Կենսաթոշակների ապօրինի ստացում

Արխիվային նշում. Այս տեքստը վերցված է Nomika Epilekta-ի հին արխիվից և խնամքով պահպանվում է պատմական և տեղեկատվական ընթերցման համար։

Մեր հայրենակիցների՝ (այսպես կոչված) հանրային ոլորտը (նեղ և լայն իմաստով) համակարգաբար խաբելու սովորության (“սովորույթի”?) պատճառով, երբ նրանք խարդախությամբ ստանում են դրամական գումարներ, որոնց իրավունք չունեն, ինչպես նաև այն պատճառով, որ թոշակառուների ազգականները երկար տարիներ ստացել են վերջիններիս կենսաթոշակները նրանց մահից հետո, Ի.Կ.Ա.-ն, հավատարիմ բյուրոկրատական ընթացակարգերին և ինքնին հասկանալի բաները պարզաբանելու ավանդույթին, հրապարակեց հետևյալ փաստաթուղթը՝ արձանագրային թիվ S00/35/10.07.2012, պարզաբանելով և բացատրելով, թե ինչ պետք է անեն իրավասու աշխատողները։

Այս “պարզաբանումները”, իհարկե, ավելորդ են, քանի որ դրանք վերաբերում են աշխատողների աշխատանքին, որոնք պետք է իմանային իրենց պարտականությունները, իրավասությունները և ընդհանրապես այն պատճառը, որի համար վարձատրվում են։

Սակայն արժե տեսնել Ի.Կ.Ա.-ի փոխկառավարչի պարզաբանումները՝ մեր սեփական պարզաբանմամբ, որ ընդգծումները և թավ տառերը մենք ենք դրել շեշտադրման համար։

Ի.Կ.Ա. արձանագրային թիվ՝ S00/35/10.7.2012

Պարզաբանումներ քրեական բողոքներ ներկայացնելու վերաբերյալ

Աթենք, 10/07/2012

Արձանագրային թիվ S00/35

ՀՈՒՆԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ

ՎԱՐՁՈՒ ԱՇԽԱՏՈՂՆԵՐԻ ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ՄԻԱՍՆԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄ

ՎԱՐՉՈՒԹՅՈՒՆ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԳԼԽԱՎՈՐ ՏՆՕՐԻՆՈՒԹՅՈՒՆ

ՆՊԱՍՏՆԵՐԻ ՏՆՕՐԻՆՈՒԹՅՈՒՆ

ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԿԵՆՍԱԹՈՇԱԿԻ ԲԱԺԻՆ

Փոստային հասցե՝ Ագ. Կոնստանտինու 8 (10241)

Տեղեկություններ՝ Խ. Ցամպանակի

Հեռախոսահամար՝ 2105215194

FAX: 2105230046

e-mail : diefpar@ika.gr

ՇՏԱՊ

ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՓԱՍՏԱԹՈՒՂԹ

ԹԵՄԱ. Պարզաբանումներ քրեական բողոքներ ներկայացնելու վերաբերյալ։

Հղում՝ Նպաստների տնօրինության ընդհանուր փաստաթուղթ, արձանագրային թիվ S00/15/01.07.2011

Ինչպես ձեզ տեղեկացվել է համապատասխան Ընդհանուր փաստաթղթով, այն դեպքերում, երբ Ինստիտուտը տեղեկացված չէ թոշակառուի մահվան մասին, ինչի հետևանքով նրա կենսաթոշակները ապօրինաբար ստացվել են դրանց իրավունք չունեցող անձանց կողմից, դուք իրավասու եք այդ անձանց դեմ քրեական բողոք ներկայացնել Առաջին ատյանի դատարանի դատախազություն։

Նշում ենք, որ այն հանգամանքը, որ վերոնշյալ համապատասխան փաստաթղթով ձեզ հաղորդված քրեական բողոքի նմուշը հղում է կատարում Քրեական օրենսգրքի կոնկրետ դրույթին (հոդված 386, պարբ. 1)՝ “իրադարձության անարդար լռեցման” (մահվան) վերաբերյալ, չի նշանակում, թե վերացնում է քրեական բողոք կազմելու և ներկայացնելու ձեր պարտավորությունը, երբ ձեր ուշադրությանն են հասնում նաև այլ ապօրինի արարքներ։ Դա այն պատճառով, որ ըստ Ի.Կ.Ա.-ի նախկին իրավական խորհրդական Դ. Դիամանտոպուլոսի 58/28.12.1993 եզրակացության, որը կրկին հաղորդվել է Վարչության բոլոր տնօրինություններին Իրավական տնօրինության (Իրավական խորհրդականի գրասենյակ) 1866/2.2.1999 արձանագրային թվով փաստաթղթով, իսկ այնուհետև նաև Ի.Կ.Ա.-Է.Տ.Ա.Մ.-ի տարածաշրջանային և տեղական մասնաճյուղերին Վարչական անձնակազմի տնօրինության G10/313/2.9.1999 արձանագրային թվով փաստաթղթով՝ պետական ծառայողների կողմից պատժելի արարքների մասին դատախազական մարմնին հաղորդելու վերաբերյալ, ինչպես նաև Քրեական դատավարության օրենսգրքի 37-րդ հոդվածի 2-րդ պարբերության համաձայն, պետական ծառայողները պարտավոր են գրավոր և առանց ուշացման իրավասու դատախազին հաղորդել այն ամենը, ինչ իրենց հայտնի է դառնում իրենց պարտականությունների կատարման ընթացքում՝ ինքնաբերաբար հետապնդվող պատժելի արարքի վերաբերյալ։

