Արխիվային նշում. Այս տեքստը գալիս է Nomika Epilekta-ի հին արխիվից եւ խնամքով պահպանվում է պատմական ու տեղեկատվական ընթերցման համար։

Հոդված 1.
1. Հունաստանի պետական կարգը նախագահական խորհրդարանական հանրապետություն է։
2. Պետական կարգի հիմքը ժողովրդական ինքնիշխանությունն է։
3. Բոլոր իշխանությունները բխում են Ժողովրդից, գոյություն ունեն հանուն նրա եւ Ազգի եւ իրականացվում են այնպես, ինչպես սահմանում է Սահմանադրությունը։

Մեր երբեմնի ԺՈՂՈՎՐԴԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ հռչակված հիմնաքարը այժմ դարձել է դատարկ տառ։ Այն ժողովրդավարության, որով մենք հպարտանում էինք։ Հիշում եմ, մոտ յոթ տարեկան էի, ապրում էի Գերմանիայում, երբ գերմանացի դասընկերս հարցրեց. դու հույն ես՞։ Ես պատասխանեցի՝ հպարտությունից ուռճանալով. այո, եւ ես դրանով շատ եմ հպարտանում։ Եվ հպարտանում էի։ Եվ մինչեւ հիմա հպարտ եմ, որ ծագում եմ հույներից։ Որ իմ վրա կրում եմ, ուզեն թե չուզեն, դարավոր հունական պատմությունը՝ ապրելով այն քաղաքում, որտեղից բխեց Ժողովրդավարությունը եւ ջուր տվեց ստրկացված ժողովուրդներին ու ազգերին։

Բայց ամաչում եմ, որ այսօր իմ երկրում ժողովրդավարությունը տապալվել է։ Ամենադաժան եւ ամենաանսպասելի ձեւով՝ մեր իսկ հայրենակիցների կողմից։ Ասես մենք արժանի չենք ունենալու ժողովրդավարություն եւ վայելելու նրա բարիքները, երբ արդեն խորանում ենք XXI դարի երկրորդ տասնամյակի մեջ։

Պարբերություն 1. Հունաստանի պետական կարգը նախագահական խորհրդարանական հանրապետություն է։

Իսկապե՞ս։ Այդ դեպքում ինչո՞ւ ես այլեւս դա չեմ տեսնում։ Եվ վստահ եմ, որ դա չի տեսնում ոչ մի խելամիտ եւ մտածող մարդ, որը ապրում է ժամանակակից հունական պատմության ամենաողբերգական պահերը եւ այլեւս դադարել է ինքն իրեն խաբել։

Տարօրինակ եւ միաժամանակ ինքնին հասկանալի ձեւով մինչեւ այսօր մեզ միշտ հաջողվում էր մի քիչ գողանալ մեր նախնիների փառքից։ Եվ դա լավ էր ստացվում, որովհետեւ ինչ-որ կերպ, թեկուզ կաղալով, մենք որոշ չափով պաշտպանում էինք այդ փառքն ու մեր հայտնի ծագումը։ Այսօր զգում եմ, որ կտրել ենք մեր բոլոր կապերը մեր փառավոր անցյալի հետ։ Եվ դա ինձ տխրեցնում է։ Եվ զայրացնում է։ Եվ ամաչեցնում է։ Իսկ ես չեմ սիրում ամաչել, հատկապես ուրիշների արարքների ու բացթողումների համար։ Բայց քանի որ որոշել եմ, որ եկել է ժամանակը, որ ես էլ ստանձնեմ իմ պատասխանատվությունը, այլեւս չեմ թաքնվի մատիս հետեւում։ Ես մեղավորություն եմ զգում, որովհետեւ ես էլ եմ մեղավոր։ Ինչպես բոլորս ենք մեղավոր։ Որովհետեւ բոլորս նպաստեցինք՝ կամ մեր արարքներով, կամ մեր բացթողումներով։

Պարբերություն 2. Պետական կարգի հիմքը ժողովրդական ինքնիշխանությունն է։

Դա էլ տեսանք։ Թե՞ չտեսանք։ Ժողովրդական ինքնիշխանությունն է պահում պետական կարգը։ Միայն թե ոչ ոք երբեք մեզ չասաց, նույնիսկ մեզ՝ իրավագիտակներիս, որոնք իբր այս ամենը մատների պես գիտենք, թե ինչ հետեւանքներ կարող են լինել, եթե ժողովրդական ինքնիշխանությունը չբարձրանա հանգամանքների պահանջած մակարդակին եւ չպահի ու չհիմնի այն պետական կարգը, որի պաշտպանության համար մեր նախնիները հստակ գիտեին, թե ինչ պետք է անեն։ Եվ եկավ պահը, որ գործնականում տեսնենք, թե որոնք են այդ հետեւանքները։ Չգիտեմ ձեր մասին, բայց ինձ այդ հետեւանքները բոլորովին դուր չեն գալիս։ Իմ միտքն ու սիրտը ապստամբում են ամեն բջիջով։ Պատկերները ինձ դուր չեն գալիս, զգացողությունները խանգարում են։ Փնտրում եմ հույս, որից կառչեմ։ Չի կարող ուշ լինել։ Թեկուզ հիմա, ինչ-որ բան կարող է արվել։

Պարբերություն 3. Բոլոր իշխանությունները բխում են Ժողովրդից, գոյություն ունեն հանուն նրա եւ Ազգի եւ իրականացվում են այնպես, ինչպես սահմանում է Սահմանադրությունը։

Հեգնանքն իր ամբողջ մեծությամբ։ Իշխանությունները բխում են Ժողովրդից։ Իրոք, քանի որ Ժողովուրդը առատորեն իշխանություն էր բաժանում, որպեսզի հետո անուղղակիորեն քաղի այդ իշխանությունների դրական արդյունքները։ Կարեւոր չէր, թե ում կտար այդ իշխանությունը։ Սովորաբար նրան, ով ամենաշատն էր խոստանում։ Կամ նրան, ով ավելի համոզիչ էր խոստանում։ Կամ երկուսը միասին։

Այն, որ իշխանությունները գոյություն ունեն հանուն Ժողովրդի եւ Ազգի, հավանաբար ամենաշատ սխալ հասկացված հռչակագիրն է։ Գուցե որովհետեւ ոչ ոք մեզ երբեք չբացատրեց, որ իրական իմաստն այն չէր, թե մենք պետք է օգտագործենք իշխանությունները, որպեսզի մենք ու մեր երեխաները հարմար տեղավորվենք։

Վերջում ամեն ինչ մի մեծ թյուրիմացության հետեւանք է։ Մենք ճիշտ չմեկնաբանեցինք հասկացությունները։ Բայց մեզ երբեք չասացին, որ մենք դա սխալ ենք հասկացել։

Ուրեմն դարձյալ մենք մեղավոր չենք։ Այլեւս չխաբվենք։ Մեղավոր ենք։ Եվ վճարելու ենք։ Հուսանք միայն, որ վերեւից մեզ հնարավորություն կտրվի ուղղելու։ Հուսանք, որ դեռ ուշ չէ։