδικο μέσο ή εμφάνιση σε αρχή;

Η ευμενέστερη διάταξη μπορεί να έχει σημασία

Στον Ποινικό Κώδικα υπάρχει βασική αρχή για την αναδρομική ισχύ του ευμενέστερου νόμου. Με απλά λόγια, αν από την πράξη μέχρι την αμετάκλητη κρίση ίσχυσαν περισσότερες διατάξεις, πρέπει να εξεταστεί ποια οδηγεί σε ευμενέστερη μεταχείριση του κατηγορουμένου. Αυτό δεν εφαρμόζεται μηχανικά από τον πολίτη μόνος του. Χρειάζεται έλεγχος από δικηγόρο με βάση το συγκεκριμένο άρθρο, τα πραγματικά περιστατικά και το στάδιο της υπόθεσης.

Τι πρέπει να κάνει ο πολίτης όταν λαμβάνει έγγραφο

  1. Να κρατήσει πλήρες αντίγραφο από κλήση, μήνυση, κατηγορητήριο, βούλευμα ή απόφαση.
  2. Να σημειώσει ημερομηνίες επίδοσης και κάθε προθεσμία που αναφέρεται.
  3. Να μην στηριχθεί σε άρθρα γενικής ενημέρωσης για να αποφασίσει αν θα εμφανιστεί ή όχι.
  4. Να ζητήσει άμεσα ποινικό νομικό έλεγχο όταν υπάρχει κλήση σε απολογία, δικαστήριο, προανάκριση ή προθεσμία ενδίκου μέσου.
  5. Να συγκεντρώσει αποδείξεις, μηνύματα, μάρτυρες και έγγραφα πριν χαθούν ή αλλοιωθούν.

Πότε υπάρχει άμεσος κίνδυνος

Άμεση νομική συμβουλή χρειάζεται όταν υπάρχει σύλληψη, αυτόφωρη διαδικασία, περιοριστικοί όροι, υπόθεση ενδοοικογενειακής βίας, ανήλικοι, απειλή προσωρινής κράτησης, δέσμευση λογαριασμών ή προθεσμία για ένδικο μέσο. Σε αυτά τα σημεία, μια καθυστέρηση μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά την άμυνα.

Πρακτικό συμπέρασμα

Οι αλλαγές στον Ποινικό Κώδικα δεν αξιολογούνται με βάση έναν τίτλο. Αξιολογούνται με το συγκεκριμένο άρθρο, τον χρόνο της πράξης, το στάδιο της υπόθεσης και τις προθεσμίες. Ο πολίτης πρέπει να κρατά όλα τα έγγραφα και να ζητά έγκαιρα νομικό έλεγχο, αντί να παίρνει αποφάσεις από γενικές ειδήσεις ή φήμες.

Χρήσιμες επίσημες πηγές