Հետևաբար, դուք չպետք է սահմանափակվեք Քրեական օրենսգրքի վերոնշյալ դրույթով և պետք է սկսեք համապատասխան ընթացակարգը իրավասու դատախազի առջև՝ քրեական բողոքի բովանդակությունը համապատասխանաբար հարմարեցնելով նաև այն դեպքերին, երբ թոշակառուի մահը թեև հայտարարվել է, բայց երրորդ անձինք ստանում են անհիմն կերպով մուտքագրված կենսաթոշակներ, որպեսզի քրեական հետապնդման օրինական հիմքը բավարար և պատճառաբանված ձևով հիմնավորվի՝ անկախ Ինստիտուտի ֆինանսական վնասի չափից։

Հատկապես ձեր ուշադրությունն ենք հրավիրում հետևյալի վրա.

ա) Ինչպես արդեն նշվեց, քրեական բողոք ներկայացնելու պարտավորությունը անմիջապես բխում է օրենքի դրույթից, և հետևաբար դրա խախտումը հանրային պաշտոնյայի կողմից անթույլատրելի է և կազմում է պատժելի իրավախախտում (հիմնականում՝ պարտականության խախտում), ինչպես նշվում է նաև Իրավական խորհրդականի 58/28.12.1993 արձանագրային թվով եզրակացությունում, որը հաղորդվել է Վարչական անձնակազմի տնօրինության G10/313/2.9.1999 փաստաթղթով։ Ընդհակառակը,

պետական ծառայողը պետք է լինի օրինականության օրինակ, այն կիրառի և այն պարտադրի բոլոր հարմար օրինական միջոցներով՝ համագործակցելով իրավասու դատական մարմինների հետ։

Հետևաբար, վերոնշյալ դեպքերում քրեական բողոք ներկայացնելու կամ չներկայացնելու հարցում տնօրենների հայեցողության խնդիր չի առաջանում։

Միակ դեպքերը, երբ քրեական բողոք չի կազմվի, այն դեպքերն են, երբ պարտապանները ներկայանում և կամավոր վերադարձնում են անհիմն կերպով մուտքագրված կենսաթոշակները երեք ամսվա ընթացքում, այն դեպքում, երբ կենսաթոշակներ են մուտքագրվում թոշակառուի մահից հետո, հաշվի առնելով, որ ծառայությանը մահվան մասին տեղեկացնելու օրվանից հետո մուտքագրումը դադարեցնելու մեքենայական հնարավորությունը երկու ամսվա սահմաններում է։

բ) Հարցի լրջության պատճառով Վարչությունը վճռական է պարբերաբար ստուգել վերոնշյալի կիրառումը։ Այդ պատճառով ամեն ամիս դուք պետք է ֆաքսով (210-3828410) Նպաստների ենթածրագրի Օ.Պ.Ս. Ի.Կ.Ա.-Է.Տ.Ա.Մ. խմբին ուղարկեք հաշվետվություն այս հարցի վերաբերյալ ձեր գործողությունների մասին՝ ներառելով սույն փաստաթղթի վերջում կցված աղյուսակում պահանջվող տվյալները։ (Նշում.

Աղյուսակի Ա մասում կգրանցվեն վիճակագրական տվյալները, որոնք վերաբերում են ինչպես տվյալ հաշվետու ամսվա Նոր դեպքերին, այնպես էլ մասնաճյուղի դեպքերի ամբողջությանը տվյալների գրանցման սկզբից [2011 թվականի հունիսից սկսած]։ Աղյուսակի Բ մասում կգրանցվի մանրամասն տեղեկատվություն մասնաճյուղի բոլոր դեպքերի մասին տվյալների գրանցման սկզբից [2011 թվականի հունիս])։

Այսուհետև, ուրեմն, այս բոլոր դեպքերը կգրանցեք կցված աղյուսակում, և Կենսաթոշակների դադարեցման աշխատանքային թերթերը (չգրանցված անձանց վերաբերյալ) այլևս չեն ուղարկվի։

Վերոնշյալ պարտավորությունների կիրառման հետևողականությունը գնահատող գործոն է ձեր ծառայությունների կատարողականի գնահատման մեջ՝ Կենսաթոշակային ծառայությունների կատարողականի վերահսկման շրջանակում։

Հիշեցնում ենք, որ համատեղ հաշիվների համատերերի տվյալները որոնելու նպատակով վարկային հաստատությունների հետ ձեր նամակագրության ժամանակ պետք է նրանց նշեք իրենց համապատասխան պարտավորությունը, որը բխում է Օրենք 2972/2001-ի 19-րդ հոդվածի դրույթներից (Կառավարության տեղեկագիր 291/թողարկում Ա/27.12.2001) [Նպաստների տնօրինության համապատասխան շրջաբերական 24/11]։

