Բջջային հեռախոսը կարող է տարիներ շարունակ աշխատել, սակայն մեկ վնասված բաղադրիչ՝ մաշված մարտկոցը, կոտրված էկրանը, լիցքավորման միակցիչը կամ տեսախցիկը, երբեմն այն դարձնում է գրեթե անօգտագործելի։ Հունաստանում այժմ գործում է ավելի հստակ իրավական շրջանակ, որը վերանորոգումը պահում է որպես նոր սարք գնելու իրական այլընտրանք։ 5317/2026 օրենքը ներպետական իրավունք է տեղափոխել ԵՄ 2024/1799 հրահանգը, իսկ վերանորոգման մասին հունական դրույթները կիրառվում են 2026 թվականի հուլիսի 31-ից։

Սակայն նոր կանոնները չեն նշանակում, որ յուրաքանչյուր վնաս անվճար է վերացվում, որ բոլոր հին գնումները ստանում են ևս տասներկու ամիս երաշխիք կամ որ յուրաքանչյուր հեռախոս պետք է սպասարկվի անվերջ։ Պետք է տարբերել վաճառողի պատասխանատվությունը պայմանագրին չհամապատասխանող ապրանքի համար և արտադրողի առանձին պարտականությունը՝ համապատասխան արտադրանքը հետագա փուլում վերանորոգելու վերաբերյալ։

1. Ինչ փոխվեց 2026 թվականի հուլիսի 31-ից

5317/2026 օրենքը հրապարակվել է Հունաստանի պաշտոնական տեղեկագրի A 108/10.7.2026 համարում։ Վերանորոգման մասին մասը 2251/1994 օրենքում ներառել է Վերանորոգման տեղեկատվության եվրոպական ձևը, որոշ ապրանքներ վերանորոգելու պարտականությունը, սպառողին տրամադրվող տեղեկությունները և վերանորոգման ու փոխարինման կապը։ Այդ մասը կիրառվում է 2026 թվականի հուլիսի 31-ից։

Նոր դրույթները գործում են վաճառքի և ապրանքի համապատասխանության գործող կանոնների հետ միասին։ Դրանք չեն վերացնում վաճառողի պատասխանատվությունը։ Վաճառողի պատասխանատվության ժամկետից հետո արտադրողի հատուկ պարտականությունը վերաբերում է միայն այն ապրանքներին և այն ծավալով, որոնց համար ԵՄ ակտերը սահմանել են վերանորոգելիության պահանջներ։

2. Նախ որոշեք, թե որ իրավական ճանապարհն է կիրառելի

Եթե հեռախոսը վաճառքի պայմանագրին չի համապատասխանում վաճառողի պատասխանատվության ընթացքում, գնորդը դիմում է վաճառողին։ Օրենքով սահմանված պայմանների դեպքում նա կարող է պահանջել համապատասխանության վերականգնում՝ վերանորոգմամբ կամ փոխարինմամբ։ Արտադրական թերությունը կամ խոստացված գործառույթի բացակայությունը կարող է մտնել այս ճանապարհի մեջ, մինչդեռ ընկնելը, հեղուկի ներթափանցումը կամ սովորական մաշվածությունը ինքնաբերաբար անվճար վերականգնման հիմք չեն։

Այդ ժամկետից հետո կիրառվում է այլ պարտականություն։ Ընդգրկված ապրանքի արտադրողը պետք է վերանորոգի անվճար կամ ողջամիտ գնով և ողջամիտ ժամկետում, եթե վերանորոգումն անհնար չէ։ Եթե արտադրողը ԵՄ-ից դուրս է, պարտականությունն անցնում է լիազորված ներկայացուցչին, նրա բացակայության դեպքում՝ ներմուծողին, իսկ վերջինիս բացակայության դեպքում՝ բաշխողին։

3. Որ հեռախոսներն ու սարքերն են ընդգրկված

ԵՄ 2023/1670 կանոնակարգը վերաբերում է սմարթֆոններին, այլ բջջային հեռախոսներին, անլար հեռախոսներին և slate տեսակի պլանշետներին, որոնք շուկա են հանվում Միությունում։ Էկոնախագծման պահանջները կիրառվում են ԵՄ շուկայում 2025 թվականի հունիսի 20-ից տեղադրված սարքերի նկատմամբ։ Վերջնական գնման ամսաթիվը կարևոր է, բայց միայն այն չի ապացուցում, թե երբ է մոդելն առաջին անգամ շուկա հանվել և որքան աջակցություն է մնացել։

