Արխիվային նշում. Այս տեքստը վերցված է Nomika Epilekta-ի հին արխիվից եւ խնամքով պահպանվում է պատմական ու տեղեկատվական ընթերցման համար։

2010 թվականի վերջից սպասվում էր Areios Pagos-ի հերթական լիագումար կազմի որոշումը, որպեսզի պարզվեր, թե արդյոք Լիսաբոնի պայմանագիրը գործում է նաեւ Հունաստանում եւ, մասնավորապես, արդյոք Եվրոպական միության հիմնարար իրավունքների խարտիայի 50-րդ հոդվածը կիրառվում է նաեւ Հունաստանի տարածքում։ Այդ հոդվածի համաձայն՝ չի թույլատրվում կրկին դատապարտել այն անձին, որն արդեն դատապարտվել կամ արդարացվել է Եվրոպական միության որեւէ անդամ պետության դատարանի որոշմամբ նույն հանցանքի համար՝ նաեւ հիմք ընդունելով միջպետական գործողության ne bis in idem սկզբունքը, այսինքն՝ ոչ երկու անգամ նույնի համար։

Լիսաբոնի պայմանագիրը Հունաստանում գործում է 01.12.2009 թվականից, եւ միայն այժմ, մեկ ու կես տարվա անցնելուց հետո, Areios Pagos-ի հերթական լիագումար կազմի 1/2011 որոշմամբ ճանաչվեց ակնհայտը՝ այդ պայմանագրի ուժը նաեւ Հունաստանում։

Մասնավորապես, Areios Pagos-ի լիագումար կազմի վերոնշյալ որոշմամբ, որով ընդունվեց Areios Pagos-ի դատախազի առաջարկությունը, չի թույլատրվում անձին երկրորդ անգամ դատել նույն հանցանքի համար։ Այդպիսով գերագույն դատարանի՝ վճռաբեկ ատյանի որոշմամբ բեկանվեց Աթենքի հինգանդամ վերաքննիչ դատարանի որոշումը, որով հույն նավաստիները, որոնք հաճախ վճարում են իրենց գործատուների հանցանքների համար, դատապարտվել էին ազատազրկման պատիժների՝ տասնհինգ տոննա կանեփի տարանցման եւ նույն քանակի կանեփ համարվող թմրամիջոցներ պահելու համար՝ առանց նշանակություն տալու, թե արդյոք նրանք Իտալիայում կրել էին պատիժը այդ արարքի համար։

Ավելի կոնկրետ, հույն նավաստիները՝ հունական սեփականության առեւտրային նավի անձնակազմի անդամները, ձերբակալվել էին իտալական իշխանությունների կողմից Մեսինայի նեղուցում, Ֆյումիչինոյի նավահանգստի մոտ, եւ ի վերջո Հռոմի վերաքննիչ դատարանի կողմից դատապարտվել էին հինգ տարի եւ չորս ամիս ազատազրկման՝ 15 տոննա կանեփի համատեղ տարանցման եւ պահման համար, առեւտրի նպատակով, որպես մասնագիտական եւ սովորական գործունեություն։ Նրանց նկատմամբ նշանակվել էր նաեւ 30,000 եվրոյի դրամական տուգանք։ Հարկ է նշել, որ նավի վրա թմրամիջոցի նույնիսկ հետք չէր գտնվել։

Իտալիայում իրենց պատիժը չկրելով՝ նրանք երկրորդ անգամ դատապարտվեցին Հունաստանում, սկզբում ցմահ ազատազրկման, ապա տասներկու տարվա ազատազրկման, կրկին նույն իրավախախտումների համար, որոնց համար արդեն դատապարտվել էին իտալական դատարանների կողմից։

Սակայն Areios Pagos-ի քրեական լիագումար կազմը իր վերոհիշյալ 1/2011 որոշմամբ բավարարեց նավաստիների դիմումը, որով նրանք ձգտում էին բեկանել Աթենքի հինգանդամ վերաքննիչ դատարանի իրենց դեմ կայացրած մեղադրական վերաքննիչ որոշումը։

Areios Pagos-ի դատավորները գտան, որ մեր երկրի կողմից Լիսաբոնի պայմանագրի վավերացումից հետո, որը Եվրոպական միությունում ունի միջպետական ուժ՝ 3671/2008 օրենքի համաձայն, եւ Հունաստանում ուժի մեջ է մտել 01.12.2009-ին, գործում է նույնի համար ոչ երկու անգամ սկզբունքը՝ ne bis in idem։ Այլ կերպ ասած՝ որեւէ քաղաքացի չի կարող երկրորդ անգամ դատվել նույն իրավախախտման համար։ Ուստի դատավորները որոշեցին, որ այդ սկզբունքի համաձայն նշված նավաստիներին արգելվում է Հունաստանում կրկին դատել նույն իրավախախտումների համար, եւ նրանք սխալմամբ էին դատվել ու դատապարտվել, քանի որ արդեն դատվել էին Իտալիայում՝ անկախ այն հանգամանքից, կրել էին պատիժը, թե ոչ։ Այսպես որոշվեց, որովհետեւ Եվրոպական միության հիմնարար իրավունքների խարտիայի 50-րդ հոդվածը, որը Լիսաբոնի պայմանագրի անբաժանելի մասն է, պահանջում է Եվրոպական միության անդամ պետությունների դատական որոշումների փոխադարձ ճանաչում՝ ապօրինի արարքների քրեական հետապնդման եւ պատժման համար՝ Լիսաբոնի պայմանագրի համաձայն։

Մինչ այդ, Հունաստանում երկրորդ անգամ դատապարտվածները շարունակում են անօրինաբար փակված մնալ բանտերում՝ իբր ուղղվելու համար։

Կհաջորդի հույն նավաստիների գործի հակիրճ ներկայացում՝ նրանց դատական փորձության մանրամասներով, որը երկար տարիներ շարունակվում է մինչեւ այսօր։ Դրա հետեւանքով խախտվում է նաեւ Եվրոպական միության մեկ այլ հիմնարար սկզբունք, ըստ որի դատավարությունները չպետք է տեւեն չափազանց եւ անհիմն երկար ժամանակ, քանի որ դրա հիմնական հետեւանքը հետապնդվող մեղադրյալների ոչնչացումն է, այլ ոչ թե նրանց որեւէ ուղղումը կամ բարելավումը։