Μια εφαρμογή διαγράφει οικογενειακές φωτογραφίες, ένα συνδεδεμένο ιατρικό σύστημα δίνει επικίνδυνη ένδειξη ή μια ενημέρωση λογισμικού προκαλεί βλάβη σε συσκευή. Ποιος ευθύνεται; Η νέα ευρωπαϊκή Οδηγία για τα ελαττωματικά προϊόντα περιλαμβάνει ρητά το λογισμικό και τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Δεν μετατρέπει, όμως, κάθε λανθασμένη απάντηση ενός chatbot σε δικαίωμα αποζημίωσης. Χρειάζονται συγκεκριμένες προϋποθέσεις και προσεκτική διάκριση των ημερομηνιών.

Κατάσταση στις 10 Οκτωβρίου 2026: η Οδηγία (ΕΕ) 2024/2853 έχει θεσπιστεί, αλλά η νέα χρονική περίοδος εφαρμογής της στα προϊόντα αρχίζει στις 9 Δεκεμβρίου 2026. Για μια ελληνική υπόθεση πρέπει να ελέγχεται και η πράξη εθνικής μεταφοράς, μαζί με το δίκαιο που ισχύει για το συγκεκριμένο προϊόν και συμβάν.

1. Η κρίσιμη ημερομηνία είναι η 9η Δεκεμβρίου 2026

Η αρχική Οδηγία (ΕΕ) 2024/2853 διαβάζεται μαζί με το επίσημο διορθωτικό του Μαΐου 2026. Η διορθωμένη διατύπωση του άρθρου 2 παράγραφος 1 αφορά προϊόντα που τίθενται στην αγορά ή σε λειτουργία μετά την 8η Δεκεμβρίου 2026. Επομένως, η πρακτική αφετηρία είναι η 9η Δεκεμβρίου, όχι μια γενική αλλαγή όλων των εκκρεμών υποθέσεων τον Οκτώβριο.

Η προθεσμία μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο και η ημερομηνία διάθεσης του προϊόντος είναι διαφορετικά ζητήματα. Η αγορά μιας συνδρομής σήμερα, η μεταγενέστερη εγκατάσταση ενημέρωσης και η ημερομηνία της ζημίας δεν αρκούν από μόνες τους για να επιλεγεί το εφαρμοστέο καθεστώς. Χρειάζεται να εντοπιστεί ποιο προϊόν εξετάζεται και πότε διατέθηκε ή τέθηκε σε λειτουργία.

Η σελίδα εθνικών μέτρων του EUR-Lex εμφάνιζε κατά τον έλεγχο μηδενικές κοινοποιήσεις για την Ελλάδα. Αυτό περιγράφει την εικόνα κοινοποίησης στη βάση και δεν αποδεικνύει ότι δεν έχει ψηφιστεί ελληνική ρύθμιση. Πριν από συμβουλή ή αγωγή απαιτείται αναζήτηση της ισχύουσας εθνικής πράξης και του ΦΕΚ.

2. Το λογισμικό και η τεχνητή νοημοσύνη είναι προϊόντα

Η ψηφιακή μορφή δεν αποτελεί πλέον λόγο αποκλεισμού. Εφαρμογές, λειτουργικά συστήματα και συστήματα AI μπορούν να υπαχθούν στην έννοια του προϊόντος, είτε εγκαθίστανται σε συσκευή είτε παρέχονται μέσω άλλου ψηφιακού τρόπου. Η επίσημη παρουσίαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εξηγεί τη διεύρυνση για τις νέες τεχνολογίες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ψηφιακή υπηρεσία αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο. Η ακριβής λειτουργία, ο συμβατικός ρόλος κάθε επιχείρησης και η σχέση λογισμικού με συσκευή ή συναφή υπηρεσία έχουν σημασία. Ειδική εξαίρεση αφορά ελεύθερο λογισμικό ανοικτού κώδικα που αναπτύσσεται ή παρέχεται εκτός εμπορικής δραστηριότητας· η ένδειξη «open source» μόνη της δεν αρκεί για την εξαίρεση.

