Βαθμολογία πολίτη: «κρατικός Τειρεσίας» vs Κίνα

Η φράση «βαθμολογία πολίτη» ακούγεται σαν να περιγράφει έναν κρατικό αριθμό που κρίνει συνολικά αν κάποιος είναι «καλός» ή «κακός» πολίτης. Αυτό, όμως, δεν είναι ό,τι θεσπίστηκε στην Ελλάδα. Το νέο πλαίσιο αφορά την πιστοληπτική ικανότητα και τη φερεγγυότητα έναντι του Δημοσίου: χρησιμοποιεί οικονομικά δεδομένα για να εκτιμήσει πόσο πιθανό είναι ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο να τηρήσει τις υποχρεώσεις του. Ο όρος «κρατικός Τειρεσίας» είναι δημοσιογραφική συντόμευση και όχι η νομική ονομασία του συστήματος.

Η διάκριση δεν είναι λεκτική λεπτομέρεια. Η πιστοληπτική βαθμολόγηση μπορεί να επηρεάσει πραγματικές οικονομικές ευκαιρίες και χρειάζεται αυστηρούς κανόνες, αλλά δεν ταυτίζεται αυτομάτως με το κινεζικό Social Credit System. Για να γίνει σωστή σύγκριση πρέπει να εξετάσουμε ποιος βαθμολογεί, ποια δεδομένα χρησιμοποιεί, για ποιον σκοπό, ποιος βλέπει το αποτέλεσμα και τι δικαιώματα έχει ο πολίτης.

Η σύντομη απάντηση: Η Ελλάδα δεν απέκτησε έναν γενικό «κοινωνικό βαθμό» που αξιολογεί απόψεις, φίλους ή διαδικτυακές αναρτήσεις. Δημιούργησε δημόσιο σύστημα οικονομικής πιστοληπτικής αξιολόγησης, διακριτό από το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων της Τράπεζας της Ελλάδος. Το σύστημα προβλέπει διασταύρωση δημόσιων οικονομικών δεδομένων και χρήση στατιστικών μεθόδων και μηχανικής μάθησης. Αυτό το καθιστά σημαντικό μηχανισμό οικονομικού profiling, με κρίσιμα ζητήματα διαφάνειας, ακρίβειας, ανθρώπινης παρέμβασης και διόρθωσης, καθώς και, όταν το αποτέλεσμα διαβιβάζεται σε ιδιώτη, ειδικής συγκατάθεσης.

1. Τι άλλαξε στην Ελλάδα το 2026

Ο βασικός κορμός προέρχεται από τον ν. 4972/2022 για την πιστοληπτική αξιολόγηση έναντι του Δημοσίου. Το 2026, ο ν. 5301/2026 μετέφερε τις σχετικές αρμοδιότητες από την Ανεξάρτητη Αρχή Πιστοληπτικής Αξιολόγησης στη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Η οργανωτική αυτή αλλαγή έχει σημασία: αρμόδιος φορέας δεν είναι πλέον η αρχικά προβλεφθείσα ανεξάρτητη αρχή.

Τον Ιούνιο του 2026 το Υπουργείο παρουσίασε το Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης και το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους. Τον Ιούλιο δημοσιεύθηκαν οι ΚΥΑ 117113 ΕΞ 2026 και 117786 ΕΞ 2026, οι οποίες εξειδικεύουν τη μεθοδολογία, τις βαθμίδες, τις πηγές δεδομένων, τη διαδικασία αίτησης και τις τεχνικές παραμέτρους.

Το ότι υπάρχει πλήρες θεσμικό και τεχνικό πλαίσιο δεν σημαίνει πως πρέπει να θεωρούμε, χωρίς ατομική αίτηση ή επίσημη ενημέρωση, ότι κάθε πολίτης έχει ήδη έναν ενεργό βαθμό που χρησιμοποιείται παντού. Το ασφαλές συμπέρασμα είναι ότι υπάρχει θεσπισμένος μηχανισμός για την παραγωγή πιστοληπτικής βαθμολόγησης και προβλέπονται συγκεκριμένοι τρόποι πρόσβασης και χρήσης του.

2. Τρία διαφορετικά συστήματα που δεν πρέπει να συγχέονται

Στην Ελλάδα λειτουργούν τρεις υποδομές που συχνά συγχέονται στη δημόσια συζήτηση:

Το Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης του Υπουργείου επεξεργάζεται στοιχεία κυρίως για τη συμπεριφορά έναντι του Δημοσίου και παράγει βαθμολόγηση φερεγγυότητας και πιστοληπτικής ικανότητας.
Το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων (ΚΜΠ) της Τράπεζας της Ελλάδος συγκεντρώνει αναλυτικά δεδομένα για πιστώσεις, όπως δάνεια, χρηματοδοτικές μισθώσεις, πρακτορεία επιχειρηματικών απαιτήσεων και εγγυήσεις που αναφέρουν οι πιστωτές.
Η ιδιωτική Τειρεσίας Α.Ε. είναι εταιρεία πιστωτικής πληροφόρησης με μετόχους τράπεζες που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και τηρεί αρχεία οικονομικής συμπεριφοράς για σκοπούς της πιστωτικής αγοράς.

Η δημόσια βαθμολόγηση, το ΚΜΠ και η Τειρεσίας Α.Ε. μπορεί να χρησιμοποιούν συγγενείς έννοιες, αλλά έχουν διαφορετικό φορέα, νομική βάση, πηγές δεδομένων και διαδικασίες πρόσβασης ή διόρθωσης. Ο δημοσιογραφικός όρος «κρατικός Τειρεσίας» δεν σημαίνει ότι η ιδιωτική εταιρεία μετατράπηκε σε κρατικό σύστημα ούτε ότι τα αρχεία τους ταυτίζονται.

Η επίσημη παρουσίαση του Υπουργείου αναφέρει επίσης ότι το πρώτο σύστημα θα μπορεί να ανταλλάσσει πιστοληπτικές βαθμολογήσεις με φορείς πιστοληπτικής αξιολόγησης για την παραγωγή ενοποιημένης βαθμολόγησης. Πρόκειται για προβλεπόμενη δυνατότητα διασύνδεσης και όχι για απόδειξη ότι όλες οι δημόσιες και ιδιωτικές βάσεις έχουν ήδη συγχωνευθεί ή ότι υπάρχει ένας μόνιμος, καθολικός αριθμός για κάθε πολίτη.

