Οι λέξεις «πράσινο», «οικολογικό» και «φιλικό προς το περιβάλλον» μπορούν να επηρεάσουν την απόφαση αγοράς. Από τις 27 Σεπτεμβρίου 2026, οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα θα πρέπει να ελέγχουν τις περιβαλλοντικές τους δηλώσεις με βάση νέους, ειδικότερους κανόνες. Η αλλαγή αφορά τόσο όσα γράφονται σε μια συσκευασία όσο και όσα εμφανίζονται σε ηλεκτρονικό κατάστημα ή διαφήμιση.

Το ζητούμενο είναι η ακρίβεια: τι ακριβώς υπόσχεται ο ισχυρισμός, ποιο μέρος του προϊόντος αφορά και ποια στοιχεία τον στηρίζουν. Οι περιβαλλοντικές πληροφορίες εξακολουθούν να έχουν θέση στην εμπορική επικοινωνία, εφόσον τηρούνται οι εφαρμοστέοι κανόνες. Ευρωπαϊκή Επιτροπή: βιώσιμη κατανάλωση και ενδυνάμωση καταναλωτών.

Ποια νομοθεσία εφαρμόζεται στην Ελλάδα και από πότε

Η Οδηγία (ΕΕ) 2024/825 ενισχύει την προστασία από παραπλανητικές περιβαλλοντικές πρακτικές. Στην Ελλάδα ενσωματώθηκε με το Μέρος Γ΄ του ν. 5317/2026, ΦΕΚ Α΄ 108/10.7.2026, ο οποίος τροποποιεί διατάξεις του ν. 2251/1994 για την προστασία των καταναλωτών.

Η ημερομηνία χρειάζεται προσοχή: το άρθρο 106 του ν. 5326/2026 πρόσθεσε την παρ. 2α στο άρθρο 143 του ν. 5317/2026 για εφαρμογή του Μέρους Γ΄, δηλαδή των άρθρων 79–90, από τις 27.9.2026. Εξαιρείται η πληροφοριακή υποχρέωση της περ. η΄ της παρ. 1 του άρθρου 3β του ν. 2251/1994. Συνεπώς, για τους νέους κανόνες greenwashing που παρουσιάζονται εδώ, η κρίσιμη ημερομηνία είναι η 27η Σεπτεμβρίου και όχι απλώς η δημοσίευση του πρώτου νόμου τον Ιούλιο. Ν. 5326/2026, ΦΕΚ Α΄ 125/4.8.2026, άρθρο 106.

Πότε προβληματίζει ένας γενικός «πράσινος» ισχυρισμός

Ένας γενικός περιβαλλοντικός ισχυρισμός, χωρίς συγκεκριμένη εξήγηση, μπορεί να δίνει την εντύπωση συνολικής υπεροχής. Οι νέοι κανόνες απαγορεύουν τέτοιους ισχυρισμούς όταν η επιχείρηση δεν μπορεί να αποδείξει αναγνωρισμένη άριστη περιβαλλοντική επίδοση σχετική με το περιεχόμενό τους. Δεν αρκεί οποιαδήποτε θετική μέτρηση για να στηριχθεί μια ευρεία δήλωση.

Αντίστοιχα, ένα περιορισμένο χαρακτηριστικό δεν πρέπει να παρουσιάζεται σαν να αφορά ολόκληρο το προϊόν ή την επιχείρηση. Υποθετικό παράδειγμα: η τεκμηριωμένη δήλωση ότι η συσκευασία περιέχει 80% ανακυκλωμένο πλαστικό έχει συγκεκριμένο αντικείμενο. Δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι το προϊόν στο σύνολό του είναι «οικολογικό». Η σχετική εξειδίκευση πρέπει να είναι σαφής και εμφανής στο ίδιο μέσο επικοινωνίας. Επιτροπή: ερωτήσεις και απαντήσεις για τους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς.

Ποια σήματα βιωσιμότητας μπορούν να χρησιμοποιούνται

Τα σήματα βιωσιμότητας αποκτούν ιδιαίτερη σημασία επειδή ο καταναλωτής συχνά τα εκλαμβάνει ως αποτέλεσμα ελέγχου. Ένα τέτοιο σήμα μπορεί να εμφανίζεται εφόσον βασίζεται σε σύστημα πιστοποίησης που πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις ή έχει θεσπιστεί από δημόσια αρχή.