Շրջանակն անսահման չէ։ Այն չի ընդգրկում, օրինակ, slate կատեգորիայից դուրս համակարգչային պլանշետները, բարձր անվտանգությամբ հաղորդակցության սմարթֆոնները և գլանվող ճկուն հիմնական էկրանով սարքերը։ Խելացի ժամացույցը կամ ցանկացած շարժական էլեկտրոնիկա չի ընդգրկվում միայն այն պատճառով, որ ունի մարտկոց և էկրան։ Պետք է ստուգել մոդելի տեխնիկական բնութագրերը և ԵՄ ակտի ճշգրիտ սահմանումը։

4. Ով է պարտավոր կազմակերպել վերանորոգումը

Վաճառողի պատասխանատվության ժամկետից հետո հիմնական պարտականությունը կրում է արտադրողը։ Եթե նա ԵՄ-ում հաստատված չէ, պարտականությունը կատարում է լիազորված ներկայացուցիչը։ Եթե այդպիսի ներկայացուցիչ չկա, պատասխանատու է ներմուծողը, իսկ ներմուծողի բացակայության դեպքում՝ բաշխողը։ Այս հերթականությունը թույլ չի տալիս, որ ԵՄ-ից դուրս գտնվող ապրանքանիշը սպառողին թողնի առանց եվրոպական հասցեատիրոջ։

Դիմումից առաջ պետք է գրանցել մոդելի ամբողջական համարը, անհրաժեշտության դեպքում սերիական համարը կամ IMEI-ն, գնման ապացույցը, անսարքությունը և նախկին միջամտությունները։ Վաճառողին ուղղված անհամապատասխանության պահանջը և արտադրողի սպասարկման ցանցին ուղղված հետագա վերանորոգման դիմումը տարբեր հիմքեր ունեն։ Գրավոր դիմումը պետք է պարզ նշի ընտրված հիմքը։

5. Անվճար վերանորոգում և ողջամիտ գին

2024/1799 հրահանգը թույլ է տալիս ընդգրկված վերանորոգումն իրականացնել անվճար կամ ողջամիտ գնով։ Բոլոր մոդելների և վնասների համար մեկ թվային սահմանաչափ գոյություն չունի։ Գինը չպետք է այնպիսի մակարդակի հասցվի, որ վերանորոգումը գործնականում անիմաստ դառնա։ Տիպային աշխատանքների հրապարակային կողմնորոշիչ գները և պահեստամասերի բաց գները նպաստում են համեմատությանը։

Նախահաշվում պետք է առանձին նշվեն ախտորոշումը, պահեստամասը, աշխատանքը, առաքումը, հարկերը և լրացուցիչ ծառայությունները։ Վաճառողի կողմից անհամապատասխանության անվճար վերացումը նույնը չէ, ինչ պատահական վնասից հետո վճարովի աշխատանքը։ Եթե ախտորոշման վճարը պահպանվում է նույնիսկ հետագա վերանորոգումից հրաժարվելու դեպքում, սպառողը պետք է դա իմանա նախքան աշխատանքը։

6. Ողջամիտ ժամկետ և տեղեկատվական ձև

Վերանորոգումը պետք է ավարտվի ողջամիտ ժամանակում այն պահից, երբ պատասխանատու անձը ֆիզիկապես ստացել է սարքը, ընդունել է այն կամ հասանելիություն է ստացել դրան։ Բոլոր խափանումների համար մեկ ընդհանուր օրերի թիվ սահմանված չէ։ Տեխնիկական բարդությունը, փոխադրումը և կարգավորվող մասի մատակարարումը կարող են հաշվի առնվել, բայց չեն արդարացնում անժամկետ սպասումը՝ առանց բացատրության։

Վերանորոգողը կարող է մինչև պայմանագրի կնքումը տրամադրել Վերանորոգման տեղեկատվության եվրոպական ձևը։ Այն ներառում է վերանորոգողի տվյալները, սարքն ու խափանումը, առաջարկվող աշխատանքը, գինը կամ հաշվարկի եղանակը, ժամկետը, ժամանակավոր սարքը, հանձնման վայրը և լրացուցիչ ծառայությունները։ Ձևի կիրառումը կամավոր է։ Ձևն անվճար է, սակայն անհրաժեշտ ախտորոշումը կարող է վճարովի լինել, եթե այդ մասին նախապես հայտնել են։

7. Ժամանակավոր սարք և վերականգնված տարբերակ

Վերանորոգման ընթացքում արտադրողը կարող է ժամանակավոր ապրանք տրամադրել անվճար կամ ողջամիտ վճարով։ Պայմանագրային անհամապատասխանությունը վերացնելիս վաճառողը նույնպես կարող է անվճար ժամանակավոր սարք տրամադրել՝ հաշվի առնելով ապրանքի բնույթը և գնորդի կարիքները։ Սա հնարավորություն է, ոչ թե յուրաքանչյուր դեպքի համար նույն մակարդակի հեռախոս պահանջելու անվերապահ իրավունք։