Στο ΚΜΠ συλλέγονται σε μηνιαία βάση πιστώσεις ίσες ή μεγαλύτερες από 2.000 ευρώ ανά πιστωτή και οφειλέτη για φυσικά πρόσωπα και ατομικές επιχειρήσεις και από 5.000 ευρώ για νομικά πρόσωπα. Ο οφειλέτης μπορεί να ζητήσει δωρεάν Πιστωτική Έκθεση και να αμφισβητήσει ανακριβή στοιχεία. Το ΚΜΠ δεν είναι το ίδιο πράγμα με τη δημόσια βαθμολογία, ακόμη κι αν τα δύο συστήματα συμβάλλουν σε μια πληρέστερη εικόνα οικονομικών υποχρεώσεων.

3. Ποια δεδομένα μπορεί να χρησιμοποιεί η δημόσια βαθμολογία

Η ΚΥΑ 117786 ΕΞ 2026 προβλέπει άντληση και συσχέτιση οικονομικών δεδομένων από δημόσιες πηγές. Στο πεδίο της ΑΑΔΕ περιλαμβάνονται στοιχεία δηλώσεων Ε1, Ε2, Ε3 και Ν, εισόδημα, δαπάνες, περιουσιακή κατάσταση, ΕΝΦΙΑ, βεβαιωμένες οφειλές, πληρωμές, ρυθμίσεις και μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης. Προβλέπονται επίσης στοιχεία του ΚΕΑΟ για ασφαλιστικές οφειλές, πληρωμές και ρυθμίσεις, καθώς και πληροφορίες του Ηλεκτρονικού Μητρώου Φερεγγυότητας.

Τα φυσικά πρόσωπα ομαδοποιούνται ανάλογα με βασικά οικονομικά χαρακτηριστικά, όπως μισθωτοί με ή χωρίς επιχειρηματική δραστηριότητα, συνταξιούχοι, επιχειρηματίες, αγρότες, εισοδηματίες και πρόσωπα χωρίς δηλωμένο εισόδημα. Η ομαδοποίηση δεν αποτελεί από μόνη της καταδίκη ή οριστική απόφαση. Χρησιμοποιείται για τη στατιστική σύγκριση παρόμοιων περιπτώσεων και την εκτίμηση πιστωτικού κινδύνου.

Αυτό είναι οικονομικό profiling: επεξεργασία δεδομένων για την αξιολόγηση ή πρόβλεψη πτυχών της οικονομικής κατάστασης και συμπεριφοράς συγκεκριμένου προσώπου. Γι' αυτό η ποιότητα των πηγών, η επικαιρότητα, η δυνατότητα εξήγησης και η διόρθωση ενός σφάλματος δεν είναι δευτερεύοντα τεχνικά ζητήματα.

4. Τι σημαίνουν πραγματικά τα 100 ευρώ, τα 500 ευρώ και οι 90 ημέρες

Η απόφαση περιγράφει μοντέλο που εξετάζει ιστορικά δεδομένα και επιχειρεί να εκτιμήσει την πιθανότητα αθέτησης σε χρονικό ορίζοντα δώδεκα μηνών. Για τον καθορισμό του γεγονότος αθέτησης στο μοντέλο αναφέρονται ουσιώδη ληξιπρόθεσμα ποσά 100 ευρώ για φυσικά πρόσωπα και 500 ευρώ για νομικά πρόσωπα, όταν παραμένουν σε καθυστέρηση για 90 ημέρες.

Δεν σημαίνει ότι μια οφειλή 100 ευρώ οδηγεί αυτομάτως σε συγκεκριμένη κακή βαθμίδα. Τα ποσά και το διάστημα λειτουργούν ως τεχνικό κριτήριο για τον στόχο εκπαίδευσης ή αξιολόγησης του μοντέλου. Η τελική βαθμολόγηση προκύπτει από περισσότερα δεδομένα και κανόνες. Η διάκριση είναι κρίσιμη, επειδή μια απλουστευμένη διατύπωση μπορεί να προκαλέσει αδικαιολόγητο φόβο.

Παράλληλα, η μεθοδολογία προβλέπει ετήσια επανεξέταση και, όπου απαιτείται, επανεκπαίδευση ή αναπροσαρμογή. Ένας αλγόριθμος δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αμετάβλητος νόμος· πρέπει να ελέγχεται για ακρίβεια, μεροληψία και μεταβολές στην πραγματική οικονομία.

5. Ποιες είναι οι βαθμίδες και γιατί η D είναι ξεχωριστή

Για τα φυσικά πρόσωπα η μεθοδολογία προβλέπει πέντε βαθμίδες πιστοληπτικής αξιολόγησης από τις ζώνες Α έως C. Για τα νομικά πρόσωπα προβλέπονται εννέα βαθμίδες, με λεπτομερέστερες ενδιάμεσες διαβαθμίσεις. Η κατηγορία D εμφανίζεται χωριστά για περιπτώσεις ουσιωδών, τρεχουσών ληξιπρόθεσμων οφειλών προς το Δημόσιο.

Επομένως, η απλή φράση «έξι βαθμοί για τους πολίτες και δέκα για τις επιχειρήσεις» δεν αποδίδει με ακρίβεια τη μεθοδολογία. Υπάρχουν πέντε ή εννέα βασικές βαθμίδες αξιολόγησης και επιπλέον η ειδική ένδειξη D. Η διαφορά έχει σημασία για να μη συγχέεται η πρόβλεψη με την ύπαρξη ήδη ουσιώδους ληξιπρόθεσμης οφειλής.