Για τον χρήστη, πρακτικό πρώτο βήμα είναι η ταυτοποίηση: όνομα εφαρμογής, έκδοση, προμηθευτής, όροι και ιστορικό αλλαγών. Για μια επιχείρηση που ενσωματώνει ξένο εργαλείο σε δικό της προϊόν, το ποιος σχεδιάζει, ελέγχει και διαθέτει το τελικό αποτέλεσμα χρειάζεται χαρτογράφηση πριν εμφανιστεί πρόβλημα.

3. Η ελαττωματικότητα αφορά την ασφάλεια

Η βασική εξέταση αφορά την ασφάλεια που δικαιούται να αναμένει ένα πρόσωπο ή που απαιτείται από τον νόμο. Μια υπηρεσία μπορεί να είναι απογοητευτική χωρίς να είναι ελαττωματικό προϊόν με αυτή την έννοια. Η αξιολόγηση λαμβάνει υπόψη την παρουσίαση, τις οδηγίες, την εύλογα προβλέψιμη χρήση και τη δυνατότητα αλληλεπίδρασης με άλλα προϊόντα.

Μια ανακριβής πρόταση ταξιδιού από chatbot δεν εξομοιώνεται αυτομάτως με επικίνδυνο σφάλμα σε σύστημα που ελέγχει ιατρικό εξοπλισμό. Τα παραδείγματα δείχνουν γιατί χρειάζεται συγκεκριμένη τεχνική και νομική ανάλυση· δεν προδικάζουν δικαστική κρίση. Εξετάζονται επίσης απαιτήσεις κυβερνοασφάλειας και η ικανότητα συστήματος μηχανικής μάθησης να εξελίσσεται μετά τη διάθεσή του.

Οι υποχρεώσεις συμμόρφωσης και η αξίωση αποζημίωσης συνδέονται, αλλά δεν ταυτίζονται. Το άρθρο μας για τον AI Act εξετάζει τις υποχρεώσεις χρήσης AI, ενώ ο Cyber Resilience Act αφορά ξεχωριστές απαιτήσεις ασφάλειας ψηφιακών προϊόντων. Καμία αναφορά σε αυτούς τους κανόνες δεν αντικαθιστά την απόδειξη της συγκεκριμένης ζημίας.

4. Ποιες ζημίες καλύπτει το νέο καθεστώς

Η Οδηγία προβλέπει κατηγορίες όπως θάνατο ή σωματική βλάβη, περιλαμβανομένης ιατρικά αναγνωρισμένης ψυχικής βλάβης, βλάβη περιουσίας υπό τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις και καταστροφή ή αλλοίωση δεδομένων που δεν χρησιμοποιούνται για επαγγελματικούς σκοπούς. Δεν καλύπτει αδιακρίτως κάθε οικονομική απώλεια ή κάθε λανθασμένη έξοδο λογισμικού.

Αν χαθούν προσωπικές φωτογραφίες από ελαττωματική εφαρμογή, το ερώτημα για τα δεδομένα μπορεί να είναι ουσιώδες. Αν, αντίθετα, χαθεί εμπορικό αρχείο επιχείρησης, δεν αρκεί η νέα πρόβλεψη για μη επαγγελματικά δεδομένα. Μπορεί να χρειάζεται εξέταση σύμβασης, άλλων κανόνων αστικής ευθύνης ή προστασίας δεδομένων.

Το κόστος, η διάρκεια και η φύση της βλάβης πρέπει να τεκμηριώνονται. Η διατήρηση αντιγράφων, παραστατικών αποκατάστασης και ανεξάρτητης τεχνικής έκθεσης βοηθά να διακριθεί η πραγματική ζημία από μια απλή υπόθεση για το τι θα μπορούσε να έχει συμβεί.

5. Ενημερώσεις, κατασκευαστές και ουσιώδεις τροποποιήσεις

Η ευθύνη δεν εξαντλείται πάντοτε στην πρώτη έκδοση. Ενημερώσεις, αναβαθμίσεις ή λειτουργίες μηχανικής μάθησης που παραμένουν υπό τον έλεγχο του κατασκευαστή μπορούν να επηρεάσουν την αξιολόγηση. Το ίδιο ισχύει όταν αναγκαία ενημέρωση ασφάλειας δεν παρέχεται υπό τις προϋποθέσεις της Οδηγίας. Δεν συνεπάγεται ότι ο κατασκευαστής ευθύνεται για οποιαδήποτε μεταγενέστερη επέμβαση τρίτου.