Եթե վերանորոգումն անհնար է, արտադրողը կարող է առաջարկել վերականգնված սարք։ Դա ինքնաբերաբար նոր սարք անվճար ստանալու կանոն չէ։ Ընդունելուց առաջ անհրաժեշտ է գրավոր նշել սարքի վիճակը, փորձարկման արդյունքը, տվյալների մշակումը, պարագաները և կիրառելի սպասարկման պայմանները։

8. Ինչ է նշանակում օբյեկտիվ անհնարինություն

Պարտականությունը չի կիրառվում, երբ վերանորոգումն իսկապես անհնար է։ Սա տեխնիկական բացառություն է, ոչ թե նոր վաճառքը նախընտրելու թույլտվություն։ Հիմնական տախտակի ամբողջական ոչնչացումը, պարտադիր անվտանգության պահանջները պահպանելու անհնարինությունը կամ իրական տեխնիկական լուծման բացակայությունը կարող են որոշակի գործով հիմնավորել մերժումը։ Սակայն կանոնակարգով պարտադիր մատակարարվող մասի բացակայությունը չպետք է ինքնաբերաբար ներկայացվի որպես անհնարինություն։

Սպառողը պետք է պահանջի գրավոր բացատրություն՝ որ բաղադրիչն է վնասվել, ինչ փորձարկումներ են կատարվել, ինչ անվտանգության սահմանափակում կա և կա արդյոք այլընտրանք։ Օրենքը թանկ աշխատանքը ինքնաբերաբար անհնար չի համարում։ Գինը կարող է ազդել սպառողի ընտրության վրա, բայց մերժումը պետք է կապվի հենց տվյալ սարքի փաստերի հետ։

9. Պահեստամասեր, գործիքներ և մատակարարման ժամկետներ

Ընդգրկված սմարթֆոնների համար 2023/1670 կանոնակարգը ըստ կատեգորիայի թվարկում է մարտկոցներ, էկրաններ, հետևի կափարիչներ և այլ բաղադրիչներ։ Որոշ մասեր պետք է հասանելի լինեն վերջնական օգտվողին, իսկ ավելի լայն ցանկը՝ մասնագիտական վերանորոգողին։ Արտադրողը պարտավոր չէ յուրաքանչյուր ներքին մաս վաճառել ցանկացած անձի՝ առանց որակավորման կամ անվտանգության պայմանների։

Սահմանված մասերի մատչելիությունը կարող է հասնել մինչև յոթ տարի՝ մոդելի շուկայական վաճառքի ավարտից հետո։ Առաջին հինգ տարիներին մատակարարումը սովորաբար պետք է կատարվի հինգ աշխատանքային օրվա ընթացքում, իսկ վերջին երկու տարիներին՝ տասը աշխատանքային օրվա ընթացքում։ Արտադրողը հրապարակում է պահեստամասերի կողմնորոշիչ գները՝ առանց հարկերի։ Մասերն ու գործիքները չպետք է առաջարկվեն վերանորոգումը կանխող գնով։

10. Ծրագրային ապահովում, որոնված և մասերի կապակցում

Նոր ֆիզիկական բաղադրիչը երբեմն չի աշխատում առանց փակ չափաբերման գործիքի, ակտիվացման կոդի կամ ծրագրային կապակցման։ Հրահանգն արգելում է պայմանագրային, ապարատային և ծրագրային մեթոդները, որոնք խոչընդոտում են վերանորոգումը, եթե դրանք չեն հիմնավորվում օրինական ու օբյեկտիվ գործոններով, ներառյալ մտավոր սեփականության պաշտպանությունը։ Անվտանգության ընդհանուր հիշատակումը բավարար չէ, երբ վերահսկվող հասանելիությամբ հնարավոր է օրինական աշխատանք։

2023/1670 կանոնակարգը պահանջում է մասնագիտական վերանորոգողին անհրաժեշտ ծրագրերի և որոնվածի հասանելիություն տրամադրել արդար, թափանցիկ և ոչ խտրական պայմաններով։ Գրանցումը կարող է կապված լինել տեխնիկական կարողության և պատասխանատվության ապահովագրության ապացույցի հետ։ Կիբերանվտանգությունը պահպանվում է, ուստի գաղտնի բանալիները պարտադիր չէ հրապարակել բոլորի համար։

11. Անկախ վերանորոգող և համատեղելի մասեր

Սպառողը կարող է ընտրել իր նախընտրած վերանորոգողին։ Արտադրողը չի կարող ծրագրով, սարքավորմամբ կամ պայմանագրով խոչընդոտել օրիգինալ, օգտագործված, համատեղելի կամ եռաչափ տպված մասերի կիրառումը, եթե դրանք համապատասխանում են ԵՄ և ազգային պահանջներին։ Անվտանգության ու որակի կանոնները շարունակում են գործել։