6. Πώς λαμβάνεται η βαθμολογία και πόσο ισχύει

Ο ενδιαφερόμενος υποβάλλει αίτηση μέσω της προβλεπόμενης ψηφιακής υπηρεσίας. Η απόφαση ορίζει ότι το αποτέλεσμα παράγεται το αργότερο μέσα σε 24 ώρες και συνοδεύεται από την αντίστοιχη ενημέρωση. Η βαθμολογία έχει ισχύ τρεις μήνες, μετά τους οποίους απαιτείται νέα αξιολόγηση αν χρειάζεται επικαιροποιημένο αποτέλεσμα.

Η περιορισμένη διάρκεια είναι εύλογη, επειδή οι οφειλές, οι ρυθμίσεις, τα εισοδήματα και οι πληρωμές μεταβάλλονται. Δεν είναι, όμως, από μόνη της εγγύηση ακρίβειας. Αν η αρχική πηγή έχει λάθος ΑΦΜ, ανεξόφλητη οφειλή που έχει πληρωθεί ή καθυστερημένη ενημέρωση ρύθμισης, το αποτέλεσμα μπορεί να παραμένει λανθασμένο μέχρι να διορθωθεί η πηγή και να επανυπολογιστεί.

7. Μπορεί μια ιδιωτική εταιρεία να δει τη βαθμολογία;

Το πλαίσιο επιτρέπει, υπό προϋποθέσεις, πρόσβαση από ιδιωτικό φορέα. Δεν προβλέπει μια μόνιμη, γενική εξουσιοδότηση. Για κάθε συγκεκριμένο αίτημα απαιτείται ρητή, ειδική και διακριτή συγκατάθεση του προσώπου, ταυτοποίηση μέσω Taxisnet και η απαιτούμενη άρση του φορολογικού απορρήτου για τη συγκεκριμένη διαβίβαση.

Πριν πατήσει «συμφωνώ», ο πολίτης πρέπει να βλέπει καθαρά:

ποιος ακριβώς ζητά τη βαθμολογία και για ποιον σκοπό,
ποια δεδομένα ή ποιο αποτέλεσμα θα λάβει,
για πόσο χρόνο θα το κρατήσει,
αν η άρνηση σημαίνει ότι δεν θα συναφθεί μια συγκεκριμένη σύμβαση,
πώς ανακαλείται η συγκατάθεση και τι συμβαίνει στα ήδη ληφθέντα δεδομένα.

Η συγκατάθεση για ένα αίτημα δεν πρέπει να μετατρέπεται σε αόριστη άδεια για επαναλαμβανόμενους ελέγχους. Αν μια εταιρεία ζητά ξανά αποτέλεσμα, χρειάζεται νέα, συγκεκριμένη διαδικασία.

8. Τι κάνει ο πολίτης όταν τα δεδομένα ή η βαθμολογία είναι λάθος

Πρώτο βήμα είναι να διαπιστωθεί πού βρίσκεται το λάθος. Η ΚΥΑ 117786 ΕΞ 2026 προβλέπει ηλεκτρονικό αίτημα διόρθωσης ή συμπλήρωσης των δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν, με επισύναψη των σχετικών αποδεικτικών. Αν η πηγή είναι, για παράδειγμα, η ΑΑΔΕ ή το ΚΕΑΟ, το λανθασμένο πρωτογενές δεδομένο πρέπει να διορθωθεί και στον φορέα που το τηρεί· διαφορετικά μπορεί να επανεμφανιστεί σε επόμενη βαθμολόγηση.

Διαφορετική είναι η αμφισβήτηση της ορθότητας της ίδιας της πιστοληπτικής βαθμολόγησης. Το άρθρο 59 του ν. 4972/2022 προβλέπει προσφυγή στο κατά τόπον αρμόδιο Διοικητικό Εφετείο, με επίκληση των δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς που υπήρχαν όταν εκδόθηκε η ενημέρωση της βαθμολόγησης. Η ΚΥΑ 117786 ΕΞ 2026 διευκρινίζει ότι η οδός αυτή δεν ασκείται ηλεκτρονικά. Δεν πρόκειται, επομένως, για απλό αίτημα σε portal ή για γενική διοικητική «ένσταση».

Πρακτικός κανόνας: Για διόρθωση δεδομένων, αναφέρετε ποια πληροφορία είναι ανακριβής, την περίοδο, τον φορέα της πηγής και το αποδεικτικό έγγραφο. Για προσφυγή κατά της ίδιας της βαθμολογίας, ζητήστε έγκαιρα εξατομικευμένη νομική συμβουλή για την αρμοδιότητα, την προθεσμία, το έννομο συμφέρον και τα αναγκαία αποδεικτικά, με επανέλεγχο της ισχύουσας διαδικασίας κατά τον χρόνο της ενέργειας.

9. Ελλάδα, Κίνα, ΗΠΑ και Γερμανία: η ουσιαστική σύγκριση

Χώρα / σύστημα	Φορέας	Κύρια δεδομένα και σκοπός	Πιθανές συνέπειες	Βασικά δικαιώματα
Ελλάδα	Υπουργείο / Γενική Γραμματεία και χωριστά Τράπεζα της Ελλάδος για το ΚΜΠ	Δημόσιες οφειλές, εισόδημα, περιουσία, πληρωμές, ρυθμίσεις και πιστώσεις· εκτίμηση οικονομικής φερεγγυότητας	Χρήση σε οικονομική αξιολόγηση και, με ειδική συγκατάθεση, διαβίβαση σε ιδιώτη	Ενημέρωση, πρόσβαση και διόρθωση δεδομένων· προσφυγή κατά της βαθμολόγησης και δικαιώματα ΓΚΠΔ
Κίνα	Πολλές δημόσιες αρχές, δικαστήρια, τοπικά και κλαδικά μητρώα	Οικονομική, δικαστική και κανονιστική συμμόρφωση σε δίκτυο μητρώων και καταλόγων	Κλαδική εποπτεία, δημόσιοι κατάλογοι και περιορισμοί που συνδέονται με συγκεκριμένες παραβάσεις ή μη εκτέλεση αποφάσεων	Διαδικασίες διόρθωσης και αποκατάστασης πίστωσης, με διαφορετικό θεσμικό πλαίσιο από την ΕΕ
ΗΠΑ	Ιδιωτικά γραφεία πιστωτικών αναφορών και πάροχοι πιστοληπτικής βαθμολόγησης, υπό την FCRA και ειδική εποπτεία	Ιστορικό πίστωσης, πληρωμών, χρήση ορίων και διάρκεια λογαριασμών· εκτίμηση πιστωτικού κινδύνου	Δάνειο, επιτόκιο, κάρτα, μίσθωση και σε ορισμένες περιπτώσεις ασφάλιση ή άλλες συμβάσεις	Δωρεάν πιστωτικές αναφορές, δικαίωμα αμφισβήτησης ανακριβειών και γνωστοποίηση δυσμενούς απόφασης (adverse action notice)
Γερμανία	Ιδιωτικές εταιρείες οικονομικών πληροφοριών, κυρίως SCHUFA	Στοιχεία συμβάσεων, λογαριασμών και πληρωμών· πρόβλεψη πιθανότητας εξόφλησης	Τραπεζικές, τηλεπικοινωνιακές, ενεργειακές και άλλες συμβάσεις ή όροι τους	Πρόσβαση ΓΚΠΔ, διόρθωση και ισχυρότερη διαφάνεια μετά τη νομολογία ΔΕΕ

