Արխիվային նշում. Այս տեքստը գալիս է Nomika Epilekta-ի հին արխիվից և խնամքով պահպանվում է պատմական և տեղեկատվական ընթերցման համար։

Ամենավերջին հույն քաղաքացին անգամ հասկացել է, որ անցնում ենք ծայրահեղ սուր տնտեսական և սոցիալական ճգնաժամի շրջանով։ Քաղաքական գործիչների ամբողջության արժեզրկումն արդեն տրված իրողություն է, ինչպես տրված և աննախադեպ է ինստիտուտների խորագույն ճգնաժամը։

Հանրապետության նախագահի դեմ վերջին բանավոր հարձակումները, Սալոնիկում ռազմական շքերթի բռնի ընդհատումը, պատգամավորների դեմ վիրավորական հարձակումներն ու բռնարարքները, անդադար գործադուլները, շարունակական մոբիլիզացիաները, հանրային շենքերի գրավումները, ճանապարհների շրջափակումները, գիլդիաների ցույցերը, զբոսաշրջիկների աներևակայելի հետապնդումը և նույնիսկ դատավորների ու դատախազների սպիտակ գործադուլները ցույց են տալիս, որ հասարակությունը գտնվում է առավելագույն խմորման մեջ։

Խռովությունն ու դեպի քաոս մաթեմատիկական ճշգրտությամբ ընթացող ճանապարհը բորբոքում են այսպես կոչված պոպուլիստները, որոնց առջևում են որոշ լրագրողներ, ընդդիմադիրներ, արհմիութենական հայրիկներ, արհմիութենականության մասնագետներ և իրականում վրդովված մարդիկ, որոնք տառապում են։

Քաղաքացիների շփոթությունը, անապահովությունը և տագնապը սաստկանում են գերմանացիների, Եվրոպայի մյուս ուժեղների ճնշումներից և կառավարության ու վարչապետի պասիվ ու անտարբեր դիրքորոշումից։

Այս ողբերգական վիճակը պետք է քաղաքական ուժերին համախմբեր միասնական և անխախտ ճակատի մեջ՝ ճգնաժամը հաղթահարելու ընդհանուր պայքարի համար, առաջնորդվելով առողջ բանականությամբ և այսպես կոչված ազգային շահով [Nomika Epilekta: ընտրություններ]։

Սակայն համախմբման, միասնական գործողության և ընդհանուր ջանքի փոխարեն քաղաքական գործիչները շարունակում են զուտ կուսակցական մարտավարությունը և խմբակցական տրամաբանությունը, որը պառակտում է՝ սաստկացնելով տնտեսական և սոցիալական ճգնաժամը։ Անցյալի պառակտումների տառապանքները, որոնք ավարտվեցին ազգային աղետներով և ողբերգություններով, խելքի չեն բերում։

Նույն կուսակցական տրամաբանությանը հետևելով՝ վարչապետը, փորձելով դուրս գալ այն փակուղուց, որտեղ հասցրեց իրեն, իր կուսակցությանը և երկիրը, հայտարարեց նոր վարկային պայմանագրի հաստատման կամ չհաստատման համար հանրաքվե անցկացնելու մասին։

Իր այս առաջարկով նա հիշեցրեց հանգուցյալ արքեպիսկոպոս Խրիստոդուլոսին, որը իզուր հանրաքվե էր պահանջել ինքնության քարտերի հարցով՝ այն ժամանակվա գլխավոր ընդդիմության աջակցությամբ և մի քանի միլիոն քաղաքացիների ստորագրություններով։

Սակայն սա, թվում է, ոչ թե չափավորության և խոհեմության հայտարարություն է, այլ ևս մեկ կուսակցական մանևր։

Նշենք, որ հանրաքվեներում ընտրողները կանչվում են տրված հարցին պատասխանելու ԱՅՈ կամ ՈՉ՝ առանց որոշման և դատողության այլ հնարավորությունների։

Առաջին անգամ վարչապետը որոշեց դիմել հանրաքվեի, փոխանակ լրջանալու և զբաղվելու այն ճգնաժամի հաղթահարմամբ, որը հասարակությունը տանում է խռովության և քաոսի։

Հանրաքվեի և դրա սահմանադրականության մասին արդեն հայտնվել են տարբեր սահմանադրագետներ, ոչ թե բացատրելու, այլ շփոթությունը մեծացնելու համար։

Ոմանք կանգնում են սահմանադրականության կողմը, ուրիշները՝ դրա դեմ՝ ըստ իրենց կուսակցական և ոչ թե գիտական պատկանելությունների։

Սահմանադրության 44-րդ հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն, ինչպես այդ հոդվածը վերանայվել է 27.05.2008-ի որոշմամբ ութերորդ վերանայող խորհրդարանի կողմից, հանրաքվե հայտարարելու իրավասուն բոլոր հարցերում անիրավասու և ինստիտուցիոնալորեն անպատասխանատու Հանրապետության նախագահն է՝ միայն երկու դեպքերում, նախագահական հրամանագիր արձակելով։

Հանրաքվե հայտարարելու առաջին դեպքը նախատեսված է կարևոր ազգային հարցերի համար՝ պատգամավորների ընդհանուր թվի բացարձակ մեծամասնության որոշումից հետո, որը ընդունվում է նախարարների խորհրդի առաջարկությամբ։

