Αγωγή, μήνυση και ασφαλιστικά μέτρα δεν είναι τρεις διαφορετικές ονομασίες για την ίδια κίνηση. Η αγωγή ζητά, κατά κανόνα, οριστική προστασία ενός ιδιωτικού δικαιώματος. Η μήνυση ή η έγκληση θέτει υπόψη των αρμόδιων αρχών μια πράξη που ενδέχεται να είναι ποινικό αδίκημα. Τα ασφαλιστικά μέτρα απαντούν στο επείγον: δίνουν προσωρινή προστασία όταν η αναμονή μέχρι την κύρια δίκη μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη.

Η σωστή επιλογή δεν γίνεται από το πόσο «δυνατή» ακούγεται μια διαδικασία. Ξεκινά από τέσσερα ερωτήματα: τι ακριβώς συνέβη, ποιο αποτέλεσμα χρειάζεται ο πολίτης, πόσο άμεσος είναι ο κίνδυνος και ποιες προθεσμίες τρέχουν. Το ίδιο περιστατικό μπορεί να δικαιολογεί περισσότερες από μία ενέργειες, αλλά καθεμία έχει διαφορετικό σκοπό και διαφορετικές αποδείξεις.

Σε άμεσο κίνδυνο: όταν απειλείται η ζωή ή η σωματική ακεραιότητα, προέχει η ασφαλής απομάκρυνση και η επικοινωνία με την Ελληνική Αστυνομία στο 100 ή με το 112. Καμία διαδικτυακή ενημέρωση δεν υποκαθιστά την επείγουσα προστασία.

Η γρήγορη διάκριση

  • Αγωγή: όταν ζητάτε πληρωμή, αποζημίωση, αναγνώριση δικαιώματος, άρση μιας προσβολής ή υποχρέωση του αντιδίκου να πράξει ή να παραλείψει κάτι.
  • Μήνυση ή έγκληση: όταν θέλετε να ερευνηθεί πράξη που ο ποινικός νόμος ενδέχεται να χαρακτηρίζει έγκλημα. Η ποινική διαδικασία δεν επιδικάζει αυτομάτως την αστική αποζημίωση που μπορεί να χρειάζεστε.
  • Ασφαλιστικά μέτρα: όταν υπάρχει επείγουσα περίπτωση ή επικείμενος κίνδυνος και χρειάζεται προσωρινή ρύθμιση πριν κριθεί οριστικά η διαφορά.
  • Προσωρινή διαταγή: όταν απαιτείται ακόμη ταχύτερη προσωρινή ρύθμιση έως τη συζήτηση της αίτησης ασφαλιστικών μέτρων. Δεν χορηγείται μηχανικά σε κάθε αίτηση.

Τι πετυχαίνει η αγωγή

Η αγωγή είναι οργανωμένο δικόγραφο προς το αρμόδιο πολιτικό δικαστήριο. Περιγράφει τα κρίσιμα γεγονότα, τη νομική βάση, τον αντίδικο, τα αποδεικτικά μέσα και το συγκεκριμένο αίτημα. Δεν αρκεί η γενική θέση «θέλω να δικαιωθώ». Το δικαστήριο πρέπει να γνωρίζει ποιο δικαίωμα παραβιάστηκε και ποια ακριβώς απόφαση ζητείται.

Με αγωγή μπορεί να ζητηθεί, μεταξύ άλλων, καταβολή οφειλής ή αποζημίωσης, αναγνώριση κυριότητας, παράδοση πράγματος, παύση προσβολής προσωπικότητας, συμμόρφωση με σύμβαση ή επίλυση οικογενειακής, κληρονομικής, μισθωτικής, εργασιακής ή εμπορικής διαφοράς. Πριν από την κατάθεση εξετάζονται η αρμοδιότητα, η νομιμοποίηση των διαδίκων, η παραγραφή ή άλλη αποσβεστική προθεσμία, η ποιότητα των αποδείξεων και η πραγματική δυνατότητα εκτέλεσης μιας μελλοντικής απόφασης.