Η πιο ουσιαστική διαφορά δεν είναι το αν υπάρχει ένας αριθμός ή ένα γράμμα. Είναι το εύρος του σκοπού. Η Ελλάδα, οι ΗΠΑ και η Γερμανία αξιολογούν συγκεκριμένα οικονομικό κίνδυνο. Το κινεζικό social-credit πλαίσιο συνδέει ευρύτερα τη διοικητική, δικαστική και κανονιστική συμμόρφωση με μητρώα, λίστες και κλαδικά μέτρα.

10. Τι ισχύει πραγματικά στην Κίνα και ποιος μύθος πρέπει να φύγει

Η συνηθισμένη εικόνα ενός ενιαίου εθνικού αριθμού που αυξάνεται όταν κάποιος συμπεριφέρεται «καλά» και μειώνεται για κάθε κοινωνική επιλογή είναι παραπλανητική. Η Κίνα έχει αναπτύξει ένα κατακερματισμένο αλλά σταδιακά ενοποιούμενο οικοσύστημα εταιρικών και ατομικών πιστωτικών αρχείων, διοικητικών καταλόγων, δικαστικών blacklists, κλαδικής εποπτείας και μηχανισμών αποκατάστασης.

Οι επίσημες κατευθυντήριες γραμμές του 2025 επιδιώκουν ενιαίους κανόνες, καλύτερη συγκέντρωση πιστωτικών πληροφοριών και προστασία δικαιωμάτων, αλλά το σύστημα παραμένει πολύ ευρύτερο από ένα τραπεζικό credit score. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι συνέπειες που μπορεί να συνδέονται με τη μη συμμόρφωση σε εκτελεστή δικαστική απόφαση, όπως περιορισμοί σε ορισμένες καταναλωτικές ή ταξιδιωτικές δαπάνες.

Άρα, η σωστή διατύπωση δεν είναι «η Κίνα βαθμολογεί όλους τους πολίτες με έναν αριθμό». Είναι ότι χρησιμοποιεί πολλούς μηχανισμούς καταγραφής και επιβολής αξιοπιστίας και συμμόρφωσης, ορισμένοι από τους οποίους μπορούν να επηρεάσουν πτυχές της ζωής πέρα από την πρόσβαση σε δάνειο.

11. ΗΠΑ: ιδιωτικό credit score, όχι κρατικό social score

Στις ΗΠΑ το credit scoring είναι ώριμη ιδιωτική αγορά. Τα credit bureaus συγκεντρώνουν ιστορικό δανείων, καρτών, πληρωμών, υπολοίπων και ηλικίας λογαριασμών. Διαφορετικοί πάροχοι και δανειστές μπορεί να χρησιμοποιούν διαφορετικά μοντέλα· η γνωστή κλίμακα 300 έως 850 δεν είναι ένας κρατικός βαθμός ούτε το μοναδικό σκορ που υπάρχει.

Η βαθμολογία μπορεί να επηρεάσει αν εγκρίνεται δάνειο, το επιτόκιο, το πιστωτικό όριο και άλλους όρους. Σε ορισμένες πολιτείες και χρήσεις, στοιχεία πιστωτικής πληροφόρησης μπορεί να επηρεάζουν και ασφαλιστικές αποφάσεις. Το Fair Credit Reporting Act απαιτεί συγκεκριμένους επιτρεπτούς σκοπούς, δικαίωμα πρόσβασης και αμφισβήτησης ανακριβειών, καθώς και ενημέρωση όταν λαμβάνεται δυσμενής απόφαση με βάση credit report.

Η πρακτική ισχύς των ιδιωτικών scores είναι μεγάλη, αλλά το νομικό μοντέλο διαφέρει από την ελληνική κρατική επεξεργασία φορολογικών και ασφαλιστικών στοιχείων. Η ομοιότητα βρίσκεται στον οικονομικό σκοπό· η διαφορά στον φορέα, στις πηγές και στις διαδικασίες εποπτείας.

12. Γερμανία: τι είναι η SCHUFA και τι άλλαξε το 2026

Η SCHUFA δεν είναι κρατική αρχή. Είναι ιδιωτική εταιρεία οικονομικών πληροφοριών που παρέχει σε τράπεζες, τηλεπικοινωνιακούς παρόχους, εταιρείες ενέργειας και άλλους συνεργάτες εκτίμηση της πιθανότητας πληρωμής. Από τις 17 Μαρτίου 2026 παρουσίασε νέο score από 100 έως 999 μονάδες, βασισμένο σε δώδεκα δημοσιοποιημένα κριτήρια. Κατά την έναρξη, περίπου το 25% των συμβαλλόμενων συνεργατών χρησιμοποιούσε το νέο score, ενώ παλαιότερα κλαδικά scores συνέχιζαν να κυκλοφορούν.