Չի կարելի մերժել միայն այն պատճառով, որ սարքը նախկինում բացել է այլ մասնագետ։ Միևնույն ժամանակ արտադրողը պատասխանատու չէ երրորդ անձի վատ աշխատանքի պատճառած վնասի համար։ Եթե նախկին միջամտությունը ներկայացվում է որպես պատճառ, անհրաժեշտ է ցույց տալ դրա կապը ներկա խափանման հետ, ոչ թե կիրառել ընդհանուր արգելք։

12. Երաշխիք, համապատասխանություն և եռամյա ժամկետ

5317/2026 օրենքը փոխել է ժամկետը այն դեպքում, երբ գնորդն ընտրում է վերանորոգումը որպես անհամապատասխանությունը վերացնելու միջոց։ Շարժական ապրանքների համար համապատասխան պահանջները մարում են երեք տարում։ Անցումային դրույթը բացառում է մինչև 2026 թվականի հուլիսի 31-ը կնքված վաճառքի պայմանագրերը։ Հետևաբար հին բոլոր հեռախոսներին ևս տասներկու ամիս երաշխիք ավելացնելու պնդումը ճիշտ չէ։

Արտադրողի առևտրային երաշխիքը կամավոր խոստում է և չի կարող նվազեցնել օրենքով պարտադիր միջոցները։ Համապատասխանության համար պատասխանատու է վաճառողը։ Հետագա վերանորոգման առանձին պարտականությունը կրում է արտադրողը կամ ԵՄ շղթայի համապատասխան անձը։ Սովորական վճարովի վերանորոգումն ինքնուրույն չի վերսկսում բոլոր ժամկետները։

13. Աջակցությունը ինչու հավերժ չէ

Բջջային սարքերի էկոնախագծման կանոնները մասերի մատչելիությունը կապում են մոդելի շուկա հանելու ավարտի հետ և սահմանում են որոշակի ժամանակահատվածներ։ Եվրոպական հանձնաժողովի սպառողական ուղեցույցը նաև բացատրում է ծրագրային աջակցության պահանջները և զգուշացնում, որ գնման պահին մնացած ժամկետը կարող է ավելի կարճ լինել, եթե մոդելը վաղուց է շուկայում։

Սպառողը պետք է գտնի մոդելի ամբողջական կոդը, ստուգի արտադրողի աջակցության էջը, արտադրանքի տեղեկությունները և կիրառելի էներգետիկ պիտակը, ապա պահպանի թվագրված պատճենը։ Նոր գնված սարքը կարող է պատկանել հին մոդելաշարին։ Որոշիչ են կոնկրետ մասը, ամսաթվերը և տեխնիկական վիճակը։

14. Գործնական քայլեր՝ ապացույցները պահպանելու համար

Ստեղծեք տվյալների պահուստային պատճեն, հնարավորության դեպքում հեռացրեք զգայուն նյութը, լուսանկարեք սարքը բոլոր կողմերից և գրանցեք՝ միանո՞ւմ է, լիցքավորվո՞ւմ է և ինչ վնասներ են արդեն տեսանելի։ Պահեք կտրոնը, մոդելի ու սերիական տվյալները, նախկին աշխատանքների փաստաթղթերը և նամակագրությունը։ Ապակողպված սարք մի հանձնեք՝ առանց հասկանալու մուտքի նպատակը և տվյալների պաշտպանությունը։

Գրավոր դիմումով պահանջեք ախտորոշում, մանրամասն գին, ավարտի գնահատված ամսաթիվ, մասի առկայություն, տվյալների ջնջման վտանգ, ժամանակավոր սարքի պայմաններ և պատճառաբանված մերժում, եթե աշխատանքն անհնար է համարվում։ Անհամապատասխանության դեպքում դիմեք վաճառողին։ Հետագա պարտականության դեպքում խնդրեք հաստատել 2023/1670 կանոնակարգի կիրառելիությունը մոդելի նկատմամբ։

Վեճի համար պահեք նախահաշիվը, հանձնման անդորրագիրը, տեխնիկական եզրակացությունն ու բոլոր հաղորդագրությունները։ Սպառողների պաշտպանության, արտադատական լուծման և դատական ուղիների համար ապացույցներն անհրաժեշտ են։ Հեռախոսազրույցը կարող է սկսել գործընթացը, բայց չպետք է լինի խոստացված ժամկետի կամ մերժման պատճառի միակ ապացույցը։

15. Պաշտոնական աղբյուրներ

Նյութը ընդհանուր տեղեկատվություն է՝ հիմնված 2026 թվականի օգոստոսի 31-ին ստուգված պաշտոնական աղբյուրների վրա։ Կոնկրետ հեռախոսի համար անհրաժեշտ է ստուգել մոդելը, ամսաթվերը, պայմանագիրը, վնասի պատճառը և տեխնիկական ապացույցները։