Η κατάθεση δεν σημαίνει ότι η υπόθεση κρίθηκε ούτε δεσμεύει από μόνη της την περιουσία του αντιδίκου. Μετά την τροποποίηση του άρθρου 215 ΚΠολΔ από τον ν. 5282/2026, για την τυπική περίπτωση που ρυθμίζει η διάταξη ορίζεται δικάσιμος σε διάστημα 200 έως 210 ημερών από την κατάθεση. Πρόκειται για χρόνο προσδιορισμού πρώτης δικασίμου, όχι για εγγύηση ολοκλήρωσης της υπόθεσης μέσα σε αυτό το διάστημα.

Μήνυση και έγκληση: η διαφορά που επηρεάζει την προθεσμία

Στην καθημερινή γλώσσα χρησιμοποιούμε συχνά τη λέξη «μήνυση» για κάθε καταγγελία αξιόποινης πράξης. Νομικά, όμως, ορισμένα αδικήματα διώκονται αυτεπαγγέλτως μόλις ενημερωθεί η αρχή, ενώ άλλα απαιτούν έγκληση του παθόντος. Στα κατ' έγκληση αδικήματα η εκπρόθεσμη ενέργεια μπορεί να κλείσει οριστικά την ποινική οδό.

Κατά τον γενικό κανόνα του άρθρου 114 ΠΚ, όταν ο νόμος απαιτεί έγκληση, αυτή πρέπει να υποβληθεί μέσα σε τρεις μήνες από τότε που ο δικαιούχος έμαθε τόσο την πράξη όσο και τον δράστη. Η ακριβής αφετηρία είναι ζήτημα πραγματικών περιστατικών και δεν πρέπει να υπολογίζεται πρόχειρα. Ως προς το παράβολο, ο ν. 5232/2025 προβλέπει ποσό 100 ευρώ στις περιπτώσεις που υπάγονται στη ρύθμιση, μαζί με συγκεκριμένες εξαιρέσεις. Άλλο είναι το παράβολο για προσφυγή κατά απορριπτικής διάταξης, το οποίο ρυθμίζεται χωριστά και, όπου εφαρμόζεται η σχετική διάταξη του ΚΠΔ, ανέρχεται σε 350 ευρώ. Τα ποσά και οι εξαιρέσεις χρειάζονται έλεγχο κατά την ημέρα της κατάθεσης.

Μια ποινική καταγγελία πρέπει να στηρίζεται σε συγκεκριμένα γεγονότα και νόμιμα αποδεικτικά στοιχεία. Δεν είναι μέσο πίεσης σε κάθε ιδιωτική διαφωνία. Ψευδείς ή εν γνώσει ανακριβείς καταγγελίες μπορεί να δημιουργήσουν ξεχωριστές ευθύνες. Αν ο στόχος είναι να επιστραφούν χρήματα ή να καταβληθεί αποζημίωση, πρέπει να εξεταστεί παράλληλα η κατάλληλη αστική αξίωση.

Πότε έχουν νόημα τα ασφαλιστικά μέτρα

Τα ασφαλιστικά μέτρα δεν είναι «γρήγορη αγωγή». Σκοπός τους είναι να διατηρήσουν ένα δικαίωμα ή να ρυθμίσουν προσωρινά μια κατάσταση λόγω επείγοντος ή επικείμενου κινδύνου. Το δικαστήριο εξετάζει αν πιθανολογούνται το δικαίωμα και η ανάγκη άμεσης παρέμβασης. Το μέτρο πρέπει να είναι πρόσφορο και αναλογικό και δεν μπορεί, κατά κανόνα, να δίνει από τώρα ό,τι θα κριθεί οριστικά στην κύρια δίκη.

Ενδεικτικές περιπτώσεις είναι η προσωρινή παύση συνεχιζόμενης προσβολής, η συντηρητική κατάσχεση όταν υπάρχει τεκμηριωμένος κίνδυνος ματαίωσης της εκτέλεσης, η προσωρινή ρύθμιση οικογενειακής κατάστασης ή η διατήρηση αποδεικτικού στοιχείου. Η προσωρινή διαταγή μπορεί να καλύψει το διάστημα έως τη συζήτηση της αίτησης, αλλά απαιτεί ειδική αιτιολόγηση του επείγοντος.