Η απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην υπόθεση SCHUFA, C-634/21, είναι καθοριστική. Ένα αυτοματοποιημένο score μπορεί να θεωρηθεί το ίδιο αυτοματοποιημένη απόφαση κατά το άρθρο 22 ΓΚΠΔ, όταν ο πελάτης της εταιρείας του αποδίδει καθοριστικό ρόλο στην απόφαση για σύμβαση. Δεν αρκεί, επομένως, μια επιχείρηση να λέει ότι «ο υπολογιστής έδωσε απλώς μια συμβουλή», αν στην πράξη ακολουθεί σχεδόν πάντα το αποτέλεσμα.

Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689 απαγορεύει συγκεκριμένες μορφές AI social scoring όταν φυσικά πρόσωπα αξιολογούνται βάσει κοινωνικής συμπεριφοράς ή προσωπικών χαρακτηριστικών και το αποτέλεσμα οδηγεί σε δυσμενή μεταχείριση σε άσχετο πλαίσιο ή σε μεταχείριση αδικαιολόγητη ή δυσανάλογη προς τη συμπεριφορά.

Δεν απαγορεύεται κάθε αξιολόγηση προσώπου για συγκεκριμένο θεμιτό σκοπό. Η πιστοληπτική αξιολόγηση φυσικών προσώπων με ΤΝ κατατάσσεται, όμως, στις εφαρμογές υψηλού κινδύνου του Παραρτήματος III. Αυτό συνεπάγεται αυξημένες απαιτήσεις για διαχείριση κινδύνου, ποιότητα δεδομένων, τεκμηρίωση, καταγραφή, ανθρώπινη εποπτεία, ακρίβεια και κυβερνοασφάλεια όταν οι σχετικές διατάξεις εφαρμόζονται.

Μετά την τροποποίηση του χρονοδιαγράμματος μέσω του AI Omnibus, οι κανόνες για τις χρήσεις υψηλού κινδύνου του Παραρτήματος III προβλέπεται να εφαρμόζονται από 2 Δεκεμβρίου 2027. Οι απαγορευμένες πρακτικές και άλλες υποχρεώσεις του Κανονισμού έχουν διαφορετικές ημερομηνίες εφαρμογής. Γι' αυτό κάθε αναφορά στον AI Act πρέπει να ξεχωρίζει τι ισχύει ήδη από τι θα ισχύσει αργότερα.

Το άρθρο 22 ΓΚΠΔ δίνει στο πρόσωπο δικαίωμα να μην υπόκειται σε απόφαση που βασίζεται αποκλειστικά σε αυτοματοποιημένη επεξεργασία, συμπεριλαμβανομένου του profiling, όταν η απόφαση παράγει έννομα αποτελέσματα ή το επηρεάζει με εξίσου σημαντικό τρόπο. Υπάρχουν εξαιρέσεις, αλλά συνοδεύονται από προϋποθέσεις και εγγυήσεις.

Στην πράξη πρέπει να εξετάζεται όχι μόνο ποιος πατά το τελευταίο κουμπί, αλλά και αν υπάρχει ουσιαστική ανθρώπινη κρίση. Αν ένας υπάλληλος εγκρίνει μηχανικά ό,τι προτείνει ο αλγόριθμος, η ανθρώπινη παρουσία μπορεί να είναι μόνο προσχηματική. Ο πολίτης πρέπει, ανάλογα με τη χρήση, να μπορεί να ζητήσει ανθρώπινη παρέμβαση, να εκφράσει την άποψή του και να αμφισβητήσει την απόφαση.

Παράλληλα ισχύουν τα δικαιώματα ενημέρωσης, πρόσβασης, διόρθωσης και, όπου συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, περιορισμού της επεξεργασίας ή εναντίωσης. Η εξήγηση δεν χρειάζεται να αποκαλύπτει εμπορικό μυστικό ή ολόκληρο πηγαίο κώδικα, πρέπει όμως να είναι αρκετά ουσιαστική ώστε ο πολίτης να κατανοεί ποια δεδομένα και ποια βασική λογική επηρέασαν το αποτέλεσμα.

15. Πρακτικός έλεγχος πριν επιτρέψετε τη χρήση της βαθμολογίας

Επιβεβαιώστε τον φορέα. Άλλο η δημόσια βαθμολόγηση, άλλο η Πιστωτική Έκθεση του ΚΜΠ και άλλο μια ιδιωτική πιστωτική αναφορά.
Ζητήστε τον σκοπό γραπτώς. Για ποια σύμβαση ή διοικητική διαδικασία χρειάζεται το αποτέλεσμα;
Ελέγξτε τα πρωτογενή δεδομένα. Οφειλές, πληρωμές, ρυθμίσεις, ακίνητα και εισοδήματα πρέπει να είναι ενημερωμένα.
Διαβάστε τη συγκατάθεση. Πρέπει να αφορά τον συγκεκριμένο φορέα και το συγκεκριμένο αίτημα, όχι μελλοντικές αόριστες χρήσεις.
Κρατήστε το αποτέλεσμα και την ημερομηνία. Η βαθμολογία ισχύει τρεις μήνες και μπορεί να αλλάξει.
Ζητήστε εξήγηση. Αν το αποτέλεσμα επηρεάζει ουσιωδώς μια απόφαση, ρωτήστε ποιοι βασικοί παράγοντες είχαν αρνητικό βάρος.
Διορθώστε πρώτα την πηγή. Ένα σφάλμα στην ΑΑΔΕ ή στο ΚΕΑΟ πρέπει να αντιμετωπιστεί εκεί και να αποδειχθεί.
Ξεχωρίστε τη διόρθωση από την προσφυγή. Η διόρθωση των δεδομένων μπορεί να ζητηθεί ηλεκτρονικά. Η αμφισβήτηση της βαθμολογίας κατά το άρθρο 59 οδηγεί στο κατά τόπον αρμόδιο Διοικητικό Εφετείο και χρειάζεται έγκαιρη νομική αξιολόγηση.
Ζητήστε ανθρώπινη επανεξέταση. Ιδίως όταν η βαθμολογία οδηγεί σε απόρριψη ή δυσμενέστερους όρους.

