Արխիվային նշում. Այս տեքստը գալիս է Nomika Epilekta-ի հին արխիվից և խնամքով պահպանվում է պատմական ու տեղեկատվական ընթերցման համար։

20.03.2013-ին Կառավարության թերթում հրապարակվեց թմրամիջոցների մասին նոր օրենքը (4139/2013 օրենք)՝ “կախվածություն առաջացնող նյութերի մասին օրենք և այլ դրույթներ” վերնագրով։ Այս նշման մեջ չի կատարվելու նոր օրենքի դրական կամ բացասական քննադատություն, որը վերաբերում է թմրամիջոցներին, թմրամոլներին, նրանց քրեական վերաբերմունքին, պետության կեղծավոր հոգածությանը նրանց “բուժման” համար, թմրամիջոցների տարածողներին կամ վաճառականներին և դաժան պատիժներին, որոնցով զինվում է դատական իշխանությունը՝ իր ուժը զգալի դարձնելու, և ոչ թե հիվանդներին ու թմրամիջոցների տարածողներին նախատեսված ծայրահեղ պատիժներով ուղղելու համար։ Մեր նպատակն է ուշադրությունը կենտրոնացնել օրենքի “այլ դրույթներից” մեկի վրա և, մասնավորապես, 68-րդ հոդվածի վրա, որով փոխարինվում է Քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածը՝ “պասիվ կաշառք” վերնագրով։ Առաջին պարբերությամբ այն պատժում է այն ծառայողին, որը, խախտելով իր պարտականությունները, պահանջում կամ ստանում է, ուղղակիորեն կամ երրորդ անձի միջնորդությամբ, իր կամ երրորդ անձի համար, օգուտներ, այսինքն՝ “նվերներ” և “փոքր նվերներ” ցանկացած բնույթի, կամ ընդունում է դրանց խոստումը՝ իր ապագա կամ արդեն ավարտված գործողության կամ անգործության համար, որը վերաբերում է իր պարտականություններին կամ հակասում է դրանց։ Այս դեպքերում նախատեսված պատիժներն են՝ · (ա) առնվազն մեկ տարվա և մինչև հինգ տարվա ազատազրկում, և · (բ) միաժամանակ դրամական պատժի նշանակում՝ “օգուտի հիսնապատիկին հավասար և մինչև հարյուր հիսուն հազար (250.000) եվրո գումարի չափով”, և, · (գ) եթե կաշառվող ծառայողի օգուտը “չի կարող գնահատվել դրամով, դրամական պատիժը չի կարող լինել տասը հազարից (10.000) պակաս և հարյուր հիսուն հազարից (150.000) ավելի եվրո”։ 4139/2013 օրենքի 68-րդ հոդվածի երկրորդ պարբերությունում կարդում ենք. “Եթե օգուտների արժեքը գերազանցում է հարյուր քսան հազար (120.000) եվրոյի գումարը, կամ եթե կատարողը Ֆինանսների նախարարության ծառայողի կարգավիճակ ունի, նշանակվում է բանտարկություն, այսինքն՝ հինգ տարուց սկսվող պատիժ, մինչև տասը (10) տարի, ինչպես նաև պարտադիր դրամական պատիժ, որը չի կարող լինել հիսուն հազարից (50.000) պակաս և հինգ հարյուր հազարից (500.000) ավելի եվրո”։ Այս դրույթները սահմանվեցին անթիվ տարիներ շարունակ տարածված ամոթալի կաշառատվության և համապատասխան կաշառակերության երևույթի պատճառով՝ հարկային կամ Դ.Օ.