Ο βασικός υπόχρεος είναι ο κατασκευαστής, αλλά προβλέπονται περιπτώσεις ευθύνης άλλων οικονομικών φορέων όταν η αλυσίδα παραγωγής και διάθεσης βρίσκεται εκτός ΕΕ. Πρόσωπο που τροποποιεί ουσιωδώς προϊόν εκτός ελέγχου του αρχικού κατασκευαστή και το διαθέτει ή το θέτει σε λειτουργία μπορεί να αντιμετωπίζεται ως κατασκευαστής.

Γι’ αυτό ένα τιμολόγιο μεταπωλητή δεν απαντά σε όλο το ερώτημα. Χρειάζονται στοιχεία του δημιουργού, εισαγωγέα ή άλλου σχετικού φορέα, καθώς και η ταυτότητα εκείνου που πραγματοποίησε την κρίσιμη τροποποίηση.

6. Απόδειξη και πρόσβαση σε τεχνικά στοιχεία

Το πλαίσιο διατηρεί τον πυρήνα της απόδειξης: ζημία, ελάττωμα και αιτιώδης σύνδεσμος. Προβλέπει όμως δικαστική πρόσβαση σε σχετικά αποδεικτικά στοιχεία με αναγκαιότητα και αναλογικότητα, καθώς και μαχητά τεκμήρια σε καθορισμένες περιπτώσεις. Η προστασία εμπιστευτικών πληροφοριών και εμπορικών απορρήτων παραμένει σημαντική.

Ένα τεκμήριο δεν αποτελεί αυτόματη δικαίωση. Η άλλη πλευρά μπορεί να το αντικρούσει, ενώ το δικαστήριο εξετάζει τις ειδικές προϋποθέσεις. Η μεγάλη τεχνική πολυπλοκότητα δεν αρκεί ως γενική επίκληση χωρίς σύνδεση με την πραγματική δυσκολία απόδειξης της υπόθεσης.

Κρατήστε ασφαλή αντίγραφα καταγραφών συμβάντος, ειδοποιήσεων, μηνυμάτων υποστήριξης και των βημάτων που προηγήθηκαν. Μην αλλοιώνετε τη συσκευή για να «αναπαράγετε» το σφάλμα όταν αυτό ενδέχεται να καταστρέψει στοιχεία ή να προκαλέσει κίνδυνο. Η τεχνική διερεύνηση οργανώνεται με τρόπο που διατηρεί την αποδεικτική αξία.

7. Τι αξίζει να οργανωθεί πριν από τον Δεκέμβριο

Οι επιχειρήσεις μπορούν ήδη να καταγράψουν προϊόντα και εκδόσεις, ευθύνες στην εφοδιαστική αλυσίδα, πολιτική ενημερώσεων, διαδικασία αναφοράς περιστατικών και χρόνο διατήρησης τεχνικών αρχείων. Οι συμβάσεις υποστήριξης και η ασφαλιστική κάλυψη πρέπει να διαβάζονται με βάση τις πραγματικές λειτουργίες του προϊόντος.

Για τον ιδιώτη, η ουσιαστική προετοιμασία είναι μια συνεκτική χρονογραμμή: αγορά, εγκατάσταση, ενημέρωση, συμβάν, ζημία και επικοινωνία. Η σωστή οδός μπορεί να είναι αξίωση για ελαττωματικό προϊόν, συμβατική απαίτηση ή άλλος μηχανισμός· η επιλογή γίνεται από τα γεγονότα και το εφαρμοστέο δίκαιο, όχι από μια εντυπωσιακή περιγραφή της τεχνολογίας.

Επίσημες πηγές και συντακτική σημείωση

Πηγές: Οδηγία 2024/2853, διορθωτικό 2026, Ευρωπαϊκή Επιτροπή και βάση κοινοποιημένων εθνικών μέτρων.

Συντάχθηκε με υποβοήθηση τεχνητής νοημοσύνης και έλεγχο των παραπάνω επίσημων πηγών στις 10 Οκτωβρίου 2026. Παρέχει γενική νομική ενημέρωση και δεν αποτελεί εξατομικευμένη νομική συμβουλή ή δήλωση ανθρώπινης νομικής αξιολόγησης συγκεκριμένης υπόθεσης.