Στην ιδιωτική πιστοποίηση απαιτούνται, μεταξύ άλλων, κανόνες και ανεξάρτητη παρακολούθηση της συμμόρφωσης. Επομένως, η επιχείρηση πρέπει να γνωρίζει ποιος χορηγεί το σήμα, με ποια κριτήρια και για ποιο ακριβώς αντικείμενο. Ένα όμορφο έμβλημα με φύλλα δεν αποδεικνύει πιστοποίηση. Από την άλλη, η ιδιωτική προέλευση ενός συστήματος δεν αρκεί από μόνη της για να το καταστήσει απαγορευμένο. Οδηγία 2024/825: σήματα βιωσιμότητας και συστήματα πιστοποίησης.

Η κρίσιμη διάκριση στις δηλώσεις κλιματικής ουδετερότητας

Οι νέες απαγορεύσεις καλύπτουν τον ισχυρισμό ότι ένα προϊόν έχει ουδέτερη, μειωμένη ή θετική επίδραση στο περιβάλλον ως προς τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, όταν αυτός βασίζεται στην αντιστάθμιση εκπομπών. Ο κανόνας αφορά προϊόντα με την ευρεία καταναλωτική έννοια, συμπεριλαμβανομένων υπηρεσιών.

Έτσι, η αγορά πιστώσεων αντιστάθμισης δεν αρκεί για την εμπορική παρουσίαση ενός προϊόντος ως κλιματικά ουδέτερου. Διαφορετικό ζήτημα είναι η ακριβής περιγραφή πραγματικών μειώσεων στις εκπομπές του προϊόντος ή η τεκμηριωμένη ενημέρωση ότι μια επιχείρηση χρηματοδοτεί περιβαλλοντικές δράσεις. Το μήνυμα χρειάζεται να δηλώνει καθαρά τι συνέβη, χωρίς να αποδίδει στο προϊόν αποτέλεσμα που δεν έχει. Ν. 5317/2026, άρθρο 89: τροποποίηση των απαγορευμένων πρακτικών.

Τι χρειάζεται μια υπόσχεση για μελλοντική περιβαλλοντική επίδοση

Μια υπόσχεση για επίτευξη περιβαλλοντικού στόχου στο μέλλον πρέπει να στηρίζεται σε σαφείς, αντικειμενικές, δημόσιες και επαληθεύσιμες δεσμεύσεις. Χρειάζεται ρεαλιστικό σχέδιο εφαρμογής με μετρήσιμους στόχους, χρονικό ορίζοντα και τους αναγκαίους πόρους.

Προβλέπεται επίσης τακτικός έλεγχος από ανεξάρτητο τρίτο εμπειρογνώμονα, με ευρήματα διαθέσιμα στους καταναλωτές. Για την επιχείρηση, η πρακτική συνέπεια είναι ότι ο διαφημιστικός στόχος πρέπει να συνδέεται με συγκεκριμένο σχέδιο και δυνατότητα παρακολούθησης της προόδου. Οδηγία 2024/825: ισχυρισμοί για μελλοντικές περιβαλλοντικές επιδόσεις.

Ηλεκτρονικά καταστήματα, συσκευασίες και παλιό απόθεμα

Ο έλεγχος συμμόρφωσης χρειάζεται να καλύπτει όλες τις ενεργές εμπορικές εμφανίσεις: σελίδες προϊόντων, διαφημίσεις, εικόνες, συσκευασίες και υλικό στο σημείο πώλησης. Η διόρθωση της περιγραφής στο ηλεκτρονικό κατάστημα δεν λύνει αναγκαστικά ένα πρόβλημα που παραμένει επάνω στη συσκευασία.

Για υπάρχον απόθεμα, η κοινή προσέγγιση του δικτύου συνεργασίας των αρχών προστασίας καταναλωτών, CPC, δίνει έμφαση στην αναλογικότητα και στην αξιολόγηση των περιστάσεων, όπως οι έγκαιρες καλόπιστες προσπάθειες συμμόρφωσης. Δεν αποτελεί παράταση της ημερομηνίας εφαρμογής ούτε γενική εξαίρεση για όλα τα παλιά προϊόντα. Επίσημη ενημέρωση για τις συντονισμένες δράσεις βιώσιμης κατανάλωσης.

Διορθωτικές λύσεις, όπως κατάλληλη επανασήμανση ή πληροφορίες στο σημείο πώλησης, αξιολογούνται ανά περίπτωση και ως προς την αποτελεσματικότητά τους. Δεν προκύπτει αυτόματη υποχρέωση καταστροφής κάθε αποθέματος, αλλά ούτε αρκεί οποιοδήποτε αυτοκόλλητο για να εξαφανιστεί μια παραπλανητική συνολική εντύπωση. Οι επιχειρήσεις χρειάζεται να τεκμηριώνουν τι διόρθωσαν και γιατί η λύση είναι επαρκής. Επιτροπή και CPC: διευκρινίσεις για υπάρχον απόθεμα.

