Ν. 5239/2025: τι σημαίνει πρακτικά η 13η ώρα και η ψηφιακή κάρτα

Η δημόσια συζήτηση για τον Ν. 5239/2025 επικεντρώθηκε στη δυνατότητα ημερήσιας απασχόλησης έως 13 ώρες. Για να καταλάβει όμως ένας εργαζόμενος τι αλλάζει πραγματικά, πρέπει να διαβάσει τη ρύθμιση μαζί με τα όρια ανάπαυσης, τις προϋποθέσεις εφαρμογής και τους κανόνες καταγραφής του χρόνου εργασίας.

Ο Ν. 5239/2025 (ΦΕΚ Α΄ 178/2025) περιλαμβάνει ευρύτερες αλλαγές στην οργάνωση του χρόνου εργασίας, στις προσλήψεις και στον έλεγχο του ωραρίου. Η 13ωρη ημερήσια απασχόληση είναι το πιο συζητημένο σημείο, αλλά δεν είναι η μόνη ρύθμιση που επηρεάζει την καθημερινότητα εργαζομένων και επιχειρήσεων.

Το 13ωρο, όπως ακριβώς γράφεται

Η δυνατότητα απασχόλησης έως 13 ώρες στον ίδιο εργοδότη δεν αποτελεί νέο γενικό ημερήσιο ωράριο. Εφαρμόζεται μόνο υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις και πρέπει να συνδυάζεται με τα όρια ανάπαυσης, τον συνολικό χρόνο εργασίας και τις προβλεπόμενες αμοιβές. Οι προϋποθέσεις αυτές είναι ουσιώδεις:

• Πρέπει να τηρείται ημερήσια ανάπαυση τουλάχιστον 11 συνεχών ωρών ανά εικοσιτετράωρο και το ανώτατο μέσο εβδομαδιαίο όριο εργασίας, μαζί με τις υπερωρίες, κατά την περίοδο αναφοράς.
• Το όριο των 150 ωρών νόμιμης υπερωρίας μέσα στο έτος παραμένει ανώτατο όριο. Δεν υπάρχει αυτοτελής γενικός αριθμός ημερών για κάθε εργαζόμενο: οποιαδήποτε μετατροπή του ετήσιου ορίου σε ημέρες εξαρτάται από τις πρόσθετες ώρες που πραγματοποιούνται κάθε φορά.
• Απαιτείται η συναίνεση του εργαζομένου και η άρνηση δεν μπορεί, από μόνη της, να θεμελιώσει νόμιμη δυσμενή μεταχείριση.
• Η αμοιβή εξαρτάται από τον νομικό χαρακτηρισμό κάθε ώρας: η υπερεργασία στο πενθήμερο αμείβεται με προσαύξηση 20%, η νόμιμη υπερωρία με 40%, ενώ η πρόσθετη εργασία στη μερική απασχόληση ακολουθεί ιδιαίτερο κανόνα.

Στην πράξη έχει σημασία αν η συναίνεση δόθηκε χωρίς πίεση και αν η άρνηση συνδέθηκε με αλλαγή βάρδιας, αξιολόγησης ή άλλης δυσμενούς μεταχείρισης. Κρατήστε τα σχετικά μηνύματα και ζητήστε γραπτή αποτύπωση του προγράμματος και των επιπλέον ωρών.

Η 13ωρη απασχόληση είναι ανώτατη δυνατότητα υπό όρους, όχι νέο κανονικό ωράριο. Η ανάπαυση, η συναίνεση, η καταγραφή και η σωστή αμοιβή ελέγχονται χωριστά.

Η ψηφιακή κάρτα ως αποδεικτικό εργαλείο

Όσο ο δημόσιος διάλογος στηνόταν γύρω από τις 13 ώρες, περνούσε σχεδόν απαρατήρητο το κεφάλαιο που, μακροπρόθεσμα, ίσως αλλάξει περισσότερα: η ψηφιακή κάρτα εργασίας. Η κάρτα καταγράφει σε πραγματικό χρόνο την ώρα προσέλευσης και αποχώρησης, συνδέοντας την πραγματική παρουσία με το δηλωμένο ωράριο στο σύστημα «Εργάνη ΙΙ».

Η καταγραφή προσέλευσης και αποχώρησης αποτελεί σημαντικό αποδεικτικό στοιχείο για τον πραγματικό χρόνο εργασίας. Δεν λύνει μόνη της κάθε διαφορά: συνεκτιμάται με το πρόγραμμα, τις δηλώσεις στο Εργάνη, τα εκκαθαριστικά, τα μηνύματα και τα υπόλοιπα στοιχεία της απασχόλησης.

Προσλήψεις με το κινητό και σπαστές άδειες

Ο νόμος φέρνει και δύο πιο «τεχνικές» αλλαγές που θα τις συναντήσετε στην πράξη:

• Ταχεία πρόσληψη: ο εργοδότης μπορεί να ολοκληρώσει μια πρόσληψη μέσω εφαρμογής κινητού, ακόμη και για ολιγοήμερη ή έκτακτη απασχόληση. Στόχος είναι να χτυπηθεί η αδήλωτη εργασία των «δύο ημερών» — αν και μένει να φανεί αν θα λειτουργήσει έτσι στην πράξη.
• Κατάτμηση της άδειας: η ετήσια κανονική άδεια μπορεί πλέον να χωριστεί σε περισσότερες από δύο περιόδους. Χρήσιμο για ευελιξία — αλλά προσοχή, η κατάτμηση προϋποθέτει συνεννόηση και δεν μπορεί να καταστρατηγεί το δικαίωμα σε ενιαία ξεκούραση.

Τι κρατάτε ως εργαζόμενος

Ας γίνουμε πρακτικοί. Αν εργάζεστε με μισθό, να τι έχει σημασία να έχετε στο μυαλό σας:

• Το 13ωρο δεν είναι υποχρεωτικό· η άρνησή σας δεν αποτελεί, από μόνη της, νόμιμο λόγο απόλυσης. Αν συνδεθεί με δυσμενή μεταχείριση, γεννά αξιώσεις.
• Κάθε ώρα πέραν του συμβατικού ωραρίου πληρώνεται με την προβλεπόμενη προσαύξηση. Μη δεχτείτε «άτυπες» ώρες χωρίς αποτύπωση.
• Η ψηφιακή κάρτα είναι σημαντικό αποδεικτικό των πραγματικών ωρών. Ελέγχετε τις καταγραφές προσέλευσης και αποχώρησης και κρατήστε τα στοιχεία που εξηγούν τυχόν απόκλιση.
• Μείωση μισθού «επειδή τώρα φαίνονται οι ώρες» είναι παράνομη· καταγράψτε τη και ζητήστε νομική συμβουλή.
• Κρατήστε αντίγραφα της σύμβασης, των εκκαθαριστικών, του προγράμματος και των σχετικών μηνυμάτων. Η πλήρης χρονολογία βοηθά να αξιολογηθεί σωστά η διαφορά.

Συχνές ερωτήσεις

Το κείμενο αποτυπώνει το πλαίσιο του ν. 5239/2025 όπως ίσχυε κατά τη σύνταξή του και έχει ενημερωτικό σκοπό. Οι εργασιακές διαφορές κρίνονται πάντοτε στα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά. Για την περίπτωσή σας απευθυνθείτε σε δικηγόρο με εξειδίκευση στο εργατικό δίκαιο.