16. Συχνές ερωτήσεις

Έχουν ήδη όλοι οι πολίτες βαθμολογία;

Δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι κάθε πολίτης έχει έναν ενεργό βαθμό που χρησιμοποιείται αυτόματα σε κάθε συναλλαγή. Υπάρχει θεσπισμένο σύστημα και διαδικασία παραγωγής αποτελέσματος. Η πραγματική χρήση πρέπει να αποδεικνύεται από συγκεκριμένη αίτηση, ενημέρωση ή διαβίβαση.

Το ισχύον ελληνικό πλαίσιο περιγράφει οικονομικά, φορολογικά, ασφαλιστικά και περιουσιακά δεδομένα. Δεν προβλέπει βαθμολόγηση πολιτικών πεποιθήσεων, αναρτήσεων ή κοινωνικών σχέσεων. Μια τέτοια επέκταση θα ήταν διαφορετικό σύστημα και θα ενεργοποιούσε πολύ σοβαρότερα ζητήματα ΓΚΠΔ, AI Act και θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Μια οφειλή 100 ευρώ σημαίνει αυτόματα D;

Όχι. Το ποσό των 100 ευρώ, οι 90 ημέρες και ο ορίζοντας δώδεκα μηνών περιγράφουν τεχνικό κριτήριο του μοντέλου για φυσικά πρόσωπα. Η ειδική κατηγορία D συνδέεται με ουσιώδεις τρέχουσες ληξιπρόθεσμες οφειλές και δεν πρέπει να εξισώνεται μηχανικά με κάθε μικρό ποσό.

Μπορεί μια τράπεζα ή εταιρεία να πάρει τη δημόσια βαθμολογία χωρίς να με ρωτήσει;

Η προβλεπόμενη διαβίβαση σε ιδιωτικό φορέα απαιτεί ειδική διαδικασία, ρητή και διακριτή συγκατάθεση για το συγκεκριμένο αίτημα και την αναγκαία άρση φορολογικού απορρήτου. Άλλες πιστωτικές πληροφορίες μπορεί να διέπονται από διαφορετικό νόμιμο πλαίσιο, γι' αυτό ζητήστε να σας πουν ποια ακριβώς αναφορά χρησιμοποιούν.

Πού απευθύνομαι αν δεν εξηγείται ή δεν διορθώνεται το αποτέλεσμα;

Διορθώστε πρώτα τα ανακριβή δεδομένα στην πηγή και μέσω του προβλεπόμενου ηλεκτρονικού αιτήματος. Αν αμφισβητείτε την ορθότητα της ίδιας της βαθμολογίας, το ισχύον άρθρο 59 του ν. 4972/2022 προβλέπει προσφυγή στο κατά τόπον αρμόδιο Διοικητικό Εφετείο, όχι ηλεκτρονική ένσταση στο portal. Για παραβίαση δικαιωμάτων προσωπικών δεδομένων μπορείτε να απευθυνθείτε στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα. Μην αφήσετε μια γενική καταγγελία να υποκαταστήσει τον έγκαιρο έλεγχο τυχόν δικαστικής προθεσμίας.

17. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν «γίναμε Κίνα»

Ο εύκολος τίτλος «έρχεται Social Credit στην Ελλάδα» παραλείπει την πιο χρήσιμη αλήθεια. Το ελληνικό σύστημα έχει οικονομικό και πιστοληπτικό σκοπό, ενώ το κινεζικό πλαίσιο είναι ευρύτερο σύστημα κανονιστικής και δικαστικής συμμόρφωσης. Οι ΗΠΑ και η Γερμανία δείχνουν, όμως, ότι ακόμη και ένα αμιγώς οικονομικό score μπορεί να αποκτήσει μεγάλη πρακτική δύναμη όταν επηρεάζει δάνεια, στέγη, υπηρεσίες ή όρους συμβάσεων.

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι: ποιος αποφασίζει τι σημαίνει ο βαθμός, ποιος τον βλέπει, πόσο καθοριστικός γίνεται και πόσο εύκολα διορθώνεται ένα λάθος; Η δημόσια εποπτεία, η διαφάνεια της μεθοδολογίας, η ποιότητα των δεδομένων και η πραγματική ανθρώπινη επανεξέταση θα κρίνουν αν το εργαλείο υπηρετεί υπεύθυνο δανεισμό ή δημιουργεί έναν νέο μηχανισμό οικονομικού αποκλεισμού.

18. Είναι τελικά για καλό ή για κακό;

Η ουδέτερη απάντηση είναι ότι ένα τέτοιο σύστημα δεν αποτελεί από μόνο του ούτε εγγύηση εκσυγχρονισμού ούτε μηχανισμό καταπίεσης. Μπορεί να βοηθήσει πολίτες και επιχειρήσεις να αποδεικνύουν τη φερεγγυότητά τους, να περιορίσει αδικαιολόγητες καθυστερήσεις, να κάνει συνεπέστερη την αξιολόγηση οικονομικού κινδύνου και να αναδεικνύει νωρίτερα λάθη ή προβλήματα υπερχρέωσης.

Τα ίδια χαρακτηριστικά μπορούν, όμως, να προκαλέσουν σοβαρή αδικία αν ο βαθμός γίνει αδιαφανής αυτοσκοπός, αν παλιά ή λανθασμένα δεδομένα ανακυκλώνονται, αν μια μικρή ή συγκυριακή οφειλή εξετάζεται χωρίς το πραγματικό της πλαίσιο, αν η συγκατάθεση περιορίζεται σε ένα τυπικό κουμπί ή αν τράπεζες και φορείς ακολουθούν μηχανικά το αποτέλεσμα. Τότε το score μπορεί να κλείσει πόρτες σε ανθρώπους που δυσκολεύονται να αποδείξουν ότι η εικόνα τους είναι εσφαλμένη ή παρωχημένη.

Το αν η εφαρμογή θα αποδειχθεί ωφέλιμη θα κριθεί στην πράξη: από την ελαχιστοποίηση και την ακρίβεια των δεδομένων, τη σαφή αιτιολόγηση, τον περιορισμό κάθε χρήσης στον δηλωμένο σκοπό, την ουσιαστική ανθρώπινη επανεξέταση, την έγκαιρη διόρθωση και αντίρρηση, τον έλεγχο της μεθοδολογίας και την ανεξάρτητη εποπτεία. Με αυτές τις εγγυήσεις μπορεί να λειτουργήσει ως χρήσιμη οικονομική υποδομή. Χωρίς αυτές, μπορεί να μετατραπεί σε μηχανισμό οικονομικού αποκλεισμού. Η τελική κρίση, επομένως, δεν πρέπει να στηρίζεται στο όνομα «ψηφιακός Τειρεσίας», αλλά στα πραγματικά δεδομένα, στις χρήσεις και στις εγγυήσεις του συστήματος.

Για τον πολίτη, το πρώτο μέτρο προστασίας είναι η σωστή ενημέρωση. Χρειάζεται να γνωρίζει τι είναι και τι δεν είναι το σύστημα, ποια δεδομένα χρησιμοποιεί, ποιος ζητά τη βαθμολογία, για ποιον συγκεκριμένο σκοπό, με ποια συγκατάθεση και με ποια διαδικασία μπορεί να ζητήσει εξήγηση, διόρθωση ή επανεξέταση. Ούτε η κινδυνολογία ούτε ο άκριτος εφησυχασμός βοηθούν· χρήσιμη είναι η τεκμηριωμένη πληροφόρηση που επιτρέπει στον πολίτη να ασκήσει έγκαιρα τα δικαιώματά του.

Νομική επισήμανση: Το άρθρο παρέχει γενική ενημέρωση με βάση το πλαίσιο και τις επίσημες πληροφορίες που ήταν διαθέσιμες στις 30 Αυγούστου 2026. Δεν αποτελεί εξατομικευμένη νομική ή οικονομική συμβουλή. Η εφαρμογή δικαιωμάτων και προθεσμιών εξαρτάται από τον φορέα, το συγκεκριμένο αίτημα, την πηγή των δεδομένων και τα έγγραφα της υπόθεσης.

Επίσημες και θεσμικές πηγές

Οι πηγές και οι ημερομηνίες εφαρμογής ελέγχθηκαν στις 30 Αυγούστου 2026.

Κεντρική εικόνα: πρωτότυπη σύνθεση για τα Νομικά Επίλεκτα. Δεν απεικονίζει πραγματικό κυβερνητικό interface ή επίσημη κρατική βαθμολογία.

Ενημέρωση 31 Αυγούστου 2026: μπορεί ο πολίτης να «κρύψει» τα στοιχεία του από τον Τειρεσία;

Η σύντομη απάντηση είναι όχι με την έννοια της διαγραφής ή της εξαφάνισης. Υπάρχει όμως επίσημη και δωρεάν διαδικασία με την οποία ένα φυσικό πρόσωπο μπορεί να ζητήσει από την Τειρεσίας τη μη μετάδοση επιλεγμένων δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς ή και της βαθμολόγησης πιστοληπτικής συμπεριφοράς του προς τους αντίστοιχους αποδέκτες.

Η διάκριση έχει πρακτική σημασία. Η αίτηση δεν διορθώνει μια ανακριβή εγγραφή, δεν διαγράφει ένα χρέος, δεν συντομεύει τον νόμιμο χρόνο τήρησης και δεν καθιστά το πρόσωπο «αόρατο». Μετά την αποδοχή της, στο αντίστοιχο αρχείο εμφανίζεται ένδειξη ότι το πρόσωπο δεν επιθυμεί τη μετάδοση. Η τράπεζα, ο χρηματοδοτικός φορέας ή η επιχείρηση που βλέπει την ένδειξη την αξιολογεί ελεύθερα, με τις συνέπειες που αυτό μπορεί να έχει στην εξέταση μιας χρηματοδότησης ή συναλλαγής.

Τι μπορεί να επιλέξει το φυσικό πρόσωπο

Το ισχύον επίσημο έντυπο Ε-ΕΚ 02-7 επιτρέπει μία ή περισσότερες επιλογές:

μη μετάδοση δεδομένων του Αρχείου Αθέτησης Υποχρεώσεων και Υποθηκών/Προσημειώσεων (ΣΑΥ-ΣΥΠ),
μη μετάδοση δεδομένων του Αρχείου Συγκέντρωσης Χορηγήσεων (ΣΣΧ),
μη μετάδοση δεδομένων του Αρχείου Ελέγχου Κινδύνων (ΤΣΕΚ) προς επιχειρήσεις,
μη μετάδοση της βαθμολόγησης πιστοληπτικής συμπεριφοράς (behavior score), ή
μη μετάδοση όλων των παραπάνω.

Για τις επιλογές ΣΑΥ-ΣΥΠ, ΣΣΧ ή για το ίδιο το behavior score, το έντυπο διευκρινίζει ότι δεν θα υπολογίζεται βαθμολόγηση από το σχετικό σύστημα. Αντί για δεδομένα ή score, ο αποδέκτης βλέπει την αντίστοιχη ένδειξη μη μετάδοσης.

Τι δεν καλύπτει η μη μετάδοση

Το ίδιο έντυπο ορίζει ότι ορισμένα στοιχεία εξακολουθούν να μεταδίδονται. Σε αυτά περιλαμβάνονται δεδομένα για απολεσθέντα ή κλεμμένα δελτία ταυτότητας και διαβατήρια, καταγγελθείσες συμβάσεις επιχειρήσεων, εκχωρημένες απαιτήσεις από συμβάσεις ή πιστοποιήσεις δημόσιων έργων, εταιρικά στοιχεία από ΦΕΚ και ΓΕΜΗ, καθώς και τα προσωπικά στοιχεία στο αρχείο αναφοράς. Επίσης, συγκεκριμένο διοικητικό μέτρο στέρησης βιβλιαρίου επιταγών μπορεί να εξακολουθήσει να μεταδίδεται.

Η διαδικασία αφορά την Τειρεσίας και τους αποδέκτες των συγκεκριμένων αρχείων της. Δεν δεσμεύει κάθε δημόσιο ή ιδιωτικό μητρώο και δεν ανακαλεί πληροφορίες που είχαν ήδη διαβιβαστεί νόμιμα πριν από την ικανοποίηση του αιτήματος.

