Արխիվային նշում. Այս տեքստը գալիս է Nomika Epilekta-ի հին արխիվից և խնամքով պահպանվում է պատմական ու տեղեկատվական ընթերցման համար։

20.03.2013-ին Կառավարության թերթում [Պաշտոնական տեղեկագիր 74, առաջին համար, 20.03.2013] հրապարակվեց թմրանյութերի մասին նոր 4139/2013 օրենքը (“կախվածություն առաջացնող նյութերի մասին օրենք և այլ դրույթներ”), որը կազմվել էր հատուկ օրենսդրական նախապատրաստական հանձնաժողովի կողմից՝ Սալոնիկիի Արիստոտելի համալսարանի պրոֆեսորի գլխավորությամբ։ Նոր օրենքով փորձ արվեց “արդիականացնել” օրենսդրությունը, որով Պետությունը ցանկանում է դիմակայել թմրանյութերի առևտրի և շրջանառության պատուհասին՝ առանց ոչնչացնելու թմրամոլներին։ Այդ վերջերս ընդունված օրենսդրությունը հաջողված է, թե ոչ, կերևա այն եղանակից, որով այն կկիրառվի։ Օրենքի հոդվածներից երևում է, որ որոշ երկչոտ քայլեր են արվել ճիշտ ուղղությամբ՝ թմրամոլներին վերաբերվելու որպես հիվանդների, ինչպես նրանք իրականում կան, և ոչ թե որպես անխիղճ հանցագործների, որոնց պետք է ոչնչացնել։ Բայց և դարձյալ նախատեսվում է պատիժների կիրառում նաև թմրանյութերից կախված անձանց նկատմամբ, այսինքն՝ այն հիվանդների նկատմամբ, որոնց պետք է բուժում, և ոչ թե բանտերում փակվելու կեղծ “ուղղումը”, որպեսզի մահանան։ Նոր օրենսդրության անհրաժեշտությունը առաջացավ այն արձանագրումից, որ թմրանյութերի առևտրի դեմ պատերազմը հաջողությամբ չպսակվեց, և “արդարների ու անարդարների վրա” ոչնչացնող պատիժների կիրառումը չսահմանափակեց ոչ թմրանյութերի շրջանառությունը, ոչ էլ տարածումը։ Դա տեղի ունեցավ, որովհետև, որպես կանոն, դատարանները երկարամյա ազատազրկման են դատապարտում հիվանդ մարդկանց, որոնք դժբախտություն են ունեցել կախվածություն ձեռք բերել թմրանյութերից, որոշ անփորձ երիտասարդների, օտարերկրյա միգրանտների և ընդհանրապես թույլերին, որոնք չունեն միջոցներ պաշտպանվելու և իրենց անմեղությունը ապացուցելու համար։ Ընդհակառակը, անխիղճ առևտրականները և, հատկապես, թմրանյութերի խոշոր առևտրականները մնում են անհասանելի (չմոռանալով նաև այսպես կոչված “ուխտադրժող” ոստիկաններին, որոնք աչքի են ընկնում թմրանյութերի շրջանառությամբ և հազվադեպ են բացահայտվում)։ Այդ պատճառով նոր օրենքը ներառեց մի շարք կարգավորումներ, որոնց նպատակը թմրամոլների բժշկական մոտեցումն է և իրավախախտների նկատմամբ նոր ուղղիչ ընկալման կիրառումը։ Այսուհետ թմրամոլները պետք է դիտարկվեն (որպես կանոն) բուժման միջոցներով և ոչ թե քրեական ոչնչացման միջոցներով։ Սակայն պահպանվում է ժամանակավոր և ցմահ ազատազրկման ծայրահեղ պատիժների սպառնալիքը նրանց համար, ովքեր կբնութագրվեն որպես թմրանյութերի առևտրականներ։ Թմրանյութերի խոշոր առևտրականների համար նախատեսվում է պատիժների ավելի խիստ շրջանակ, քանի որ առանձնապես ծանրացված շրջանառության դեպքերը, ինչպես երբ հանցագործը օգտագործում է զենք կամ նպատակ ունի անչափահասին մղել թմրանյութերի օգտագործման կամ անչափահասին օգտագործել հանցագործության կատարման համար, կամ պատճառել է ծանր մարմնական վնասվածք կամ մահ, կամ գործում է որպես մասնագիտություն, պատժվում են ցմահ ազատազրկմամբ կամ 10-20 տարվա ժամանակավոր ազատազրկմամբ և դրամական տուգանքով, որը կարող է հասնել մինչև 600.000 եվրոյի։ Նոր օրենքի 20-րդ հոդվածի § 1-ը նախատեսում է, որ “ով ապօրինի շրջանառում է թմրանյութեր, պատժվում է առնվազն ութ տարվա ազատազրկմամբ և մինչև երեք հարյուր հազար եվրո դրամական տուգանքով”, մինչդեռ այլ հոդվածներով առանձնացվում են (ա΄) հատուկ դեպքեր, որոնք վերաբերում են թմրանյութերի փոքր քանակների շրջանառությանը, մինչև երեք տարվա պատիժ նախատեսելով, (բ΄) ծանրացված դեպքեր, առնվազն տասը տարվա ազատազրկման և 50.000-ից մինչև 500.000 եվրո դրամական տուգանքի նախատեսմամբ, և (գ΄) առանձնապես ծանրացված դեպքեր, ցմահ ազատազրկման կամ առնվազն տասը տարվա ժամանակավոր ազատազրկման և 50.000-ից մինչև 600.000 եվրո դրամական տուգանքի նախատեսմամբ, իսկ ավելի ծանր խախտումների դեպքում՝ ցմահ ազատազրկման և 50.000-ից մինչև 1.000.000 եվրո դրամական տուգանքի նախատեսմամբ։ Թմրանյութերի մասին նոր օրենքի բացատրական զեկույցի համաձայն՝ առանձնապես ծանրացված դեպքերում բացառվում է կախված, այսինքն՝ հիվանդ, հանցագործի ավելի մեղմ վերաբերմունքը․ նա այլևս չունի պատժի նվազեցված շրջանակ, այլ կրում է ամբողջական պատիժը։ Նոր օրենքի դրույթների շարքում կա նաև կարևոր նախատեսում, ըստ որի “նրանք, ովքեր ձեռք են բերել թմրանյութերի օգտագործման սովորություն և չեն կարող այն թողնել իրենց սեփական ուժերով, ենթարկվում են հատուկ վերաբերմունքի”։ Բացի այդ, նույն օրենքով նաև հաստատվում է “Կոռուպցիոն հանցագործությունների դատախազի” ինստիտուտը, որը իր պարտականությունները կատարելու է ամբողջական և բացառիկ զբաղվածությամբ և աջակցվելու է առնվազն երկու առաջին ատյանի դատախազների կամ դատախազի տեղակալների կողմից։ Նրա ընտրությունը կատարվելու է Բարձրագույն դատական խորհրդի կողմից, իսկ ինչպես պարզաբանել է արդարադատության նախարարը, տվյալ դատախազական պաշտոնի ստեղծումը նպատակ չունի վերացնել երկու Ֆինանսական դատախազների արդեն ինստիտուցիոնալացված պաշտոնները։ Նախատեսվում է նաև որոշակի ժամկետ, որի ընթացքում պետք է ավարտվեն քննությունը, դատախազի կողմից դատական խորհրդին առաջարկության ներկայացումը և համապատասխան որոշման հրապարակումը կոռուպցիոն գործերով, որոնք ունեն մեծ հասարակական հետաքրքրություն և հանրային շահ, և որոնցում մեղադրյալները պահվում են նախնական կալանքի տակ, որպեսզի դիմակայվի նրանց ազատ արձակման “երևույթին”՝ 18-ամսյա ժամկետի լրանալու պատճառով։ Այս վերջին դեպքում նկատվում է համառություն նախնական կալանքի բարբարոսական ինստիտուտի նկատմամբ, այսինքն՝ առանց դատավարության ազատությունից զրկելու նկատմամբ, որը, չնայած ժամանակ առ ժամանակ կատարված գոլ օրենսդրական փորձերին, վայելում է դատավորների և դատախազների անհասկանալի նախապատվությունը։ Ես այն կարծիքին եմ, որ նոր օրենքի ընդունումը չի նպաստելու թմրանյութերի առևտրի, շրջանառության և օգտագործման դեմ պայքարին, եթե չձեռնարկվեն նաև այլ միջոցներ երիտասարդների, և ոչ միայն նրանց, օգտին, և եթե մեր անկում ապրող հասարակությունը չձեռք բերի սկզբունքներ, արժեքներ և տեսլականներ, որոնք միայն ոգեշնչված տղամարդիկ և կանայք կարող են պաշտպանել, առաջ մղել, հաստատել և, ամենակարևորը, ծառայել։