Վերոնշյալից բացի, Վարչության կարևոր առաջնահերթություն է մնում ինչպես մահից հետո թոշակառուների հաշիվներին մուտքագրված գումարների որոնումն ու գանձումը, այնպես էլ այդ կենսաթոշակները ստացած անձանց դեմ քրեական բողոքների ներկայացումը։ Եվ սա այն պատճառով, որ այդ գործողությունները օրինակելի ազդեցություն կունենան և վճռականորեն կնպաստեն նպաստների ապօրինի ստացման երևույթի վերացմանը։

ՓՈԽԿԱՌԱՎԱՐԻՉԸ

Դիոնիսիս Պացուրիս

Քրեական օրենսգրքի 286 § 1 հոդվածը, որին հղում է կատարվում Ի.Կ.Ա.-ի փոխկառավարչի վերոնշյալ փաստաթղթում, պատժում է խարդախությունը զանցանքի աստիճանով և նախատեսում է, որ

“ով, իր կամ ուրիշի համար ապօրինի գույքային օգուտ ստանալու նպատակով, վնասում է օտար գույքը՝ որևէ մեկին համոզելով գործողության, անգործության կամ հանդուրժման՝ կեղծ փաստերը գիտակցաբար որպես ճշմարիտ ներկայացնելով կամ ճշմարիտ փաստերը անարդար կերպով թաքցնելով կամ լռեցնելով, պատժվում է առնվազն երեք ամսվա ազատազրկմամբ, իսկ եթե պատճառված վնասը հատկապես մեծ է՝ առնվազն երկու տարվա ազատազրկմամբ”։

Այսինքն՝ կենսաթոշակների խարդախ ստացման կատարողը կարող է պատժվել առավելագույնը մինչև հինգ տարվա պատժով։

Քրեական դատավարության օրենսգրքի 27-րդ հոդվածը, որի 2-րդ պարբերությունը նույնպես հիշատակվում է Ի.Կ.Ա.-ի փոխկառավարչի փաստաթղթում, սահմանում է, որ

“1. Քննչական ծառայողները պարտավոր են առանց ձգձգման իրավասու դատախազին հաղորդել այն ամենը, ինչ որևէ կերպ տեղեկանում են ինքնաբերաբար հետապնդվող պատժելի արարքի մասին։ 2. Մյուս պետական ծառայողները, ինչպես նաև նրանք, ում ժամանակավորապես վստահվել է հանրային ծառայություն, ունեն նույն պարտավորությունը 1-ին պարբերության պատժելի արարքների համար, եթե դրանց մասին իմացել են իրենց պարտականությունների կատարման ընթացքում։ 3. Հաղորդումը կատարվում է գրավոր և պետք է պարունակի գոյություն ունեցող բոլոր տվյալները, որոնք վերաբերում են պատժելի արարքին, կատարողներին և ապացույցներին”։

Իսկ Քրեական օրենսգրքի 259-րդ հոդվածը պատժում է պարտականության խախտումը՝ նախատեսելով, որ

“Ծառայողը, որը դիտավորությամբ խախտում է իր ծառայության պարտականությունները՝ իր կամ ուրիշի համար ապօրինի օգուտ ապահովելու կամ պետությանը կամ մեկ ուրիշին վնասելու նպատակով, պատժվում է մինչև երկու տարվա ազատազրկմամբ, եթե արարքը չի պատժվում այլ քրեական դրույթով”։

Այս հոդվածով երդմնազանց աշխատողը, որը խախտում է իր պարտականությունները, իր վնասակար վարքագծի համար որևէ էական հետևանք չի կրում, քանի որ նախատեսված պատիժը խորհրդանշական է և գործնականում գրեթե անհնար է որևէ աշխատողի դատապարտել պարտականության խախտման համար։

Այնուամենայնիվ, հարցը մնում է. այսքան տասնամյակ Ի.Կ.Ա.-ի իրավասու աշխատողները (և հանրային ոլորտի աշխատողները՝ թալանի համանման դեպքերում) չէի՞ն կիրառում այս հայտնի դրույթները։ Ի վերջո, “օրենքի անտեղյակությունը չի թույլատրվում”։

Հարցը հռետորական է, որովհետև, ինչպես գիտենք, պետական ծառայողների բանակների կողմից օրենքի և պարտականությունների խախտումը կանոն էր՝ մեկ այլ ձևավորված “սովորույթի” հիման վրա. ծածկել ապօրինությունները և չստուգել աշխատողների կատարողականը, որոնցից շատերը եղել են (և շարունակում են լինել) պարապ աշխատավարձ ստացողներ։

Հուսանք, որ անգործության, անտարբերության, պարտականությունների խախտման և կոռուպցիայի վիճակը կփոխվի, և կբարելավվի այն աշխատողների կատարողականը, որոնց պահում ենք ամենածանր և անարդար հարկերով։