«13 ώρες δουλειά». Δύο λέξεις που τον Οκτώβριο του 2025 έβγαλαν κόσμο στους δρόμους και προκάλεσαν δύο γενικές απεργίες. Από την άλλη πλευρά, μια κυβέρνηση που επαναλάμβανε σαν επωδό: «είναι προαιρετικό, είναι εξαίρεση». Κάπου ανάμεσα στην οργή και στην καθησυχαστική ρητορική βρίσκεται το κείμενο του νόμου. Κι αυτό ακριβώς μας ενδιαφέρει.

Ο νόμος 5239/2025 (ΦΕΚ Α΄ 178/2025) δεν είναι ένας νόμος «για το 13ωρο». Είναι μια ευρεία δέσμη αλλαγών στην οργάνωση του χρόνου εργασίας, στις προσλήψεις και στον έλεγχο του ωραρίου. Το 13ωρο είναι το πιο εκρηκτικό κεφάλαιο — αλλά όχι το μόνο που θα αγγίξει την καθημερινότητά σας.

Το 13ωρο, όπως ακριβώς γράφεται

Ας το πούμε καθαρά, χωρίς ωραιοποίηση και χωρίς δραματοποίηση. Ο νόμος επιτρέπει την επέκταση της ημερήσιας απασχόλησης έως τις 13 ώρες στον ίδιο εργοδότη. Μέχρι σήμερα, οι πάνω από οκτώ ώρες σε δύο εργοδότες ήταν εφικτές· αυτό που αλλάζει είναι ότι πλέον μπορούν να συγκεντρωθούν σε έναν. Οι όροι, όμως, δεν είναι διακοσμητικοί:

  • Το ετήσιο όριο είναι 150 ώρες νόμιμης υπερωρίας. Αν σε μια ημέρα αξιοποιηθούν και οι 4 επιπλέον ώρες, αυτό αντιστοιχεί περίπου σε 37 πλήρεις ημέρες μέσα στο έτος — άρα δεν είναι νέο «κανονικό» ωράριο, αλλά εργαλείο για περιόδους αιχμής.
  • Απαιτεί τη συναίνεση του εργαζομένου. Δεν επιβάλλεται μονομερώς.
  • Οι επιπλέον ώρες αμείβονται ως υπερωρία, με προσαύξηση 40% επί του ωρομισθίου.

Η κριτική δεν είναι αβάσιμη: σε εργασιακές σχέσεις με ανισότητα ισχύος, η «συναίνεση» μπορεί να είναι λιγότερο ελεύθερη απ' όσο δηλώνει ο νόμος. Ένας εργαζόμενος που φοβάται για τη θέση του δύσκολα λέει «όχι». Αυτή είναι η πραγματική συζήτηση — όχι το αν οι 13 ώρες πληρώνονται, αλλά το πόσο πραγματικά προαιρετικές είναι. Ο νόμος απαντά τυπικά· η πράξη θα κριθεί στα δικαστήρια και στην Επιθεώρηση Εργασίας.

Το ζήτημα δεν είναι αν το 13ωρο πληρώνεται. Είναι αν το «όχι» ενός εργαζομένου κοστίζει τη δουλειά του.

Η ψηφιακή κάρτα: το πιο υποτιμημένο εργαλείο του εργαζομένου

Όσο ο δημόσιος διάλογος στηνόταν γύρω από τις 13 ώρες, περνούσε σχεδόν απαρατήρητο το κεφάλαιο που, μακροπρόθεσμα, ίσως αλλάξει περισσότερα: η ψηφιακή κάρτα εργασίας. Η κάρτα καταγράφει σε πραγματικό χρόνο την ώρα προσέλευσης και αποχώρησης, συνδέοντας την πραγματική παρουσία με το δηλωμένο ωράριο στο σύστημα «Εργάνη ΙΙ».

Γιατί είναι σημαντικό αυτό; Επειδή για δεκαετίες η απλήρωτη υπερωρία ήταν αόρατη. Δεν υπήρχε απόδειξη ότι κάποιος έφυγε στις 9 το βράδυ ενώ ο μισθός του έλεγε 5. Η κάρτα κάνει τον χρόνο ορατό — και ό,τι είναι ορατό, διεκδικείται.

Το «κλειδί»: μείωση μισθού μετά την κάρτα

Ο νόμος προβλέπει ρητά ότι κάθε μείωση αποδοχών η οποία επιχειρείται μετά την ενεργοποίηση της ψηφιακής κάρτας θεωρείται μονομερής βλαπτική μεταβολή των όρων εργασίας. Με απλά λόγια: ο εργοδότης δεν μπορεί να «διορθώσει» προς τα κάτω τον μισθό επειδή η κάρτα αποκάλυψε τις πραγματικές ώρες. Αυτή η πρόβλεψη είναι, στην ουσία, ασπίδα υπέρ του εργαζομένου.