Πώς υποβάλλεται η αίτηση

Κατεβάζετε το επίσημο έντυπο μη μετάδοσης φυσικού προσώπου Ε-ΕΚ 02-7 και επιλέγετε με προσοχή τα αρχεία ή το score που σας αφορούν.
Συμπληρώνετε πλήρως τα στοιχεία ταυτοποίησης, τις προηγούμενες ταυτότητες ή ΑΦΜ όπου υπάρχουν, τη διεύθυνση και τον τρόπο αποστολής της απάντησης.
Υποβάλλετε το αίτημα στο tiresias@tiresias.gr, αυτοπροσώπως στα γραφεία της Τειρεσίας ή ταχυδρομικά. Για την ηλεκτρονική διαδικασία ακολουθούνται οι οδηγίες της Τειρεσίας για υπεύθυνη δήλωση μέσω gov.gr/e-dilosi. Διαφορετικά απαιτείται πλήρως συμπληρωμένη αίτηση και, όπου προβλέπεται, βεβαίωση γνησίου υπογραφής.
Κρατάτε το αποδεικτικό αποστολής και τον αριθμό πρωτοκόλλου. Η Τειρεσίας αναφέρει ότι ο χρόνος επεξεργασίας εξαρτάται από το αίτημα και ότι απαντά κατά μέσο όρο εντός δέκα ημερών, πάντοτε μέσα στα νόμιμα χρονικά όρια.

Η μη μετάδοση μπορεί να αρθεί οποτεδήποτε με το ξεχωριστό έντυπο άρσης μη μετάδοσης Ε-ΕΚ 02-9.

Μη μετάδοση, διόρθωση και διαγραφή είναι διαφορετικά αιτήματα

Πρόσβαση: ζητάτε να μάθετε ποια δεδομένα τηρούνται και από πού προέρχονται.
Διόρθωση: ζητάτε να διορθωθούν ανακριβή ή να συμπληρωθούν ελλιπή στοιχεία, προσκομίζοντας τεκμηρίωση.
Διαγραφή: ζητάτε να διαγραφούν δεδομένα μόνο όταν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 17 GDPR και δεν εφαρμόζεται νόμιμη εξαίρεση.
Περιορισμός ή εναντίωση: ασκούνται υπό τις προϋποθέσεις των άρθρων 18 και 21 GDPR. Η Τειρεσίας περιγράφει την ειδική μη μετάδοση ως έκφανση του περιορισμού της επεξεργασίας που συνέχισε από το προγενέστερο κανονιστικό πλαίσιο.
Μη μετάδοση: δεν αλλάζει το περιεχόμενο της εγγραφής· περιορίζει τη μελλοντική κοινοποίησή της στα επιλεγμένα αρχεία και εμφανίζει σχετική ένδειξη.

Για διόρθωση, διαγραφή, περιορισμό ή εναντίωση χρησιμοποιείται το ξεχωριστό έντυπο άσκησης δικαιωμάτων GDPR Ε-ΕΚ 01-25. Αν το πρόβλημα είναι λάθος χρέος, λάθος πρόσωπο, εξοφλημένη οφειλή ή ανακριβές ποσό, η μη μετάδοση δεν υποκαθιστά την αίτηση διόρθωσης και τα αποδεικτικά έγγραφα.

Δεν είναι το ίδιο με το κρατικό Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης

Η αίτηση Ε-ΕΚ 02-7 αφορά τα αρχεία και το behavior score της ιδιωτικής εταιρείας Τειρεσίας. Δεν αποτελεί γενική αίτηση εξαίρεσης από το κρατικό σύστημα πιστοληπτικής αξιολόγησης και δεν εμποδίζει αυτομάτως τη νόμιμη επεξεργασία δεδομένων από το Δημόσιο ή το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων της Τράπεζας της Ελλάδος.

Στο Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων ο φυσικός οφειλέτης μπορεί να ζητήσει την Πιστωτική Έκθεση τύπου Α και να υποβάλει ηλεκτρονικά αμφισβήτηση για διόρθωση ή συμπλήρωση στοιχείων, σύμφωνα με το άρθρο 120 παρ. 2 του ν. 4972/2022. Πρόκειται για ξεχωριστή διαδικασία της Τράπεζας της Ελλάδος.

Πρακτικός έλεγχος πριν υπογράψετε

Ζητήστε πρώτα πρόσβαση στα δεδομένα σας, ώστε να γνωρίζετε ποια εγγραφή υπάρχει και σε ποιο αρχείο.
Αν υπάρχει σφάλμα, ασκήστε διόρθωση με αποδεικτικά. Μην χρησιμοποιείτε τη μη μετάδοση ως υποκατάστατο της διόρθωσης.
Αν εξετάζετε αίτηση δανείου ή άλλη χρηματοδότηση, σταθμίστε ότι η ένδειξη μη μετάδοσης μπορεί να ληφθεί υπόψη από τον αποδέκτη.
Επιλέξτε μόνο το πεδίο που χρειάζεστε και φυλάξτε αντίγραφο της αίτησης, των συνημμένων και της απάντησης.
Για αυτοματοποιημένη απόφαση με σημαντικές συνέπειες, το δικαίωμα του άρθρου 22 GDPR ασκείται απέναντι στον φορέα που λαμβάνει την απόφαση, όχι μόνο απέναντι στην Τειρεσίας.

Συμπέρασμα: υπάρχει πραγματικό εργαλείο ελέγχου της μετάδοσης, όχι κουμπί «διαγραφής από τον Τειρεσία». Η ασφαλής επιλογή εξαρτάται από το αν ο πολίτης θέλει πρόσβαση, διόρθωση, διαγραφή υπό νόμιμες προϋποθέσεις ή ειδικά μη μετάδοση προς μελλοντικούς αποδέκτες.

Επίσημες πηγές: Τειρεσίας – Εξυπηρέτηση Κοινού, Τειρεσίας – Νομοθεσία και δικαιώματα προσωπικών δεδομένων και Τράπεζα της Ελλάδος – Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων και προσωπικά δεδομένα.