Հանրապետության նախագահի կողմից հանրաքվե հայտարարելու երկրորդ դեպքը, որին անդրադարձավ վարչապետը, վերաբերում է քվեարկված օրինագծերին, մինչև դրանց հրապարակումը կառավարության տեղեկագրում, որոնք կարգավորում են լուրջ սոցիալական հարց՝ բացառությամբ ֆինանսական հարցերի, եթե դա որոշվում է պատգամավորների ընդհանուր թվի երեք հինգերորդի կողմից, ինչպես սահմանում են խորհրդարանի կանոնակարգը և համապատասխան օրենքը։ Այս դեպքում հանրաքվեն վավեր լինելու համար պետք է քվեարկի ընտրողների առնվազն 50%-ը, մինչդեռ առաջին դեպքում բավարար է միայն ընտրողների 40%-ը։

Նշվում է, որ նույն խորհրդարանական շրջանում հանրաքվեի երկուից ավելի առաջարկներ չեն ներկայացվում։

31.10.2011-ի իր անակնկալ հայտարարություններով՝ հանրաքվե հայտարարելու մասին, վարչապետը ըստ էության անդրադարձավ պետական պարտքի այսպես կոչված կտրման վերաբերյալ նոր համաձայնությանը։ Սակայն նա չհստակեցրեց, թե այդ նոր համաձայնության որ կետերն է բերելու հանրաքվեի։ Այսինքն՝ այս դեպքում ևս հայտարարությունը հստակ չէ, այլ դիտավորյալ մշուշոտ, հանելուկային և գաղտնագրային։ Իսկ ով հասկացավ, հասկացավ...

Այնուամենայնիվ հասկացվեց, որ հանրաքվե հայտարարելու նախազգուշացումը արվել է պարտքի կտրման լուրջ սոցիալական, տնտեսական և ազգային հարցի վերաբերյալ, որը, սակայն, ունի զուտ ֆինանսական առարկա և հետևաբար բացարձակապես բացառվում է, որ դառնա հանրաքվեի թեմա և առարկա՝ տվյալ սահմանադրական դրույթի համաձայն։

Այնուամենայնիվ հավանական է, որ հարցը դրվի այնպիսի ձևով, որ սահմանադրորեն անթերի երևա։ Ի վերջո, հենց դրա համար են վարձատրվում և գոյություն ունեն տարբեր երանգների ու կուսակցական պատկանելությունների սահմանադրագետները՝ խութերը շրջանցելու և ավելի թույլ խոսքը ավելի ուժեղ ներկայացնելու համար, ինչպես անում էին բոլոր ժամանակների սոփեստները։

Սահմանադրության համաձայն՝ ազգային ինքնիշխանության զիջումը բացարձակապես արգելված է։ Այդ պատճառով հնարավոր չէ հայտարարել հանրաքվե, որի թեման կլինի ազգային ինքնիշխանության զիջումը։ Անկախ նրանից, որ Հունաստանն արդեն ըստ էության կորցրել է իր ինքնիշխանությունը իր լիակատար տնտեսական ստրկացմամբ։

Սակայն Սահմանադրության 28-րդ հոդվածի 3-րդ կետի համաձայն՝ Հունաստանը ազատորեն, պատգամավորների ընդհանուր թվի բացարձակ մեծամասնությամբ ընդունված օրենքով, գնում է իր ազգային ինքնիշխանության իրականացման սահմանափակումների, եթե դա թելադրվում է կարևոր ազգային շահով, չի վնասում մարդու իրավունքներին և ժողովրդավարական պետական կարգի հիմքերին և կատարվում է հավասարության սկզբունքների հիման վրա ու փոխադարձության պայմանով։ Խոսքը այն հոդվածի մասին է, որը հիմք դարձավ երկրի մասնակցության համար եվրոպական ինտեգրման գործընթացին և որևէ դեպքում չի կարող այլ կիրառություն ունենալ՝ Սահմանադրության մեջ ներառված հատուկ մեկնաբանական հայտարարության հիման վրա։ Այսպես, Լիսաբոնի պայմանագիրն արդեն մեր երկրում գործում է 01.12.2009-ից։

Եթե նոր վարկային պայմանագրով սահմանափակվում է ազգային ինքնիշխանությունը և, առավել ևս, եթե ազգային ինքնիշխանություն է զիջվում, հանրաքվեն չի կարող հայտարարվել։

Սակայն նշել ենք, որ կա հարցը այնպիսի ձևով ձևակերպելու հնարավորություն, որ հաղթահարվեն սահմանադրական խոչընդոտները, անվավերություններն ու անթույլատրելիությունները։ Ամեն ինչ կախված է հույն քաղաքացիների հասունությունից և հատկապես հայրենասիրությունից, որը հիմա պետք է երևա՝ կա արդյոք և ինչ աստիճանով։

Հանրաքվե հայտարարելը լրացնում է այն կործանարար ընթացքը, որը քաղաքական գործիչները՝ և կառավարող, և ընդդիմադիր, ընտրել են հետևելու համար, և արդարացնում է ժողովրդական կասկածամտությունը, որը, սակայն, բավարար չէ երկրում քաոսի գերակայությունը կանխելու համար։

Որպեսզի արդարության արևը կրկին ծագի Հունաստանում և վերացնի մութ ճգնաժամը, հանրաքվեներ պետք չեն, այլ անհրաժեշտ է անմիջական համախմբում և գործողություն բոլոր առողջ սոցիալական ուժերի կողմից, որոնք անգործության մեջ են։