Προσλήψεις με το κινητό και σπαστές άδειες

Ο νόμος φέρνει και δύο πιο «τεχνικές» αλλαγές που θα τις συναντήσετε στην πράξη:

  • Ταχεία πρόσληψη: ο εργοδότης μπορεί να ολοκληρώσει μια πρόσληψη μέσω εφαρμογής κινητού, ακόμη και για ολιγοήμερη ή έκτακτη απασχόληση. Στόχος είναι να χτυπηθεί η αδήλωτη εργασία των «δύο ημερών» — αν και μένει να φανεί αν θα λειτουργήσει έτσι στην πράξη.
  • Κατάτμηση της άδειας: η ετήσια κανονική άδεια μπορεί πλέον να χωριστεί σε περισσότερες από δύο περιόδους. Χρήσιμο για ευελιξία — αλλά προσοχή, η κατάτμηση προϋποθέτει συνεννόηση και δεν μπορεί να καταστρατηγεί το δικαίωμα σε ενιαία ξεκούραση.

Τι κρατάτε ως εργαζόμενος

Ας γίνουμε πρακτικοί. Αν εργάζεστε με μισθό, να τι έχει σημασία να έχετε στο μυαλό σας:

  • Το 13ωρο δεν είναι υποχρεωτικό· η άρνησή σας δεν αποτελεί, από μόνη της, νόμιμο λόγο απόλυσης. Αν συνδεθεί με δυσμενή μεταχείριση, γεννά αξιώσεις.
  • Κάθε ώρα πέραν του συμβατικού ωραρίου πληρώνεται με την προβλεπόμενη προσαύξηση. Μη δεχτείτε «άτυπες» ώρες χωρίς αποτύπωση.
  • Η ψηφιακή κάρτα είναι σύμμαχός σας: είναι το πιο ισχυρό αποδεικτικό των πραγματικών σας ωρών. Ελέγχετε ότι «χτυπάτε» σωστά προσέλευση και αποχώρηση.
  • Μείωση μισθού «επειδή τώρα φαίνονται οι ώρες» είναι παράνομη· καταγράψτε τη και ζητήστε νομική συμβουλή.
  • Κρατήστε αντίγραφα: σύμβαση, εκκαθαριστικά, μηνύματα. Στο εργατικό δίκαιο κερδίζει όποιος μπορεί να αποδείξει.
Αν σας πιέζουν

Αν αισθάνεστε ότι η «συναίνεση» για υπερωριακή απασχόληση σας επιβάλλεται, ή ότι δεν αμείβονται οι επιπλέον ώρες, μην το αφήνετε στην προφορική διαμαρτυρία. Απευθυνθείτε στην Επιθεώρηση Εργασίας και σε δικηγόρο εργατολόγο. Η καταγγελία μπορεί να γίνει και ενόσω εργάζεστε, με προστασία έναντι αντιποίνων.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορεί ο εργοδότης να με απολύσει επειδή αρνήθηκα το 13ωρο;

Η άρνηση, από μόνη της, δεν συνιστά νόμιμο λόγο. Αν η απόλυση συνδέεται αιτιωδώς με την άρνηση υπερωριακής απασχόλησης, μπορεί να θεωρηθεί καταχρηστική και να γεννήσει αξιώσεις αποζημίωσης ή/και ακυρότητας. Το βάρος, βεβαίως, είναι στην απόδειξη της σύνδεσης.

Οι 13 ώρες πληρώνονται όλες με προσαύξηση;

Οι ώρες που υπερβαίνουν το νόμιμο/συμβατικό ωράριο αμείβονται ως υπερωρία, με την προβλεπόμενη προσαύξηση (40% κατά τον νόμο). Το ακριβές ποσό εξαρτάται από το ωρομίσθιο και το είδος της απασχόλησης· ζητήστε αναλυτικό υπολογισμό στο εκκαθαριστικό.

Τι γίνεται αν δεν «χτυπήσω» την ψηφιακή κάρτα;

Η κάρτα είναι υποχρεωτική στους κλάδους όπου έχει επεκταθεί. Παραλείψεις μπορούν να επισύρουν κυρώσεις για την επιχείρηση, ενώ για εσάς η σωστή χρήση της είναι το ισχυρότερο τεκμήριο των πραγματικών σας ωρών. Ελέγχετε ότι λειτουργεί.

Ισχύει το ίδιο για μερική απασχόληση και εκ περιτροπής εργασία;

Ο νόμος επεκτείνει ρυθμίσεις και σε ευέλικτες μορφές απασχόλησης. Οι λεπτομέρειες διαφέρουν ανά περίπτωση, γι' αυτό αν εργάζεστε με μερική ή εκ περιτροπής σύμβαση, αξίζει να ελέγξετε το ειδικό πλαίσιο με εργατολόγο.

ΝΕ
Συντακτική ομάδα — Νομικά ΕπίλεκταΕργατικό δίκαιο & εργασιακές σχέσεις · Ιούλιος 2026

Το κείμενο αποτυπώνει το πλαίσιο του ν. 5239/2025 όπως ίσχυε κατά τη σύνταξή του και έχει ενημερωτικό σκοπό. Οι εργασιακές διαφορές κρίνονται πάντοτε στα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά. Για την περίπτωσή σας απευθυνθείτε σε δικηγόρο με εξειδίκευση στο εργατικό δίκαιο.

Εργασιακός νόμοςΝ. 5239/202513ωροΨηφιακή κάρτα εργασίαςΥπερωρίεςΆδειες

Πηγές και έλεγχος

Το άρθρο ελέγχθηκε με βάση επίσημες ή πρωτογενείς πηγές πριν από τη δημοσίευση. Οι αριθμοί και τα όρια μπορεί να αλλάξουν με νεότερη νομοθεσία ή εγκυκλίους.