Η ανάγκη κύριας αγωγής και η προθεσμία της δεν είναι ίδιες σε κάθε ασφαλιστικό μέτρο. Αν το μέτρο διαταχθεί πριν από την κύρια αγωγή, το δικαστήριο μπορεί, κατά το άρθρο 693 ΚΠολΔ, να τάξει προθεσμία για την άσκησή της, η οποία δεν μπορεί να είναι μικρότερη από 60 ημέρες από τη δημοσίευση της απόφασης. Αν η προθεσμία παρέλθει άπρακτη, το μέτρο αίρεται αυτοδικαίως, με την ειδική επιφύλαξη που προβλέπεται για την εμπρόθεσμη επίδοση διαταγής πληρωμής. Το άρθρο 732Α, που παλαιότερα προέβλεπε ειδικό κανόνα για τις προσωρινές ρυθμίσεις των άρθρων 731-732, καταργήθηκε με τον ν. 5282/2026. Επομένως, δεν υπάρχει αυτόματη ενιαία προθεσμία 60 ημερών για κάθε τέτοιο μέτρο: ελέγχονται το είδος του μέτρου και το διατακτικό της απόφασης.

Πώς συνδυάζονται οι διαδικασίες στην πράξη

Απάτη με μεταφορά χρημάτων

Μπορεί να απαιτεί άμεση ενημέρωση τράπεζας και αρχών, ποινική καταγγελία και αστική διεκδίκηση. Αν υπάρχει συγκεκριμένος κίνδυνος εξαφάνισης περιουσίας, εξετάζεται χωριστά η προσωρινή προστασία.

Συνεχιζόμενη προσβολή προσωπικότητας

Η αγωγή μπορεί να ζητήσει άρση, παράλειψη και αποζημίωση. Αν η προσβολή συνεχίζεται και η αναμονή προκαλεί σοβαρή βλάβη, μπορεί να χρειάζονται και ασφαλιστικά μέτρα.

Απειλή ή βία

Προέχει η ασφάλεια και η άμεση επικοινωνία με τις αρχές. Η ποινική διαδικασία, η αποζημίωση και τα κατάλληλα προστατευτικά μέτρα αξιολογούνται με βάση το συγκεκριμένο περιστατικό.

Απλή ανεξόφλητη οφειλή

Το ζήτημα μπορεί να είναι αμιγώς αστικό. Αν υπάρχουν τα κατάλληλα έγγραφα, εξετάζεται αγωγή ή ειδικότερη διαδικασία, όπως διαταγή πληρωμής, και όχι αυτόματα μήνυση.

Τι συλλέγετε πριν χαθεί αποδεικτικό υλικό

  1. Χρονολόγιο: γράψτε ημερομηνίες, τόπους, πρόσωπα και τι ακριβώς συνέβη, όσο η μνήμη είναι ακόμη καθαρή.
  2. Έγγραφα και συναλλαγές: κρατήστε συμβάσεις, αποδείξεις, τραπεζικές κινήσεις, εξώδικα, ιατρικά έγγραφα και αριθμούς πρωτοκόλλου.
  3. Ψηφιακά στοιχεία: διατηρήστε ολόκληρα μηνύματα, ηλεκτρονική αλληλογραφία, διευθύνσεις URL και τα πρωτότυπα αρχεία. Ένα μεμονωμένο screenshot μπορεί να μην αποδεικνύει αποστολέα, χρόνο και ακεραιότητα.
  4. Μάρτυρες: σημειώστε ποιος ήταν παρών και τι μπορεί πράγματι να καταθέσει, χωρίς καθοδήγηση ή κοινή διαμόρφωση αφηγήσεων.
  5. Νόμιμη συλλογή: μην αποκτάτε αποδείξεις με παράνομη πρόσβαση, κρυφή παρακολούθηση ή δημοσίευση προσωπικών δεδομένων. Ο τρόπος συλλογής μπορεί να επηρεάσει τη χρήση τους και να δημιουργήσει νέα ευθύνη.

