έναντι της αυταρχίας

Οι Ευρωπαίοι ζήσαμε εβδομήντα και πλέον χρόνια χωρίς πόλεμο. Τρεις γενιές μάθαμε να ζούμε χωρίς πόλεμο (κάθε γενιά: 25-30 έτη). Επίσης, συνηθίσαμε να ζούμε με ένα βιοτικό επίπεδο διαρκώς βελτιούμενο (οι Έλληνες μέχρι τη χρονιά της χρεωκοπίας).

Αυτή η κανονικότητα τελείωσε. Ο πόλεμος γίνεται στην Ευρώπη και το βιοτικό μας επίπεδο ήδη μειώνεται. Οι εξελίξεις αυτές απαιτούν προσαρμογή στη νέα πραγματικότητα.

Αρκετοί πολίτες γκρινιάζουν και διαμαρτύρονται για την ακρίβεια. Αλλά, η γκρίνια δεν οδηγεί πουθενά. Όταν τα πάντα αλλάζουν, η λύση βρίσκεται στην προσαρμογή στη νέα πραγματικότητα. Να μάθουμε να ζούμε με λιγότερα. Να περιορίσουμε κατασκευασμένες, μέσω της διαφήμισης, ανάγκες μας.

Ειρήσθω εν παρόδω ότι πλούσιος δεν είναι αυτός που έχει πολλά, αλλά αυτός που έχει λίγες ανάγκες. Αν λοιπόν δεν θέλουμε να αισθανόμαστε την έλλειψη κάποιων καταναλωτικών πραγμάτων, ας περιορίσουμε τις ανάγκες μας. Έτσι, θα αισθανόμαστε πλούσιοι, ή τουλάχιστον λιγότερο φτωχοί.

Όταν τελειώσει ο πόλεμος- ελπίζουμε γρήγορα- η ακρίβεια σιγά-σιγά θα υποχωρήσει και θα επανέλθει η προηγούμενη κατάσταση. Επίσης, θα επανέλθουν και οι αξίες που βάναυσα καταπατήθηκαν (ειρήνη, ελευθερία, εδαφικής κυριαρχία, προστασία αμάχων κτλ.). Αλλά, το τραύμα από τον πόλεμο και την καταπάτηση των αξιών θα αργήσει να περάσει.

Οι πολίτες, είτε το συνειδητοποιούν είτε όχι, έχουν να αντιμετωπίσουν το δίλημμα: Καταπάτηση των αξιών και ζεστασιά ή υπεράσπιση αξιών και παγωνιά; Ποιος είπε ότι ο αγώνας για αξίες δεν έχει κόστος;

Βέβαια, οι κάθε είδους ακραίοι και οι κάθε είδους λαϊκιστές σκούζουν και διαμαρτύρονται για όλους και για όλα. Αντίθετα, οι υπεύθυνοι πολίτες έχουν μάθει να αγωνίζονται για αξίες και να καταβάλλουν το ανάλογο τίμημα.

Επίσης, κάποιοι στρέφονται κατά της Δύσης, επειδή ήθελε- λένε- να στριμώξει τη Ρωσία. Αν το ήθελε, θα το έκανε μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Δεν το έκανε. Αντίθετα, προσπάθησε να εντάξει τη Ρωσία στους δυτικούς θεσμούς. Ίσως, δεν φρόντισε όσο θα έπρεπε.

Από τις αρχές του 21ου αιώνα, ο Πούτιν φάνηκε πως ήθελε την ανασύσταση της ρωσικής αυτοκρατορίας. Μάλιστα, έκανε αρκετές επεμβάσεις-πολέμους για να αποδείξει τα σχέδιά του.

Η Ευρώπη παρακολουθούσε εφαρμόζοντας μια πολιτική κατευνασμού, λόγω της μεγάλης ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία. Αυτό εκμεταλλεύτηκε ο Πούτιν, γι’ αυτό έκανε και την εισβολή στην Ουκρανία. Αλλά, δεν υπολόγισε το ξύπνημα της Ευρώπης.

Η Ευρώπη ξύπνησε. Κατάλαβε πως αργά ή γρήγορα θα έρθει και η σειρά της. Και θα έρθει τόσο γρήγορα, όσο γρήγορα αποχωρήσουν οι ΗΠΑ από την Ευρώπη. Γι’ αυτό και η αντίδρασή της ήταν ομόφωνη.

Η ενότητα της Ουκρανίας θα νικήσει τον ρωσικό ιμπεριαλισμό. Και η δημοκρατική Ευρώπη θα νικήσει την αυταρχική Ρωσία.

Κάθε καλόπιστος αναρωτιέται: Γιατί ο πόλεμος δεν εξελίχθηκε, όπως σχεδίαζε ο Πούτιν; Διότι ο Πούτιν αποφασίζει μόνος και είχε λανθασμένες πληροφορίες. Γιατί είχε λανθασμένες πληροφορίες; Διότι οι αυλικοί ενός αυταρχικού ηγέτη ποτέ δεν λένε την αλήθεια. Γιατί δεν λένε την αλήθεια; Διότι οι αυλοκόλακες φοβούνται και λένε ό,τι αρέσει στον ηγέτη.

Βέβαια, ένας σώφρων ηγέτης δεν θέλει αυλοκόλακες. Θέλει μια ομάδα έμπιστων και ικανών προσώπων που θα του λένε πάντοτε την αλήθεια με οποιοδήποτε κόστος. Αλλά, αυτό μόνο σε συνθήκες δημοκρατίας ισχύει- μπορεί να ισχύει.

Άρα, σε τελευταία ανάλυση, ο φόβος οδηγεί σε λανθασμένες πληροφορίες. Με βάση αυτές λαμβάνονται λανθασμένες αποφάσεις. Κι’ αυτές οδηγούν στην ήττα. Αυτή είναι η μοίρα των αυταρχικών ηγετών.

Η δημοκρατία θα νικήσει την αυταρχία, διότι εκτός των άλλων, η δημοκρατία στηρίζεται στην ελευθερία, ενώ η αυταρχία στηρίζεται στον φόβο. Η τελική επικράτηση της δημοκρατίας έναντι της αυταρχίας είναι νόμος της φύσης και νόμος της λογικής.

Αν ο Μέγας Πέτρος θεωρείται ο ιδρυτής της ρωσικής αυτοκρατορίας, με τον Πούτιν αρχίζει η κατάρρευσή της. Όλα αρχίζουν με αλαζονικά όνειρα. Αλλά, αν διαπράττεται ύβρις, επέρχεται η Νέμεσις. Άλλωστε, ουδεμία αυτοκρατορία υπήρξε αιώνια. Απορίας άξιον είναι: Γιατί κάποιοι Έλληνες θέλουν επέκταση της ρωσικής αυτοκρατορίας;

Παύλος Μάραντος

marantosp@gmail.com