Յ. ծառայությունների (Հանրային ֆինանսական ծառայություններ) աշխատակիցների գրեթե ամբողջության, և ընդհանրապես Ֆինանսների նախարարության աշխատակիցների կողմից, ինչպես նաև կոռուպցիայի և փտածության համապատասխան շատ լուրջ սոցիալական խնդրի պատճառով։ Իհարկե, եթե հարցնեք կաշառվող ծառայողների արհմիութենականներին, նրանք կպատասխանեն, որ խոսքը “մեկուսացված վարքագծերի” մասին է՝ մի քանի վատ ծառայողների կողմից։ Նույնը ամեն առիթով կրկնում էին բոլոր քաղաքական գործիչները։ Սակայն այս խիստ պատիժները սահմանելու անհրաժեշտությունը հաստատում է հակառակը. ազնիվները շատ քիչ են և բացառություն են, մինչդեռ Ֆինանսների նախարարության աշխատակիցների ճնշող մեծամասնությունը մրցում է իրենց այլ գործընկերների հետ, օրինակ՝ քաղաքաշինական ծառայությունների աշխատակիցների։ Բայց մենք դեռ չենք հասել 4139/2013 օրենքի 68-րդ հոդվածի երրորդ պարբերությանը, որի գոյության մասին ինձ հարցրեց արտերկրում ապրող մի հույն՝ չհավատալով, որ նման դրույթ կա, որով, ինչպես նա շեշտեց, “օրինականացվում” է բժշկի և հիվանդի միջև անթույլատրելի գործարքը կամ, այլ կերպ ասած, օրենսդրորեն հաստատվում և ըստ էության պարտադիր է դառնում “ծրարը”։ Այն ծրարը, որի պատճառով մեզ վարկաբեկել են աշխարհի բոլոր ծայրերում համապատասխան ծաղրական հրապարակումներով, ինչպես գերմանական “DerSpiegel” ամսագրում, ինչպես նաև այլ եվրոպական, և ոչ միայն եվրոպական, պարբերականներում։ Այսպիսով, վերոնշյալ հոդվածի երրորդ պարբերությունը նախատեսում է, ուշադրություն դարձրեք, որ “երախտագիտություն արտահայտելու նպատակով պարզ նյութական տրամադրումը կաշառք չի համարվում”։ Այսինքն, եթե ոչ միայն “ծրարը” ցանկացող բժիշկը, այլ նաև ցանկացած ծառայող իր այն ծառայությունների դիմաց դրամական հատուցում պահանջի, որոնք պարտավոր է մատուցել և որոնց համար աշխատավարձ է ստանում, դրամական հատուցման կամ “նյութական տրամադրման” պահանջը և ստացումը, որի հասկացության մեջ մտնում է այն ամենը, ինչ կարելի է պատկերացնել, չի համարվում ոչ կաշառք, ոչ էլ կաշառք ստանալ։ Այն համարվում է “երախտագիտության արտահայտություն”։ Օրինակ, եթե մեծ ներդրման հաստատման համար իրավասու ծառայողը արագացնի բյուրոկրատական ընթացակարգերը, ներդրողը, որը ստիպված չեղավ մի քանի տարի սպասել կնիքված անօգուտ փաստաթղթեր ստանալու համար, որպեսզի կարողանա ներդրումն իրականացնել, օրենքով իրավունք ունի կատարել “պարզ նյութական տրամադրում”, նույնիսկ մի քանի հարյուր հազար եվրոյի չափով, որոնք ծառայողը լիովին օրինական իրավունք ունի ստանալու՝ առանց կաշառվելու, եթե կարողանա ապացուցել, որ խոսքը “երախտագիտության արտահայտության” մասին էր։ Կարող եք պատկերացնել անսահման նման դեպքեր, երբ կաշառքը կարդարացվի որպես “երախտագիտության արտահայտություն”։ Եզրակացություն. 4139/2013 օրենքի 68-րդ հոդվածի երրորդ պարբերությամբ վերացվում է Քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածը, որով պատժվում է այսպես կոչված պասիվ կաշառքը, որովհետև կաշառվող ծառայողը միշտ կարող է պնդել, որ իր ստացածը կամ ձեռք բերածը ոչ այլ ինչ էր, քան “երախտագիտություն արտահայտելու նպատակով պարզ նյութական տրամադրում”։ Երախտագիտություն կոռումպացվածներից այս պարբերության հեղինակների և օրենքին կողմ քվեարկածների նկատմամբ, որը խոր և ժողովրդավարական խորհրդակցության արդյունք էր։ Արդյոք սա կոռումպացվածների միջև պայմանավորվածությո՞ւն է։ Չեմ հավատում…