Πέντε ερωτήσεις πριν αποφασίσετε

  1. Θέλω χρήματα, αναγνώριση ή παύση συμπεριφοράς, ποινική διερεύνηση ή προσωρινή προστασία;
  2. Υπάρχει κίνδυνος που δεν μπορεί να περιμένει την κύρια δίκη;
  3. Τρέχει τρίμηνη προθεσμία έγκλησης, παραγραφή ή άλλη ειδική προθεσμία;
  4. Ποια στοιχεία αποδεικνύουν το γεγονός, τη ζημία, τον δράστη ή τον επείγοντα κίνδυνο;
  5. Υπάρχει εξώδικο, διαμεσολάβηση, διαταγή πληρωμής ή άλλη ειδική διαδικασία που ταιριάζει καλύτερα;

Η οικονομική αξιολόγηση είναι επίσης ουσιαστική. Δεν υπάρχει ένα ενιαίο «κόστος αγωγής» ή «κόστος ασφαλιστικών μέτρων». Η αμοιβή δικηγόρου, οι επιδόσεις, τα παράβολα, το δικαστικό ένσημο όπου απαιτείται, οι τεχνικές εκθέσεις και η πολυπλοκότητα της υπόθεσης μεταβάλλουν το συνολικό ποσό. Για πολίτες χαμηλού εισοδήματος προβλέπεται, υπό προϋποθέσεις, νομική βοήθεια σύμφωνα με τον ν. 3226/2004.

Κατεβάστε τον αναλυτικό οδηγό

Το συνοδευτικό PDF 21 σελίδων περιλαμβάνει συγκριτικούς πίνακες, παραδείγματα, προθεσμίες, αποδεικτικό υλικό και κατάλογο πηγών. Η έκδοση νομοθεσίας έχει ελεγχθεί στις 4 Αυγούστου 2026.

Λήψη PDF: Αγωγή, μήνυση ή ασφαλιστικά μέτρα

Συχνές ερωτήσεις

Αν κάνω μήνυση, θα πάρω αποζημίωση;

Όχι αυτομάτως. Η ποινική διαδικασία ερευνά την αξιόποινη πράξη και την ποινική ευθύνη. Η πλήρης διεκδίκηση χρημάτων ή αποζημίωσης μπορεί να χρειάζεται ξεχωριστή αστική ενέργεια.

Μπορώ να ζητήσω ασφαλιστικά μέτρα χωρίς αγωγή;

Μπορεί να προηγηθούν της κύριας αγωγής, αλλά ανάλογα με το μέτρο και την απόφαση μπορεί να απαιτείται μεταγενέστερη αγωγή μέσα σε συγκεκριμένη προθεσμία. Ο έλεγχος γίνεται για τη συγκεκριμένη αίτηση και όχι με έναν γενικό κανόνα.

Αρκεί ένα εξώδικο;

Το εξώδικο αποδεικνύει επίσημη γνωστοποίηση και συχνά βοηθά σε διαπραγμάτευση ή όχληση. Δεν υποκαθιστά την αγωγή, την έγκληση ή τα ασφαλιστικά μέτρα όταν ο νόμος απαιτεί συγκεκριμένη διαδικασία.

Επίσημες πηγές και συναφής ενημέρωση

Φωτογραφία: Mikhail Nilov / Pexels. Η εικόνα είναι εικονογραφική.

Νομοθετικός έλεγχος: 4 Αυγούστου 2026. Το άρθρο παρέχει γενική ενημέρωση και δεν αποτελεί εξατομικευμένη νομική συμβουλή. Η αρμοδιότητα, οι προθεσμίες, τα παράβολα και η κατάλληλη διαδικασία πρέπει να επιβεβαιώνονται με βάση τα πραγματικά περιστατικά και το ισχύον δίκαιο κατά τον χρόνο της ενέργειας.