Έξι βήματα για τον έλεγχο μιας επιχείρησης

Η ακόλουθη λίστα αποτελεί πρακτικό τρόπο οργάνωσης της συμμόρφωσης:

  1. Καταγράψτε τους ισχυρισμούς: κείμενα, σήματα, φωτογραφίες και περιβαλλοντικά μηνύματα σε όλα τα κανάλια.
  2. Ορίστε το αντικείμενο: αφορά ο ισχυρισμός το προϊόν, τη συσκευασία, μία παραγωγική διαδικασία ή ολόκληρη την επιχείρηση;
  3. Συγκεντρώστε αποδείξεις: ισχύουσες πιστοποιήσεις, μετρήσεις, μεθοδολογία και στοιχεία προμηθευτών που στηρίζουν το συγκεκριμένο μήνυμα.
  4. Ελέγξτε την έκταση της υπόσχεσης: εντοπίστε γενικές δηλώσεις, σήματα χωρίς επαρκή βάση και ισχυρισμούς προϊόντος που στηρίζονται σε αντισταθμίσεις.
  5. Διορθώστε συντονισμένα: ενημερώστε ηλεκτρονικό κατάστημα, διαφημιστικό υλικό, συνεργάτες και φυσική σήμανση.
  6. Ορίστε υπεύθυνο επανελέγχου: κρατήστε ημερομηνίες, εκδόσεις και διαδικασία επικαιροποίησης όταν αλλάζει το προϊόν ή η τεκμηρίωση.

Πώς μπορεί να κινηθεί ο καταναλωτής

Ο καταναλωτής που θεωρεί ότι παραπλανήθηκε μπορεί να διατηρήσει την απόδειξη αγοράς, φωτογραφίες της συσκευασίας και αντίγραφο της διαφήμισης με ημερομηνία. Ένα αρχικό γραπτό αίτημα προς την επιχείρηση μπορεί να ζητά την εξήγηση και τεκμηρίωση του συγκεκριμένου ισχυρισμού, καθώς και αντιμετώπιση του προβλήματος.

Για καταγγελίες προστασίας καταναλωτή λειτουργεί η επίσημη πλατφόρμα καταγγελιών του Υπουργείου Ανάπτυξης. Για εξωδικαστική διαμεσολάβηση υπάρχει και ο Συνήγορος του Καταναλωτή, με προϋποθέσεις αρμοδιότητας και παραδεκτού. Η Αρχή συστήνει προηγούμενη επικοινωνία με τον προμηθευτή και δεν αναλαμβάνει υπόθεση που εκκρεμεί ήδη ενώπιον δικαστηρίου.

Η ύπαρξη περιβαλλοντικού ισχυρισμού που αμφισβητείται δεν συνεπάγεται αυτόματα επιστροφή χρημάτων ή αποζημίωση. Το κατάλληλο αίτημα και το αποτέλεσμα εξαρτώνται από τη συγκεκριμένη πρακτική, την αγορά και τα πραγματικά περιστατικά.

Συχνές ερωτήσεις

Απαγορεύεται κάθε χρήση της λέξης «πράσινο»;

Δεν υπάρχει γενική απαγόρευση κάθε περιβαλλοντικής πληροφορίας. Η αξιολόγηση αφορά το μήνυμα, την ακρίβεια, την τεκμηρίωση και τις ειδικές απαγορεύσεις που το καλύπτουν.

Αρκεί ένας σύνδεσμος με περισσότερες πληροφορίες;

Δεν διορθώνει αυτομάτως έναν παραπλανητικό αρχικό ισχυρισμό. Χρειάζεται να ελέγχεται αν το ίδιο το εμπορικό μήνυμα είναι σαφές και αν η αναγκαία εξειδίκευση εμφανίζεται κατάλληλα.

Μπορούν και οι εικόνες να δημιουργήσουν περιβαλλοντικό ισχυρισμό;

Ναι, η αξιολόγηση εξετάζει και τη συνολική παρουσίαση. Φύλλα, σύμβολα ή άλλα οπτικά στοιχεία μπορούν, ανάλογα με το πλαίσιο, να μεταφέρουν περιβαλλοντικό μήνυμα ακόμη και χωρίς αναλυτικό κείμενο. Ευρωπαϊκή Επιτροπή: ενημέρωση για την πράσινη μετάβαση και τους καταναλωτές.

Το άρθρο συντάχθηκε με υποβοήθηση τεχνητής νοημοσύνης και διασταύρωση των επίσημων πηγών που παρατίθενται. Παρέχει γενική νομική ενημέρωση και δεν υποκαθιστά την αξιολόγηση συγκεκριμένης υπόθεσης. Έλεγχος πηγών: 9 Σεπτεμβρίου 2026.